Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
Gündelik hayatın koşturmacası, adres değişiklikleri, sık sık değiştirilen işyerleri veya geçmişte açılıp köşeye atılan banka kartları... İnsan hafızası kusurludur ve finansal geçmişimizdeki küçük detayları hızla siler. Peki, yıllar önce üniversitedeyken açtığınız o vadesiz hesapta küçük bir miktar para kalmış olabileceğini, eski işyerinizin yatırdığı küçük bir primin hesapta öylece durduğunu veya vefat eden bir yakınınızdan size intikal eden hisse senedi bakiyelerinin devlete devredilmeyi beklediğini hiç düşündünüz mü? Belki de şu an adınıza açılmış, içinde binlerce lira nakit, yatırım fonu veya sigorta ödemesi bekleyen gizli bir kasanız var. İnternet bankacılığı veya şube şube gezmenize hiç gerek yok. İşte detaylar…
Finansal sistemde hiçbir para kaybolmaz, ancak sahipsiz kalabilir. Türkiye'deki bankacılık kanunlarına göre, içinde bakiye bulunan ancak 10 yıl boyunca hiçbir işlem yapılmayan (para çekme, yatırma veya hesaba giriş yapılmayan) tüm hesaplar "Zaman Aşımına" uğrar. Bankalar bu sürenin sonunda, hesap sahibine ulaşamazlarsa, içerideki parayı kuruşu kuruşuna devlete, yani Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) devreder. Paranız devlete geçtikten sonra onu geri almanız neredeyse imkansızdır. Her yıl mayıs ayında gazetelerde yayınlanan o "Zaman aşımına uğrayacak hesaplar" listelerinde isminizin olmaması için, e-Devlet'in o hayat kurtaran ama pek kimsenin bilmediği sorgulama ekranlarını düzenli olarak kontrol etmeniz şarttır.
Sadece normal banka hesapları değil, geçmişte ailenizden kalan veya sizin bir dönem heves edip aldığınız hisse senetleri, yatırım fonları da yıllar içinde değerlenip devasa rakamlara ulaşmış olabilir.
Bu yatırımları sorgulamak için e-Devlet'e giriş yaptıktan sonra arama çubuğuna "Takasbank" veya "Yatırımcı Bilgi Merkezi" yazmanız yeterlidir. Türkiye'de yasal olarak işlem gören tüm hisse senetleri ve fonlar, hangi aracı kurumdan veya bankadan alınmış olursa olsun, sizin T.C. Kimlik numaranızla Takasbank nezdinde saklanır. Bu ekrana girdiğinizde, geçmişte açılmış ama sizin unuttuğunuz bir yatırım hesabı olup olmadığını, o hesapta ne kadar hisse senedi veya bakiye bulunduğunu tek tıkla görebilirsiniz. Dededen kalma birkaç lot hisse senedinin, bedelsiz bölünmeler ve temettülerle yıllar içinde nasıl bir servete dönüştüğüne inanamazsınız.
Devlet kurumlarıyla olan ilişkilerimizde, bazen adımıza tahakkuk eden ancak bizim haberimiz olmayan ödemeler PTT hesaplarına veya SGK ekranlarına düşer. İş göremezlik ödenekleri, yol paraları, ilaç katılım payı iadeleri veya eski bir tedaviye ait geri ödemeler...
Bunları bulmak için e-Devlet arama çubuğuna "SGK Şahıs Ödemeleri Sorgulama" yazmalısınız. Karşınıza çıkan ekranda, adınıza yatırılmış ama sizin çekmediğiniz bir para varsa anında görünür. Daha da güzeli, aynı ekrandan "Şahıs Ödemeleri Banka Hesabı Tanımlama" işlemini yaparak, İBAN numaranızı sisteme kaydedebilir ve içeride bekleyen o paranın ertesi gün doğrudan kendi banka hesabınıza yatmasını sağlayabilirsiniz. PTT kuyruklarında beklemenize hiç gerek kalmaz.
Özellikle sık iş değiştiren beyaz ve mavi yakalı çalışanların en çok para unuttuğu yer Otomatik Katılım Sistemi'dir (OKS). Bir şirkette işe başladığınızda maaşınızdan otomatik olarak BES kesintisi yapılır. İşten ayrıldığınızda ise o küçük birikim o şirketin anlaştığı emeklilik şirketinde öylece kalır. Yıllar içinde farklı işyerlerinde çalıştıysanız, 3-4 farklı emeklilik şirketinde unutulmuş küçük servetleriniz olabilir.
Bunu kontrol etmek için e-Devlet'te "Takasbank Bireysel Emeklilik Bilgilendirme İşlemleri" menüsüne girmelisiniz. Bu muazzam ekran, hangi sigorta şirketlerinde adınıza açık BES sözleşmesi olduğunu, içlerinde kuruşu kuruşuna ne kadar para, devlet katkısı ve fon biriktiğini tek bir sayfada özetler. Orada unuttuğunuz 500 TL'lik bir kesintinin, aradan geçen yıllar içinde değerlenerek binlerce liraya dönüştüğünü görmek, gününüzü güzelleştirmeye yetecektir.
"Acaba lisedeyken x bankasında açtığım o kartta para kalmış mıydı?" sorusunun cevabı da e-Devlet'te gizlidir. Arama çubuğuna "Mevduat/Katılım Fonu Hesabı Bulunan Banka Sorgulama" yazdığınızda, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde faaliyet gösteren hangi bankalarda aktif bir hesabınız olduğunu liste halinde görebilirsiniz.
Burada hesabın içindeki bakiye miktarını göremezsiniz; ancak sizin hiç çalışmadığınızı sandığınız veya yıllar önce kapattığınızı düşündüğünüz bir bankada hala aktif bir hesabınızın göründüğünü fark ederseniz, derhal o bankanın müşteri hizmetlerini arayıp "Benim sizde bir hesabım varmış, içinde bakiye var mı?" diye sorabilirsiniz. İçinden 50 lira da çıksa, 5 bin lira da çıksa, o para sizin ter terinizdir ve bankaların havuzunda kaybolmasına izin vermemelisiniz.