Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul

Yapay zekâ yatırımlarına yönelik tepkiler büyürken OpenAI cephesinden dikkat çeken bir çıkış geldi. Şirketin CEO’su Sam Altman, OpenAI hisselerinin bir kısmının kamu yararı için devlete ya da kamu adına oluşturulacak bir fona aktarılabileceği fikrini gündeme taşıdı.

Aslında tartışmanın arka planı epey kalabalık. ABD’de kamu kaynaklarının giderek daha fazla yapay zekâ bağlantılı projelere yönelmesi, toplumun bir bölümünde rahatsızlık yaratıyor. Veri merkezlerinin yüksek enerji ve su ihtiyacı, kuruldukları bölgelerde baskıyı artırırken, yapay zekânın iş gücü üzerindeki etkileri de endişeleri büyütüyor. Yani rüzgâr biraz değişmiş durumda.
Financial Times tarafından paylaşılan bilgilere göre OpenAI, hisselerinin yüzde 5’ini ABD hükûmetine devretme fikri üzerinde duruyor. Sam Altman’ın bu önerideki temel çıkış noktası ise yapay zekânın yaratacağı ekonomik değerin toplumla daha doğrudan paylaşılması. Altman’a göre bu kazançların kamuya aktarılmasının en net yollarından biri, devletin ya da kamu adına kurulacak bir fonun şirket üzerinde finansal pay sahibi olması. Böylece yapay zekâdan doğacak büyük ekonomik getirinin yalnızca yatırımcılara ve teknoloji şirketlerine kalmasının önüne geçilebileceği savunuluyor.
OpenAI’ın önerisi yalnızca kendi hisseleriyle sınırlı değil. Habere göre Altman ve OpenAI yönetimi, ABD’nin önde gelen diğer yapay zekâ şirketlerinin de benzer bir adım atmasını istiyor. Bu plana göre Anthropic, Google veya Meta gibi şirketlerin de hisselerinin yüzde 5’ini kamu adına oluşturulacak bir yatırım fonuna devretmesi gündeme gelebilir. Ancak bu şirketlerin böyle bir fikre sıcak bakıp bakmayacağı şimdilik belirsiz. Açıkçası teknoloji devlerinin bu ölçekte bir hisse paylaşımına nasıl yaklaşacağı, işin en kritik noktalarından biri olacak gibi görünüyor.
Söz konusu hisselerin doğrudan ABD hükûmetine verilmesi yerine, Alaska Permanent Fund benzeri bir kamu yatırım fonuna aktarılması değerlendiriliyor. Alaska Permanent Fund, eyaletin petrol gelirlerini farklı yatırım araçlarında değerlendiriyor ve elde edilen kazancın bir bölümünü her yıl Alaska vatandaşlarına temettü olarak dağıtıyor. OpenAI’ın önerisi de buna benzer bir mantıkla çalışabilir. Yani yapay zekânın oluşturacağı ekonomik değerin belirli bir kısmı, fon üzerinden kamuya geri dönebilir.

Aslında OpenAI bu yaklaşımı ilk kez gündeme getirmiyor. Şirket, Nisan ayında yayımladığı bir politika belgesinde “kamu varlık fonu” benzeri bir yapının, finans piyasalarına yatırım yapmayan vatandaşların da yapay zekâ kaynaklı büyümeden pay almasını sağlayabileceğini savunmuştu. Benzer bir yaklaşım Anthropic tarafında da görülmüştü. Şirket, daha önce yayımladığı politika belgelerinde, gelecekte yapay zekânın yaratacağı servetin daha geniş kesimlere dağıtılması için egemen varlık fonlarının değerlendirilebileceğini dile getirmişti.
OpenAI bu öneriyi kamu yararı üzerinden anlatıyor. Ancak işin stratejik tarafını görmek de zor değil. OpenAI ve Anthropic gibi şirketler, kamu fonları ve büyük ölçekli yatırımlarla hızla büyürken, bu büyümenin topluma nasıl geri döneceği sorusu daha yüksek sesle sorulmaya başlandı.