Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Akıllı gözlükler artık yalnızca teknoloji meraklılarının kullandığı sıra dışı cihazlar değil. Müzik dinlemek, telefon görüşmesi yapmak ya da canlı çeviriden yararlanmak için telefonu cepten çıkarmaya bile gerek bırakmıyorlar. Kameranın doğrudan gözlük çerçevesine yerleştirilmesi, çevredeki insanların kayda alındığını anlamasını oldukça zorlaştırıyor. Üstelik bu görüntülerin sosyal medyada paylaşılması da mümkün. Özellikle Meta’nın Ray-Ban ve Oakley ile geliştirdiği akıllı gözlükler, çalışanların ve tüketicilerin mahremiyeti konusunda giderek daha fazla eleştirinin odağında.
Gizlilik tartışmaları satışları pek yavaşlatmış görünmüyor. Meta, 2025 yılında yaklaşık 7 milyon akıllı gözlük sattı. Bu sayı, 2023 ve 2024 yıllarında yapılan toplam satışların neredeyse üç katına denk geliyor.
Fakat cihazların kullanım şekli her zaman reklamlarda gösterildiği kadar masum değil. Sosyal medyada bazı kullanıcıların gözlükleri kadınları taciz etmek, insanlarla yaşanan izinsiz etkileşimleri kaydetmek ve bu görüntüleri içerik haline getirmek için kullandığı örnekler ortaya çıktı. Plajlarda kadınların görüntülerinin çekilmesi, barlarda ve üniversite çevrelerinde insanların hedef alınması ve ırkçı içeriklerin hazırlanması da bildirilen vakalar arasında yer alıyor.
Meta, gözlüklerin kayıt yaptığını gösteren bir LED ışığının bulunduğunu ve bu ışığın kapatılamadığını belirtiyor. Şirket ayrıca LED’in fiziksel olarak kapatılması veya zarar görmesi halinde kameranın kayıt yapmasını önleyen sistemi güncellediğini açıkladı. Kağıt üzerinde önemli bir önlem gibi görünüyor. Fakat uygulamada durum biraz daha karmaşık. Ghost Metas isimli bir işletme, Meta gözlüklerindeki kayıt LED’lerini devre dışı bırakmak amacıyla cihazlarda fiziksel değişiklikler yapıyordu. İşletmenin sahibi, yaklaşık 100 gözlük üzerinde çalıştığını ve tek bir cihazdaki işlemin 15-20 dakika sürdüğünü söyledi.
Meta’nın güncellemesinin ardından bu hizmetin durdurulduğu açıklandı. Buna karşın farklı modifikasyonlar yapan bazı kişiler, yöntemin yeni modellerde hâlâ uygulanabildiğini öne sürdü. Daha da dikkat çekici olanı, bir gazetecinin kayıt ışığını yalnızca 2 dolarlık bir çıkartmayla kapatabildiğini bildirmesi oldu.
Akıllı gözlüklerin yaptığı mahremiyet tartışması yalnızca sokaklarla sınırlı değil. Ofislerde ve mağazalarda da benzer bir problem büyüyor. Özellikle bir müşteri veya yöneticinin kayıt yaptığı durumlarda çalışanların buna karşı çıkması her zaman kolay olmayabiliyor. İş güvencesi kaygısı nedeniyle çalışanlar açıkça tepki göstermekten çekinebiliyor.
Üstelik pek çok iş yerinde akıllı gözlüklerin kullanımına ilişkin net bir politika henüz bulunmuyor. Risk yalnızca çalışanların görüntülerinin kaydedilmesi de değil. Kameralı gözlükler, müşterilerin isimleri, e-posta adresleri ve kredi kartı bilgileri gibi hassas verilerin istemeden kayıt altına alınmasına da yol açabilir.
Sorunun kapsamı ofis çalışanlarını, mağaza personelini veya sokaktaki insanları aşmış durumda. Akıllı gözlükler konserlerde ve sinema salonlarında görüntü kaydetmek için de kullanılabiliyor. Hatta İngiltere, Meta’nın modellerine benzer akıllı gözlüklerin sinema salonlarında yasaklanmasını değerlendiriyor. Aslında mesele oldukça basit: Telefonla görüntü çeken birini fark etmek kolay. Fakat karşıdaki kişinin gözlüğünün kayıt yapıp yapmadığını anlamak çok daha zor.
Gizlilik endişelerini büyüten bir diğer başlık ise Meta’nın gelecek için hazırladığı yeni özellikler. Mevcut gözlükler yalnızca birkaç dakika boyunca kayıt yapabiliyor. Ancak şirketin sürekli veri toplayabilen ve toplanan bilgiler üzerinden Meta AI’a soru sorulmasına imkan verecek daha gelişmiş modeller üzerinde çalıştığı bildiriliyor. Böyle bir sistemin yaygınlaşması halinde akıllı gözlükler yalnızca görüntü kaydeden cihazlar olmaktan çıkıp çevredeki insanları ve ortamı sürekli analiz eden teknolojilere dönüşebilir.
Mahremiyet tartışmasının belki de en hassas noktası yüz tanıma teknolojisi. New York Times’ın aktardığı 2025 tarihli bir Meta Reality Labs belgesinde, akıllı gözlükler için geliştirilen “NameTag” isimli bir yüz tanıma özelliğinden söz edildi. Meta daha sonra bu özelliğin tüketicilerin kullanımına sunulmadığını açıkladı. Wired’ın Haziran ayında yaptığı incelemede ise NameTag ile bağlantılı kodların Ocak 2026 gibi erken bir tarihte Meta gözlüklerine eklendiği ortaya çıktı.
Söz konusu kodların, gözlüklerin gördüğü yüzleri biyometrik olarak kaydetmeye yönelik bir sistemin altyapısını içerdiği belirtildi. Meta, durumun ortaya çıkmasının ardından kullanılmayan kodu kaldırdı. Daha yakın zamanda şirketin, gözlüklerin görüntüdeki kişileri tanıyıp bu kişiler hakkında öne çıkan görüntüler oluşturmasına yönelik bir patent başvurusunda bulunduğu da bildirildi. Meta ise şimdilik böyle bir özelliğin tüketicilere sunulmadığını ve bu konuda nihai bir karar alınmadığını söylüyor.
Uzmanlara göre mevcut gizlilik yasaları ve iş yeri politikaları, akıllı gözlüklerin ortaya çıkardığı yeni sorunlara aynı hızla yanıt veremiyor. Meta, taciz amacı taşıyan içeriklere karşı önlem aldığını belirtiyor. Instagram da insanları istismar eden veya taciz eden videoların kaldırılacağını açıklarken şirket, bu kapsamda binlerce içeriğin silindiğini söylüyor. Yine de akıllı gözlükler yaygınlaştıkça alınan önlemlerle insanların günlük hayatta karşılaştığı durumlar arasındaki fark daha görünür hale geliyor. Üstelik Meta bu alanda yalnız değil. Google, Samsung ve Apple gibi şirketlerin de benzer teknolojiler üzerinde çalışması, tartışmanın önümüzdeki dönemde daha da büyüyebileceğini gösteriyor.
Google Play
App Store
12:48
