ABD’de Kongre’de Demokratların güç kazanmasının Trump’ın dış politika kararları üzerindeki etkileri ne olacak? Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Canan Tercan, ABD’deki Kongre seçimlerinin ardından Donald Trump’ın Orta Doğu ve Rusya politikasında yaşanabilecek olası değişimleri Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş’a değerlendirdi. Demokratların Kongre’de güç kazanmasının Trump’ın dış politikadaki hareket alanını nasıl etkileyeceğini ele alan Tercan, İsrail’e askerî destekten Rusya yaptırımlarına, Ukrayna Savaşı’ndan Gazze’de barış arayışına kadar kritik başlıklarda dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.
Kongre seçim sonuçları, Amerika Birleşik Devletleri’nin Orta Doğu ve Rusya’ya yönelik politikalarında ne gibi değişimlere sebebiyet verebilir?
Dr. Canan Tercan: Demokratların Kongre’de çoğunluğu elde etmesi, Trump’ın Orta Doğu politikasında baskı ve denetimi artıracaktır. İran savaşına karşı çıkan Demokratlar, yeni askerî operasyonları ve savaş bütçesini sınırlandırmaya çalışacaktır.
Seçimlerden önce de defalarca belirttiği gibi Trump’ın Orta Doğu’da askerî operasyonlara karşı bir tutumu vardı.
İran’a savaş açmasında ise İsrail’in baskısı etkili oldu ve savaş Trump iktidarını yıprattı. Dahası, Netanyahu’nun Gazze’de Trump’ın barış girişimlerini zorlaştırması ve Suriye’de Trump’ın desteğiyle kurulan yeni üniter devlete yönelik askerî müdahalelerini sürdürmesi de iki liderin çıkarlarının Orta Doğu’da örtüşmediğini gösteriyor.
Trump, Orta Doğu’da İsrail’in güvenliğini desteklemekle kendi siyasi gücünü ve ABD’nin çıkarlarını korumak arasında sıkıştı. İsrail’in yükü altında ezildi. Seçimlerde Kongre’de çoğunluğu sağlayan Demokratlar arasında ise İsrail’e her türlü desteğin kesilmesini isteyen güçlü bir grup var.
Yeni Kongre’den İsrail’e desteğin kaldırılması ya da azaltılması yönünde bir karar çıkabilir. Bu durum, Trump’ın üzerindeki İsrail yükünü Kongre’ye bırakma imkânını doğurabilir. Böylece Kongre’de alınan kararlarla İsrail’le ilişkilerini koparmadan askerî yardımları kaldırabilir ve sorumluluğu Kongre kararlarına bağlayabilir. Dahası, Gazze’de barış konusunda da ilerleme gündeme gelebilir.
Trump’ın seçim sonuçlarına yönelik ilk açıklamalarında ifade ettiği “İki yıl boyunca oturup her şeyi veto etmek istemiyorum. Demokratlarla birlikte çalışacağız.” sözleri, Orta Doğu kararlarına işaret ediyordu. Trump iyi bir tüccar ve her durumda kâr etmeye çalışıyor.
Trump’ın Kongre sonuçlarına yönelik dikkat çeken diğer açıklaması ise tersine, “Sanırım Bay Veto olacağım.” oldu. Bunun işaret ettiği nokta ise muhtemelen Rusya ile ilgili Kongre kararlarında yaşanabilecek olası anlaşmazlıklar.
Çünkü Rusya politikasında Trump, Putin’le diyalog çizgisine devam etmek istiyor. Kongre ile anlaşmazlık yaşanması durumunda veto veya pazarlık yolunu tercih edecek. Trump kesin olarak Rusya yaptırımları konusunda tutumun değişmesini, Ukrayna Savaşı’nın bitmesini ve Rusya ile iş birliğinin başlamasını istiyor. Şimdiden Kongre’ye mesajını verdi. Yani patron hâlâ benim, veto yetkim var.
Trump’ın bu iki açıklamasının adresleri farklıydı. Rusya-Ukrayna Savaşı’nda vetoyu, Orta Doğu’da ise Kongre ile uyumu işaret etti. Gazze, Lübnan’da çatışmaların önlenmesi, İran savaşında askerî operasyonların kısıtlanması ve Suudi Arabistan’la savunma ilişkilerinin yeniden değerlendirilmesi yeni Kongre’de öne çıkabilir. Sonuçta Trump’ın bölge politikası, askerî müdahalelere ortak olmak ve destek vermekten yeniden inşa, ekonomik ilerleme ve diyaloğa doğru evrilebilir.
Rusya ile muhtemel süreç nasıl ilerleyecek?
Dr. Canan Tercan: ABD ara seçimleri, Trump’ın dış politikada hareket alanını etkileyecek. Demokratların Kongre’de güçlenmesi özellikle bütçe, Rusya yaptırımları, Ukrayna’ya destek, yargı ve büyükelçi atamaları konusunda Trump’ın elini zorlaştırabilir. Senato’nun atamalardaki onay yetkisi ve Kongre’nin soruşturma mekanizmaları yönetim üzerinde ciddi bir denetim oluşturuyor. Trump’ın veto yetkisi devam etse de Kongre ile arasında yoğun bir pazarlık süreci yaşanacağı açık. Ancak burada asıl mesele, Demokratların Kongre’de ne kadar güçlendiğinden ziyade Trump’ın Rusya politikasının değişip değişmeyeceğidir.
Ben Trump’ın Putin ile ilişkilerinde köklü bir değişiklik beklemiyorum. Çünkü Trump’ın dış politika anlayışı, ideolojik kutuplaşmadan çok ekonomik kazanç, stratejik ortaklık ve liderler arası kişisel diplomasi üzerine kurulu. Putin ve Erdoğan, Trump’ın kişisel ilişkilerinin güçlü olduğu, doğrudan iletişim kurmayı ve sürdürmeyi tercih ettiği iki önemli lider. Trump, Rusya ile diyalog kanallarını açık tutmak, Ukrayna Savaşı’nı sona erdirmek ve Rusya ile yeniden ekonomik iş birliği alanları oluşturmak istiyor. Ayrıca Asya-Avrupa bağlantısında etkili bu iki ülkeyle stratejik etkisini artırmak istiyor.
Trump’ın dünyaya bakışı makro ölçekte ve kazanç odaklı. Rusya’nın enerji kaynakları, Asya’nın yer altı zenginlikleri, Orta Koridor ve Kuzey Koridoru gibi ticaret güzergâhları ABD açısından önemli ekonomik ve jeopolitik fırsatlar sunuyor. Trump, Avrupa’nın mikro bakışından ve Rusya’ya yönelik sert ve baskıcı yaklaşımından ayrılarak büyük güçlerle iş birliği geliştirmeyi tercih ediyor. Planlama aşamasında olan Trump’ın Putin ve Xi Jinping ile üçlü görüşme ihtimali de bu büyük resim içerisinde değerlendirilmeli. Burada amaç, yeni ekonomik ve stratejik dengeler üzerine görüşmek.
Dolayısıyla Demokratların Kongre’de güçlenmesi Trump’ın dış politika uygulamalarını zorlaştırabilir; ancak Putin ile ilişkilerini sürdürme iradesini değiştirmez. Önümüzdeki dönemde Trump ve ABD Kongresi arasında Rusya yaptırımları üzerine pazarlıklar gündeme gelebilir. Ancak pazarlık, bu kapının kapanması değil, farklı enstrümanlarla ilerlemesi demektir. Örneğin Trump’ın yöneldiği Rusya yaptırımlarının hafifletilmesi karşılığında Demokratların gündemindeki Amerika’nın AB ülkelerine uyguladığı bazı vergi kalemlerinde indirim yapılması ya da göçmen politikalarında esneklik gibi farklı konularda pazarlıklar kapalı kapılar ardında görüşülebilir.
Trump, vetoya alternatif olarak bazı konularda Kongre ile uzlaşma ve müzakere yoluna gidebilir. Ancak Rusya ile diyalog kurma, Ukrayna’da barışı sağlama ve ekonomik iş birliği geliştirme yaklaşımını sürdürecektir. ABD-Rusya ilişkilerinin Trump iktidarda olduğu sürece belli bir seviyede, müzakere ve karşılıklı çıkar arayışı üzerinden devam edeceğini düşünüyorum.
Google Play
App Store
10:11
Haberi Paylaş
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ