Sosyal medyada, temizlik bloglarında ve "kendin yap" videolarında sıkça karşımıza çıkan, köpürerek her yeri temizlediği iddia edilen o meşhur "Karbonat ve Sirke" karışımı, aslında koca bir şehir efsanesi olabilir mi? Kimya bilimi, temizlik dünyasının bu iki süper kahramanının bir araya geldiğinde güçlerini birleştirmediğini, aksine birbirlerini yok ederek etkisiz hale getirdiğini söylüyor. İşte o çok sevilen köpürme efektinin arkasındaki bilimsel gerçek ve bu ikiliyi ayrı ayrı kullanarak elde edebileceğiniz gerçek mucizeler.
Ev temizliğinde doğal ürünlere dönüş başladığından beri, anneannelerimizin yöntemleri yeniden popüler oldu. Özellikle lavabo açmaktan fayans parlatmaya, halı lekesinden fırın temizliğine kadar her yerde "Biraz karbonat dök, üzerine sirke sık, o köpürmeyi izle ve kirlerin yok oluşuna şahit ol" tarifi veriliyor. O anlık kabarma ve çıkan ses, kullanıcıya müthiş bir kimyasal reaksiyonun kirleri parçaladığı hissini veriyor. Görsel olarak tatmin edici olduğu kesin. Ancak temizlik performansı açısından bakıldığında durum hiç de öyle değil. Aslında bu karışımı yaptığınızda, elinizde kalan tek şey biraz tuzlu su ve bolca karbondioksit gazıdır. Neden mi?
Bu durumu anlamak için basit bir ilkokul kimya bilgisine dönmemiz yeterli: Asitler ve Bazlar.
Kimya kuralı şudur: Bir asit ile bir bazı karıştırdığınızda, birbirlerini nötrlerler. Yani ikisi de kendi özelliğini kaybeder. Sirke asitliğini, karbonat ise bazlığını yitirir. Ortaya çıkan reaksiyon sonucunda su (H2O), bir tür tuz (Sodyum Asetat) ve Karbondioksit (CO2) gazı çıkar.
İşte o hayranlıkla izlediğimiz "köpürme" ve "fışırtı", sadece karbondioksit gazının havaya karışmasıdır. Bu gazın temizleyici hiçbir özelliği yoktur. Reaksiyon bittiğinde, kabın dibinde kalan sıvı ise ne asit ne de bazdır; pH değeri nötr'e yakın, temizleme gücü zayıflamış tuzlu sudur. Yani bu ikiliyi karıştırarak, aslında her iki maddenin de süper güçlerini elinden almış, onları "öldürmüş" oluyorsunuz.
Kullanıcılar genellikle "Ama ben denedim, lavabom açıldı" veya "Fırınım tertemiz oldu" diyerek itiraz edebilirler. Bunun iki nedeni vardır:
Bu iki maddeyi karıştırıp etkisiz hale getirmek yerine, sırayla kullanarak her ikisinin de gücünden %100 faydalanabilirsiniz. İşte uzmanların önerdiği doğru temizlik protokolü:
Senaryo 1: Tıkanmış Lavabo Önce lavaboya bolca Karbonat dökün. Karbonatın lavabo giderine yapışmasını ve oradaki yağlı tabakayı, sabun artıklarını çözmesini bekleyin (yaklaşık 15-20 dakika). Bu sürede karbonat "bazik" gücünü kullanarak yağları parçalar. Ardından üzerine sıcak sirke dökün. Evet, yine köpürecek ama bu sefer karbonat görevini zaten yapmıştı. Sirke de kalan kireç artıklarını çözecek ve son vuruşu yapacaktır. Son olarak bol sıcak su dökün.
Senaryo 2: Fırın veya Fayans Temizliği Yüzeye önce karbonat ve biraz suyla hazırladığınız macunu sürün. Bu macun, kurumuş yağları ve yanık lekelerini aşındırarak (peeling etkisiyle) çıkarır. Ovalama işlemi bittikten sonra, durulama aşamasında bir bezle veya sprey şişesiyle Sirke uygulayın. Sirke, yüzeyde kalan karbonat tortusunu çözer, parlatır ve dezenfekte eder.
Sirke ve karbonat karışımı sadece "etkisizdir", yani size zarar vermez. Ancak temizlik yaparken "daha güçlü olsun" mantığıyla yapılan bazı karışımlar ölümcül olabilir.
Doğal temizlikte altın kural; "Sabırlı olmak" ve maddeleri tek tek kullanmaktır. Karbonat yağları, sirke kireci çözer. Onları birbirine kırdırmak yerine, sırt sırta verdirerek evinizdeki kirlerle savaştırmayı deneyin; sonucun çok daha parlak olduğunu göreceksiniz.
Google Play
App Store