Uzay yarışında dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Jeff Bezos’un kurucusu olduğu Blue Origin, Ay yüzeyinde kullanılmak üzere geliştirdiği yeni sistemle Ay toprağından oksijen üretmeyi başardığını duyurdu.
Şirketin “Air Pioneer” adını verdiği küçük ölçekli reaktör, Ay toprağına elektrik akımı uygulayarak solunabilir oksijen elde edebiliyor. Bu teknoloji, gelecekte Ay’da kalıcı yerleşimler kurma planlarının en kritik parçalarından biri olarak görülüyor.
Bilim insanlarına göre Ay yüzeyini kaplayan ince toz tabakası, yani regolit, aslında oldukça zengin bir oksijen kaynağı. Ancak bu oksijen serbest halde değil; demir ve titanyum gibi metallerle kimyasal bağlar içinde bulunuyor. Blue Origin’in geliştirdiği sistem ise tam olarak bu bağı kırmayı hedefliyor.
Şirketin paylaştığı görüntülerde, Ay toprağını taklit eden bir malzemenin içinde oksijen kabarcıklarının oluştuğu görülüyor. Yani sistem gerçekten çalışıyor gibi görünüyor.
Blue Origin yetkilileri, Dünya’dan oksijen taşımaya çalışmanın hem pahalı hem de riskli olduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle oksijenin yerinde üretilmesi, yani Ay’da üretim yapılması uzun vadeli uzay yerleşimleri için neredeyse zorunlu görülüyor.
Üstelik sistem yalnızca solunabilir hava üretmekle kalmıyor. Aynı süreç, uzay araçları için yakıt üretimi ve yaşam destek sistemleri açısından da önemli bir kaynak sağlayabilir.
Air Pioneer reaktörü, yüksek sıcaklıkta elektroliz prensibiyle çalışıyor. Süreç biraz teknik ama oldukça etkileyici. Önce Ay toprağı yaklaşık 1.600 santigrat dereceye kadar ısıtılıyor. Ardından sisteme elektrik akımı veriliyor. Bu işlem, regolit içindeki bileşenleri iyonlarına ayırıyor.
Bu aşamada pozitif yüklü metal ve silikon iyonları bir elektroda yönelirken, negatif yüklü oksijen iyonları diğer elektrotta toplanıyor. Sonunda oksijen gaz halinde açığa çıkıyor ve kullanılabilir hale geliyor. Bir yan ürün daha var aslında. Sürecin sonunda sistemin tabanında demir, alüminyum ve silikon gibi değerli metaller birikiyor. Yani aynı teknolojiyle hem oksijen hem de Ay’da kullanılabilecek yapı malzemeleri elde edilebiliyor.
Bu çalışma, Blue Origin’in daha geniş kapsamlı “Blue Alchemist” programının bir parçası. Programın amacı, Ay ve derin uzay görevleri için yerinde kaynak kullanımını mümkün kılan teknolojiler geliştirmek.
NASA da projeye destek veren kurumlar arasında. Ajans, program kapsamında şirkete 35 milyon dolarlık destek sağladı. Ayrıca Apollo görevlerinden Dünya’ya getirilen gerçek Ay örnekleri de testlerde kullanıldı. Bu sayede sistem, gerçek Ay koşullarına daha yakın verilerle değerlendirilebildi.
Tabii sistemin önemli bir enerji ihtiyacı var. Reaktörün çalışabilmesi için yaklaşık 1 megawatt enerji gerekiyor. Bu miktar, aynı anda yüzlerce evin elektrik tüketimine denk geliyor. Blue Origin’e göre bu enerji, Ay yüzeyine kurulacak geniş güneş paneli dizileri ile karşılanabilir.
Şirketin planına göre gelecekte kurulacak Ay yerleşimleri, bu tür reaktörleri çalıştırabilecek bağımsız enerji altyapısına sahip olacak. NASA’nın 2028 yılında Artemis IV görevi kapsamında yeniden insanları Ay’a göndermesi planlanıyor. Bu süreçte Blue Origin ve SpaceX gibi özel şirketler de Ay’da kalıcı üsler kurma yarışında önemli rol oynuyor.
Google Play
App Store
10:51
