Yapay zeka dünyanın başına 'büyük bir bela' getirdi! 25 yıl içinde 3 katına çıkacak

Yapay zeka teknolojilerine yönelik artan talep nedeniyle dünya genelinde binlerce yeni veri merkezi kuruluyor. Ancak bu yatırımların elektronik atık sorununu da ciddi ölçüde büyüteceği öngörülüyor.

Kâr amacı gütmeyen çevre kuruluşu Basel Action Network (BAN) tarafından yayımlanan yeni rapor, yapay zeka altyapısının önümüzdeki 25 yılda yıllık toksik elektronik atık miktarını üç katına çıkarabileceğini ortaya koydu. Rapora göre aynı dönemde yapay zekanın oluşturacağı elektronik atık, Dünya'nın çevresini 6 kez saracak kadar nakliye konteynerini doldurabilir.

ELEKTRONİK ATIKLARLA NASIL MÜCADELE EDİLECEĞİ BELLİ DEĞİL

BAN, ortaya çıkacak dev atık miktarının nasıl yönetileceğine ilişkin kapsamlı bir plan bulunmadığına dikkat çekiyor. Elektronik atıklarda kurşun, cıva, kadmiyum ve kalıcı kimyasallar gibi toksik maddelerin yanı sıra geri kazanılması zor olan değerli metaller de yer alıyor.

BAN'ın kurucu ortağı Jim Puckett, elektronik atığın halihazırda dünyanın en hızlı büyüyen atık türü olduğuna işaret ederek şunları söyledi: "Elektronik atık zaten gezegendeki en hızlı büyüyen atık akışı ve yalnızca beşte biri uygun şekilde yönetiliyor."

Toksik atıkların dünyanın daha yoksul bölgelerine gönderilmesini önlemek için çalışmalar yürüten BAN'ın değerlendirmelerine uzmanlardan da destek geldi.

Elektronik ürünlerdeki değerli metallerin geri kazanılmasında karşılaşılan küresel sorunları ele alan Power Metal kitabının yazarı Vince Beiser, ABD'deki elektronik atık yönetiminin yetersiz olduğunu ifade etti:

“ABD'de e-atıkla başa çıkma konusunda berbat bir iş çıkarıyoruz. Bir kısmı denizaşırı ülkelere gönderiliyor. Büyük bölümü ise doğrudan çöplüklere atılıyor. Sorun da burada çünkü her türlü zararlı madde suya ve toprağa sızabiliyor.”

Raporda ABD'de yapım sürecinde 4 bin 871 yeni veri merkezi bulunduğu belirtiliyor. Tesislerin tamamı açık şekilde yapay zeka kullanımı için tanımlanmasa da önemli bölümünün AI altyapısında kullanılacağı tahmin ediliyor.

BAN'ın hesaplamaları yalnızca yapay zeka sistemlerinde kullanılan bilgisayar sunucularını kapsamıyor. Veri merkezlerinin soğutma, güç dağıtımı, ağ bağlantıları ve enerji depolama sistemlerinin çalışması için gereken binlerce ton bakır, çelik ve beton da hesaplamalara dahil edildi.

Raporda toplam miktarın tahmin edilebilmesi için analistlerin önümüzdeki yıllarda kurulmasını beklediği bilgi işlem kapasitesi temel alındı. Dünya genelinde yalnızca 2030 yılına kadar yaklaşık 100 gigawatt yeni kapasitenin devreye alınacağı, sonrasında büyümenin devam edeceği öngörüldü.

BAN daha sonra bu kapasitenin kurulması için gereken ekipmanın ağırlığını hesapladı. Bir bilgisayar sunucusu rafının yaklaşık 1.360 kg ağırlığında olduğu, ağ anahtarlarının 30 kg'a kadar çıkabildiği ve her rafın bağlantısı için yüzlerce kilogram bakır kablo gerekebildiği belirtildi.

Sorunun büyümesindeki bir diğer etken ise ekipmanların kullanım ömrü olacak. Rapora göre veri merkezlerinde kullanılan donanımlar tamir ve yeniden kullanım odaklı tasarlanmayacak ve iki ila beş yılda bir tamamen değiştirilmesi gerekecek.

Yapay zekadaki gelişmelerin yalnızca veri merkezlerini etkilemeyeceği de belirtiliyor. Yeni sistemlerin artan bilgi işlem gereksinimleri nedeniyle tüketicilerin kullandığı bilgisayarların, telefonların ve telekomünikasyon ekipmanlarının da hızla yenilenmek zorunda kalabileceği tahmin ediliyor.

Tüm elektronik atık türlerini hesaba katan BAN, yapay zeka kaynaklı ekipmanların kullanım dışı kalması sonucunda 2030 yılına kadar yılda 13 milyon metrik tona varan e-atık oluşabileceğini öngörüyor. Söz konusu tahmin, daha önce gerçekleştirilen bazı çalışmaların sonuçlarının oldukça üzerinde bulunuyor.