Ev hanımlarının ve titiz temizlik tutkunlarının "daha iyi temizlesin", "mikropları kökünden kazısın" düşüncesiyle yaptığı masumane bir karışım, aslında Birinci Dünya Savaşı'nda kullanılan kimyasal silahlarla aynı etkiyi yaratıyor. Banyo ve tuvalet temizliğinde çamaşır suyunun gücünü artırmak için yanına eklenen tuz ruhu, kireç çözücü veya sirke gibi asidik maddeler, saniyeler içinde ölümcül klor gazının açığa çıkmasına neden oluyor.
Hijyen takıntısı ve kusursuz temizlik arayışı, bazen sağlığımızı tehdit eden en büyük düşmana dönüşebilir. Özellikle banyo fayansları, derz araları veya tuvalet taşları gibi inatçı kirlerin olduğu bölgelerde, tek bir temizlik maddesinin yeterli olmayacağı düşüncesi yaygındır. Bu yanılgıyla hareket eden birçok kişi, temizlik dolabındaki en güçlü silahları birbirine karıştırarak "süper bir formül" elde etmeye çalışır. En sık yapılan ve en ölümcül olan kombinasyon, halk arasında "çamaşır suyu" olarak bilinen sodyum hipoklorit ile "tuz ruhu" olarak bilinen hidroklorik asidin karıştırılmasıdır. Şişelerin üzerindeki "Başka ürünlerle karıştırmayın" uyarısı genellikle okunmaz veya ihmal edilir. Oysa bu iki sıvı birbirine değdiği anda, gözle görülmeyen ancak kokusuyla genzi yakan, yeşilimsi sarı renkte bir gaz bulutu yükselmeye başlar. Bu gaz, tarih kitaplarında "Hardal Gazı" veya klor gazı olarak geçen, savaşlarda askerleri siperlerde etkisiz hale getirmek için kullanılan kimyasal silahın ta kendisidir.
Çamaşır suyu ve asidik bir temizleyicinin (tuz ruhu, kireç çözücü, sirke) karışmasıyla ortaya çıkan klor gazı, solunduğu anda solunum yollarındaki nemle (mukozayla) reaksiyona girer. Bu reaksiyon sonucunda, gaz ciğerlerinizin içinde tekrar hidroklorik aside dönüşür. Yani basitçe ifade etmek gerekirse, bu gazı solumak, ciğerlerinizin içini asitle yıkamakla eşdeğerdir. İlk belirtiler genellikle gözlerde ve burunda şiddetli yanma, durdurulamayan bir öksürük krizi ve nefes darlığıdır. Ancak maruz kalınan süre uzadıkça veya karışım kapalı, dar bir alanda (örneğin penceresiz bir banyoda) yapıldıysa, durum çok daha vahim bir hal alır. Ciğerlerde oluşan kimyasal yanıklar, "akciğer ödemi"ne yol açar; yani ciğerler sıvı ile dolar ve kişi karada boğulma hissi yaşar. Bu tablo, acil tıbbi müdahale yapılmadığı takdirde kalıcı akciğer hasarına, solunum yetmezliğine ve hatta ölüme neden olabilir.
Tuz ruhunun tehlikesi nispeten bilinse de, birçok kişi "doğal" olduğu için sirkenin çamaşır suyuyla karıştırılmasının zararsız olduğunu düşünür. Ancak bu büyük bir yanılgıdır. Sirke, asetik asit içeren bir maddedir ve çamaşır suyuyla karıştırıldığında da klor gazı açığa çıkarır. Reaksiyon tuz ruhuna göre daha yavaş veya daha az şiddetli olabilir, ancak kapalı bir alanda uzun süre solunduğunda aynı toksik etkiyi yaratır. Benzer şekilde, bulaşık makinesi deterjanlarının veya amonyak içeren cam temizleyicilerin çamaşır suyuyla karıştırılması da "kloramin" adı verilen bir başka zehirli gazın oluşmasına neden olur. Kloramin gazı da solunum yollarını tahriş eder, göğüs ağrısı ve pnömoni (zatürre) benzeri semptomlara yol açar. Temizlikteki altın kural şudur: Çamaşır suyu, asla ve asla su dışında başka bir maddeyle karıştırılmamalıdır.
Eğer farkında olmadan bu karışımı yaptıysanız ve o keskin, yakıcı kokuyu almaya başladıysanız, saniyeler içinde hareket etmeniz gerekir. İlk yapmanız gereken, nefesinizi tutarak derhal o ortamı terk etmektir. Asla "durulayıp çıkayım" diye düşünmeyin, çünkü geçen her saniye ciğerlerinizdeki hasarı artırır. Hemen temiz havaya çıkın, pencereleri ve kapıları sonuna kadar açarak evin havalanmasını sağlayın. Eğer kıyafetlerinize sıçradıysa, o kıyafetleri hemen çıkarın ve cildinizi bol suyla en az 15 dakika yıkayın. Asla kusmaya çalışmayın, çünkü kusmak, yemek borusunun asitle ikinci kez yanmasına neden olabilir. Eğer nefes darlığı, göğüste sıkışma veya şiddetli öksürük devam ediyorsa, vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Ulusal Zehir Danışma Merkezi'nin (UZEM - 114) numarasını arayarak uzmanlardan anlık yönlendirme almak da hayat kurtarıcı olabilir.
Evinizi mikroplardan arındırmak için kimyasal silah üretmenize gerek yoktur. Çamaşır suyu tek başına, soğuk suyla seyreltilerek kullanıldığında zaten son derece güçlü bir dezenfektandır. Eğer kireç lekeleriyle mücadele ediyorsanız, kireç çözücü veya sirkeyi kullanabilirsiniz ancak bunu çamaşır suyu uygulamasından tamamen ayrı bir zamanda yapmalısınız. Örneğin, tuvaleti önce kireç çözücüyle temizleyip bol suyla duruladıktan sonra, aradan zaman geçmesini bekleyip daha sonra çamaşır suyu uygulayabilirsiniz. Ancak iki kimyasalın aynı yüzeyde, aynı anda veya art arda (tamamen durulanmadan) buluşmasına asla izin vermemelisiniz. Unutmayın, hiçbir leke veya kir, ciğerlerinizin sağlığından daha önemli değildir. Temizlik yaparken maske takmak, eldiven kullanmak ve banyo kapısını açık tutmak, sizi bu görünmez tehlikelerden koruyacak en basit önlemlerdir.
Google Play
App Store