Güneş'te 11 Kasım 2025'te meydana gelen patlamaların ardından Dünya'yı etkisi altına alan şiddetli jeomanyetik fırtınanın, GPS sistemlerinde ciddi bozulmalara neden olduğu ortaya çıktı. Yaklaşık 6 saat boyunca en yüksek seviyesinde etkili olan fırtına sırasında GPS konum hatalarının 10 metreyi aştığı tespit edildi.
Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan yeni araştırmada bilim insanları, jeomanyetik fırtınanın küresel navigasyon sistemleri üzerindeki etkisini inceledi. Sonuçlar, oluşan konumlama hatalarının hassas tarım uygulamalarını ve otonom araçları aksatabilecek büyüklüğe ulaştığını gösterdi.
Güneş fırtınaları sırasında Güneş'ten yayılan radyasyon ve yüklü parçacıklar, Dünya'nın üst atmosferindeki iyonosfer tabakasını etkiliyor. İyonosferde meydana gelen bozulmalar, tabakadan geçen GPS radyo sinyallerinin yavaşlamasına ve yön değiştirmesine yol açabiliyor.
Etki normal şartlarda ekvator ile kutup bölgelerinde daha güçlü görülürken, şiddetli jeomanyetik fırtınalarda orta enlemlere kadar yayılabiliyor. Araştırma ekibi, Kasım 2025'teki fırtınanın sonuçlarını incelemek için ABD ve Kanada'daki yer tabanlı GPS alıcı ağlarından elde edilen verilerle aurora kameralarının gözlemlerini bir araya getirdi.
Bilim insanları iyonosferdeki yüksek enerjili elektronların yoğunluğunu, sinyallerde meydana gelen dalgalanmaları ve fırtına sırasındaki konumlama hatalarını haritalandırdı. Fırtına güçlendikçe elektronların Dünya'nın manyetik alan çizgileri boyunca ilerlediği ve geniş bir enlem aralığında üst atmosferdeki gazlarla çarpıştığı gözlendi.
Araştırmaya göre güçlü sinyal dalgalanmaları ABD genelinde görüldü. Bozulmalar Batı Yakası’ndan Doğu Yakası’na kadar ülkenin neredeyse tamamına yayıldı ve güneyde Florida’ya kadar ulaştı. İyonosferdeki düzensizlikler uydu sinyallerinin saatler boyunca dalgalanmasına neden olurken GPS konumlamasında 10 metreyi aşan sapmalar meydana geldi.
Bu seviyedeki hatalar GPS kullanan traktörler gibi hassas tarım ekipmanlarının çalışmasını da etkileyebiliyor. Space.com’un aktardığına göre Mayıs 2024’te tarım sezonu sırasında Dünya’yı etkileyen daha şiddetli bir jeomanyetik fırtına çiftçilere 500 milyon dolardan fazla zarar verdi.
Bilim insanları ayrıca Kasım 2025’te yaşanan GPS kesintisinin, sürücüsüz araçların rotalarından sapmasına neden olabilecek kadar güçlü olduğunu belirtti.
Güneş fırtınalarının zamanını ve şiddetini önceden kesin olarak tahmin etmek ise halen zor. Yaklaşık 11 yıllık döngüsü boyunca Güneş, yüksek ve düşük aktivite dönemlerinden geçiyor. Bilim insanları Güneş maksimumu sırasında patlama ihtimalinin arttığını öngörebilse de olayın tam olarak ne zaman gerçekleşeceğini ve ne kadar güçlü olacağını kesin biçimde tahmin edemiyor.
Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
13:50
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ