Petrol fiyatları hızla yükseliyor, enerji konusunda tüm dünya tedirgin. Basra Körfezi ile Umman Denizi arasında uzanan, küresel enerji ticaretinin en kritik damarlarından birisi olan Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, ekonomileri etkilemeye devam ediyor. Ekonomist Dr. Hakan Çınar, TGRT Haber canlı yayınında, yaşanan sıkıntının büyüklüğünü ve etkilerini ele aldı.
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatabileceğine yönelik açıklamalarını değerlendiren Çınar, durumun tamamen kapatma şeklinde olmasa bile ciddi kısıtlamalara yol açabileceğini söyledi.
Çınar, İran’ın yaklaşımına ilişkin "Malum Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutmayı düşündüklerini dile getiriyorlar. Aslında tam anlamıyla ‘kapalı tutacağız’ da demiyorlar ama kapalı tutma sinyalleri veriyorlar. Anladığım kadarıyla tamamen kendi istediği gemileri salacak, istemediklerine müsaade etmeyecekler. Tam bir kapanma olmasa bile fiili bir kapalılık söz konusu olabilir" dedi.
Hürmüz Boğazı’nın küresel enerji sistemi açısından kritik önem taşıdığını vurgulayan Çınar, enerji akışının kesintiye uğramasının küresel ölçekte ciddi sonuçlar doğuracağını ifade etti.
Çınar, "Burası küresel enerji sisteminin ana hatlarından biri. Basra Körfezi ile Umman Denizi arasında dar bir geçit ama petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si buradan geçiyor. Sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin de yüzde 30’u yine bu hattı kullanıyor" şeklinde konuştu.
ABD’nin enerji üretimi açısından güçlü bir konumda olduğunu belirten Çınar, buna rağmen krizin Amerika’yı da dolaylı olarak etkileyeceğini söyleyerek "Trump’ın söylemlerini bir anlamda kısmen doğru kabul etmek lazım. Amerika kendi petrolünü üretiyor ama bu dünya ekonomisine zarar vermeyeceği anlamına gelmez. Amerika dahil olmak üzere herkes bundan etkilenecek" dedi.
Petrol fiyatlarının yükselmesinin küresel enflasyonu yeniden yukarı çekebileceğini belirten Çınar, "Brent petrol neredeyse 100 dolara geldi. 100 dolar önemli bir eşik. Petrol yükseldikçe hepimizin tüketim maliyetleri artacak. Arabaya koyduğumuz yakıtın maliyeti artacak, evdeki ısınma maliyeti artacak ama en önemlisi üretim maliyetleri artacak" dedi.
Enerjinin sanayide temel girdilerden biri olduğunu hatırlatan Çınar, "Hem üretim maliyetleri yükseliyor hem lojistik maliyetleri artıyor. Bu da doğal olarak domatesten otomobile kadar tüm fiyatlara yansıyacak" diyerek her boyutu ele aldı.
Krizin en fazla etkileyebileceği ülkelerden birinin Çin olduğunu söyleyen Çınar, "Çin toplam enerji ihtiyacının yüzde 70’inden fazlasını ithal eden bir ülke. İthalat yollarında yaşanan her aksama Çin’in üretim maliyetlerini doğrudan etkiliyor" ifadesini kullandı.
Ortadoğu’da yaşanan gelişmelerin sadece kısa vadeli bir kriz değil, uzun vadeli bir jeopolitik dönüşümün parçası olduğunu söyleyen Çınar, "Orta Doğu’da yeniden bir şekillenme söz konusu. Bu kısa sürede olacak bir şey değil. Zaman alacak ama bu süreçte yeni ekonomik düzenler kurulacak" şeklinde konuştu.
Türkiye’nin coğrafi konumunun önemli bir avantaj oluşturabileceğini belirten Çınar, "Batı’ya yakınlığımız nedeniyle Türkiye tedarik açısından önemli bir avantaj taşıyor. Her ne kadar savaş üzerinden fırsat konuşmak doğru olmasa da bir realite var. Türkiye’nin Batı için daha güçlü bir tedarikçi haline gelmesi mümkün" diyerek tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği bir dönemde Türkiye’nin öne çıkabileceğini söyledi.
ABD ekonomisinin savaş dönemlerinde görece daha az zarar görmesine ilişkin soruya değinen Çınar, "Amerika’da başkan değişse de hedef değişmez derler. Amerika çok stratejik hareket ediyor. Ekonomisi güçlü, savunma sanayii güçlü ve kaynaklarını etkin kullanıyor. Bu yüzden bu tür süreçleri diğer ülkelere göre daha az kayıpla atlatabiliyor" şeklinde konuştu.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
10:37
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ