Altın yükseliş rüzgarına kapıldı. ABD’de değişen siyasi dengelerin ons altın ve piyasalar üzerindeki olası etkileri nasıl olacak? Ekonomist Doç. Dr. Cüneyt Dirican, ABD’de değişen siyasi dengelerin küresel piyasalara ve altın fiyatlarına olası etkilerini Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş’a değerlendirdi. Petrol fiyatlarından Fed’in faiz politikasına, İran Savaşı’ndan ABD’nin küresel hamlelerine kadar piyasaların yönünü belirleyecek kritik gelişmelere dikkat çeken Dirican, ons altının geleceğine ilişkin öngörülerini paylaştı.
HABERİN ÖZETİ
Okunma süresi 43 saniyeye düşürüldü.
Okunma süresi 43 saniyeye düşürüldü.
ÖZETİ PAYLAŞ
Sandıktan çıkan sonuç altının önünü mü açtı? ABD’de siyasi dengelerin değişmesiyle birlikte ons altın nereye gider?
Doç. Dr Cüneyt Dirican: ABD ara seçiminin Demokratlara doğru kaymasıyla piyasalar ilk aşamada bunu olumlu karşıladı. Temel nedeni ise Trump’ın politikalarının gevşeyeceği düşüncesi. Ancak bazı ülkelerde dinamikler bu şekilde çalışmıyor. Politikalar genel çıkarlar çerçevesinde çizildiği için İsrail’in güvenlik bahanesiyle yürüttüğü politika değişmediği sürece bölgede tansiyon kolay kolay düşmez, sadece şekil ve ton değiştirir. Bu nedenle petrolde geri dönüş için daha fazla süre lazım. ABD’de sokaktaki vatandaş için benzin pompa fiyatı önemlidir. Trump, bunun seçime mal olacağını bilmesine rağmen İran politikasında majör bir değişiklik yapmadı. İsrail Güney Amerika’da satıh kazanıyor, Grönland artık ABD’nin ranger kontrol kalesi, Trump Koridoru devreye giriyor. İçeride seçim sonucu Demokratlara kaymış, sandalye kaybetmiş; çok önemli değil. Genelde almak istediklerini aldılar mı, buna bakmak lazım.
Fed’in aralık ayı faiz beklentisi hâlâ masada. Ana trend düzeltmesi ile overshooting köpük seviyesi alındı. Şimdi teknik destek seviyesinde bu yeni değişiklikleri bekleyecek. ABD tahvillerinden çıkış devam ederse ve enerji fiyatları yüksek seyrederse bu faiz baskısını sürdürür. Ancak çıkan para altına giderse seviye bazında yine boğa hareketi görülebilir. Gram altın ise kurdan bağımsız olarak onsu takip ediyor. Burada ons ve Fed öncelikli başlıklar.
Piyasalar şu anda savaşı mı satın alıyor, barışı mı? Altın yatırımcısı önümüzdeki günlerde hangi senaryoya hazırlanmalı?
Doç. Dr Cüneyt Dirican: Piyasalar barışı satın almak istiyor ancak Avrupa ve Ukrayna rahat durmuyor. Dünyada bir yeniden yapılanma var. Saflar yerine oturup sıklaşmadıkça oynaklık, belirsizlik ve sertleşmeler sürecektir.
İran Savaşı’nın sona ermesi petrol fiyatlarında sert düşüş getirirse bu durum enflasyonu ve Fed’in faiz politikasını nasıl etkiler?
Doç. Dr Cüneyt Dirican: İsrail ve Ukrayna bölgemizde Pandora’nın Kutusu’nu açtılar. Petrodolar Sistemi bitti sayılır, AB çöküşe hızla gidiyor ve sürecin en büyük kaybedeni. Enerji olmadan ve enerjide uzlaşı sağlanmadan ticaret yolları huzura kavuşmakta zorlanır. Ticaret yollarındaki sıkıntı bitmediği sürece finansal piyasalarda oynaklık azalmaz.
Zaten gelişmiş denilen, genelde sömürgeci neoliberal ekonomilerde bütçe açıkları büyük bir sorun hâlinde. Bütçe açıklarının finansmanını eski el alışkanlıklarıyla dünyaya ve uydurdukları gelişmekte olan piyasalara, başta dolarizasyon olmak üzere, ödetmeye çalışıyorlar. Bunun için de bazen CDS, bazen kredi notu, bazen liste, bazen endeks aparatlarıyla Chicago Okulu dikteleri, merkez bankası bağımsızlığı, serbest piyasa yapısal reformları diye kendi öğreti ve literatürlerini dikte etmeye devam ediyorlar.
Fransa’da dahi heterodoks iktisat muhalefet tarafından öne çıkarılıyor. Biz ise heterodoks iktisadı eğlence konusu gibi gördük maalesef. 42 aydır ortodoks politikalarla, bu hâldeki dünyada neoklasik 80 model amfi tipi iktisatla yol almaya devam ediyoruz.
Enerji maliyeti yüksek kaldıkça, dünyada merkez bankalarının faiz algısı yüksek kaldıkça biz de bundan etkilenmeye devam edeceğiz. Bu bazen enflasyon, bazen dış ticaret açığı, bazen de kur maliyeti şeklinde yansıyor. Bu döngüden çıkış ancak üretim ekonomisiyle mümkün.
Arz yanlı iktisat ile ABD ve İngiltere, 70-85 yılları sonrasında çıkış sağlamış. Burada Türkiye Ekonomi Modeli’nin önemi tekrar ortaya çıkıyor. 2018 sonrasında pandemiye kadar büyüme, cari açık ve bütçe açığında sıfıra yaklaşarak 1995-1996’dan sonra en büyük fırsatı yakaladık. Pandemi sonrasında 2021-2023 arasında bu fırsat tekrar oluştu.
Şimdi dünyada çıkış aranırken bir fırsatı yeniden yakalamamız lazım. Bunun da finansal ekonomiyle değil, üretim ekonomisiyle olacağını bir kez daha gördük. Uzay çalışmaları dâhil, Afrika pazarına açılma, marka ve patent için daha fazla kamu girişimi lazım. Bu da bütçenin faize değil, buraya gitmesiyle mümkün. Özel sektör de eğer AR-GE harcamalarıyla buna eşlik edebilir, kârlarını fiyatlara değil inovasyona önceliklendirebilirse bölgemizdeki gelişmelerden olumlu etkileniriz.
ABD, Güney Amerika’yı kendi arka bahçesi olarak Yeni Çin şeklinde konumluyor. Ticaret yollarının kontrolünü de aldı. Hedef Çin. Yapay zekâ burada en yeni ve en büyük cephe. Orayı kaybetmek istemiyor. Bu yüzden borsaların ayakta kalması önemli.
Bu nedenle bütçe ve faiz tarafını da düşünürsek faizi denge seviyesinde tutmak zorunda. Merkez bankası bağımsızlığı bu yüzden kâğıt üzerinde. Tavşan kaç, tazı tut; bu şekilde piyasaların ipini tutmak için her enstrümanı kullanmaya devam edecektir.
İran Savaşı da böyle bir şey. Raftan hangi kitabı alacak, hangi kitabı bırakacak durumu. Kitabın adını öngörmek mümkünse piyasaları da öngörmek mümkün olacaktır.
| Konu Başlığı | Doç. Dr. Cüneyt Dirican'ın Değerlendirmeleri ve Tespitleri |
|---|---|
| Küresel Jeopolitik ve Enerji | İsrail ve Ukrayna gerilimleri 'Pandora’nın Kutusu'nu açmıştır. Petrodolar sistemi sona yaklaşmış olup, Avrupa Birliği (AB) bu sürecin en büyük kaybedeni olarak hızla çöküşe gitmektedir. Enerjide uzlaşı olmadan ticaret yollarında ve finansal piyasalarda istikrar sağlanamaz. |
| Gelişmiş Ekonomiler ve Finansal Baskı | Gelişmiş neoliberal ekonomiler bütçe açıklarını gelişmekte olan piyasalara ödetmeye çalışmaktadır. Bunun için CDS, kredi notları, endeksler ve merkez bankası bağımsızlığı gibi Chicago Okulu literatürlerini araç olarak kullanmaktadırlar. |
| İktisat Politikaları ve Türkiye | Dünyada (örneğin Fransa'da) heterodoks iktisat tartışılırken Türkiye 42 aydır '80 model neoklasik ortodoks politikalar' uygulamaktadır. Çözüm finansal değil, üretim ve arz yanlı iktisat modelindedir. Türkiye Ekonomi Modeli (2018-2023 dönemi) bütçe ve cari açık dengelenmesinde önemli fırsatlar sunmuştur. |
| Ekonomik Çıkış Yolu ve Hedefler | Bütçenin faize gitmesi yerine üretim ekonomisi, uzay çalışmaları, Afrika pazarı, patent ve marka girişimlerine aktarılması gerekmektedir. Özel sektör kârı fiyat artışına değil, inovasyon ve Ar-Ge'ye yönlendirmelidir. |
| ABD'nin Küresel Stratejisi | ABD, Güney Amerika'yı 'Yeni Çin' olarak konumlandırmakta ve ticaret yollarını kontrol etmektedir. Asıl hedef Çin'dir ve en kritik rekabet alanı yapay zekâdır. ABD, borsaları ayakta tutmak için faiz dengesini kontrol etmek zorundadır; bu sebeple merkez bankası bağımsızlığı kâğıt üzerinde kalmaktadır. |
| İran Savaşı ve Piyasa Öngörüleri | İran gerilimi, ABD'nin stratejik adımlarına ve dönemsel tercihlerine ('raftan hangi kitabı alacağına') bağlı olarak piyasaları ve petrol dengelerini belirleyecektir. |
Google Play
App Store
15:05
Haberi Paylaş
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ