Avrupa’nın 6. nesil savaş uçağı projesi FCAS, Berlin ile Paris arasında büyüyen görüş ayrılıkları nedeniyle kritik bir eşiğe geldi. Ortak muharebe uçağının geleceği belirsizliğini koruyor.
Avrupa’nın en iddialı savunma projelerinden biri olarak gösterilen Geleceğin Muharebe Hava Sistemi (FCAS), Almanya ile Fransa arasındaki anlaşmazlıklar yüzünden ciddi bir belirsizlikle karşı karşıya. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, projenin mevcut haliyle devam etmeyebileceğini açıkça dile getirdi. Bu açıklama, Airbus’ın ortak savaş uçağı üretiminden fiilen çekildiğini duyurmasının hemen ardından geldi.
Yaklaşık 100 milyar avroluk bütçesiyle Avrupa hava savunmasının amiral gemisi olarak görülen FCAS’ın merkezinde yer alan “ortak muharebe uçağı” bileşeninin rafa kalkma ihtimali, projeyi baştan aşağı tartışmalı hale getirdi.
Merz, Paris ve Berlin’in bazı alanlarda iş birliğini sürdüreceğini vurguluyor. “Bu sorunu çözmeye çalışıyoruz. Her halükarda, ortak sistemler olacak” diyen Alman Başbakan, buna karşın 6. nesil savaş uçağının geliştirilip geliştirilmeyeceğinin önümüzdeki haftalarda netleşeceğini söyledi. Bu sözler, FCAS’ın kapsamının ciddi biçimde daraltılabileceğine işaret ediyor.
Krizin merkezinde ise uçağın ana yüklenicileri arasındaki uzun süredir devam eden güç mücadelesi var. Fransa merkezli Dassault Aviation ile Airbus’ın savunma birimi, tasarım, üretim modeli ve karar alma süreçlerinde bir türlü uzlaşamıyor.
Gerilimi artıran son çıkış, Airbus Defence and Space CEO’su Michael Schoellhorn’dan geldi. Schoellhorn, Dassault’un yaklaşımının gerçek anlamda Avrupa çapında bir ortaklığa uymadığını savunarak, ortak savaş uçağı fikrinden vazgeçtiklerini açıkça söyledi. Airbus cephesine göre Dassault, projede tek söz sahibi olmak istiyor; bu da Alman tarafı için kabul edilebilir değil.
Kasım ayında kulislere yansıyan değerlendirmeler, Fransa ve Almanya’nın ortak muharebe uçağı hedefini geri plana itip FCAS kapsamında “combat cloud” olarak adlandırılan komuta-kontrol ve ağ merkezli savaş sistemlerine ağırlık vermeyi tartıştığını ortaya koymuştu. Yani proje tamamen bitmese bile, asıl hedefin değişmesi masada.
Sorunun düğümlendiği yer, liderlik yapısı. Başlangıçta Rafale’ın üreticisi Dassault’un lider, Airbus’ın ise ortak olduğu bir model önerilmişti. Ancak Dassault’un tedarikçiler ve kritik kararlar üzerinde tam yetki istemesi, Airbus tarafından “tek taraflılık” olarak yorumlandı. Aralık ayında Dassault’un, Airbus’ı açıkça alt yüklenici olarak tanımlayan ve denetimi Fransız askeri tedarik kurumuna bırakan yeni bir öneri sunduğu da kulislere yansıdı.
Fransız tarafı projeyi ayakta tutma konusunda istekli görünse de zorlukların farkında. Görüşmelere yakın bir kaynak, FCAS’ın başından beri siyasi bir proje olduğuna dikkat çekerek, “Asıl soru, devam etmek için yeterli siyasi irade var mı? Fransa’da var, Almanya’da yok” değerlendirmesini yaptı.
Google Play
App Store