Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul

İsviçre hava izleme ajansı IQAir, tarafından yayımlanan rapora göre yaklaşık 10 bin şehirden yalnızca yüzde 14'ünün Dünya Sağlık Örgütünün belirlediği güvenli sınırda kalıyor. Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'nin dünyanın en kirli başkenti olurken, gözler Ankara’nın sıralamasına çevrildi.
Elektrik üretimini büyük ölçüde fosil yakıtlardan karşılayan Yeni Delhi'de elektriğin önemli bir kısmı ulusal şebekeden sağlandığı için ülkenin fosil yakıt bağımlılığıyla paralel bir yapı sergiliyor.
Buna göre, dünya genelinde yalnızca 13 ülke ve bölge, Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenen yıllık 5 mikrogram/metreküp (μg/m³) PM2.5 sınır değerini karşılayabiliyor. PM2.5, havada bulunan ve çapı 2,5 mikrometreden küçük olan ince partikül maddeleri ifade ederken, bu parçacıklar solunum yoluyla akciğerlere kadar ulaşarak uzun vadede ciddi sağlık risklerine yol açabiliyor.

Yeni Delhi, 2025'te yıllık ortalama 82,2 μg/m³ PM2.5 seviyesiyle yüksek kirlilik düzeyini sürdürerek, üst üste sekizinci kez dünyanın en kirli başkenti oldu.
Bangladeş'in başkenti Dakka 68,0 μg/m³,
Tacikistan'ın başkenti Duşanbe 57,3 μg/m³,
Çad'ın başkenti Encemine ise 53,6 μg/m³ ile en kirli şehirler arasında yer aldı.
| Şehir | PM2.5 Seviyesi (μg/m³) | Sıralama |
|---|---|---|
| Yeni Delhi | 82,2 | En Kirli Başkent (Art Arda 8. Yıl) |
| Dakka | 68,0 | En Kirli Şehirler Arasında |
| Duşanbe | 57,3 | En Kirli Şehirler Arasında |
| Encemine | 53,6 | En Kirli Şehirler Arasında |
Öte yandan, hava kalitesinin en iyi olduğu başkentler arasında Fransız Polinezya'sından Papeete 1,5 μg/m³ seviyesiyle ilk sırada yer alırken,
Porto Riko'nun başkenti San Juan 2,3 μg/m³,
Barbados'un başkenti Bridgetown ise 2,6 μg/m³ ile listenin üst sıralarında yer aldı.
| Başkent | Ülke/Bölge | Hava Kalitesi (μg/m³) |
|---|---|---|
| Papeete | Fransız Polinezya'sı | 1,5 |
| San Juan | Porto Riko | 2,3 |
| Bridgetown | Barbados | 2,6 |

Ankara'nın hava kalitesi yıllık 11,4 μg/m³ PM2.5 ortalamasıyla listede 80. sırada değerlendirildi.

Raporda, 2025'te hava kalitesindeki bozulmada çevresel faktörlerin etkisine de değinildi. Özellikle Kanada ve Avrupa'da rekor seviyelere ulaşan orman yangınlarının atmosfere yaydığı yoğun partikül maddelerin küresel hava kalitesini olumsuz etkilediği belirtildi.
Hava kirliliğinin kaynaklarına ilişkin değerlendirmede ise fosil yakıt kullanımı, sanayi faaliyetleri, ulaşım ve enerji üretimi başlıca unsurlar olarak öne çıktı. Evsel ısınma, tarımsal yakma faaliyetleri ve düşük kaliteli yakıt kullanımı da özellikle gelişmekte olan ülkelerde kirliliği artıran faktörler arasında yer aldı.
Ayrıca, yapay zeka veri merkezlerinin artan enerji ihtiyacı ve dizel jeneratör kullanımı da yeni bir emisyon kaynağı olarak gösterildi. Doğal kaynaklar arasında ise orman yangınlarının yanı sıra toz fırtınaları ve volkanik faaliyetlerin hava kalitesi üzerinde etkili olduğu vurgulandı.
Hava kirliliğiyle mücadelede kalıcı iyileşme sağlanabilmesi için enerji üretiminde daha temiz kaynakların önemine işaret edilen raporda, yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılmasının yalnızca emisyonları azaltmadığı, çevresel ve sağlık risklerinin azaltılmasında önemli bir araç olduğu kaydedildi.