Dünya yeni bir jeopolitik krizin eşiğinde zor günlerden geçiyor. Altın fiyatları kendine yeni yön arayışında, gümüş yatırımcısının ise sabrı tükeniyor. Peki Orta Doğu'da devam eden ve etkileri tüm dünyaya sirayet eden bu savaş ortamında orta halli bir yatırımcı varlıklarını nasıl koruyacak? Dünyayı önümüzdeki günlerde bekleyen en büyük tehlike ne? Ekonomist Bayram Başaran, Tgrthaber.com Ekonomi Editörü Bengü Sarıkuş'a merak edilen kritik soruların cevaplarını verdi ve tüm yatırımcılar için can alıcı uyarılarda bulundu.
Savaş sonrası oluşacak yeni küresel ekonomik düzende en büyük kırılma nerede yaşanacak?
Bayram Başaran: En büyük kırılma hem jeopolitik hem de ekonomik olacak. Finansal eksen tamamen doğuya, özellikle Çin tarafına kayıyor. Şu an yaşanan krizler planlı çıkarılmış krizler. Batıdaki sermaye büyük ölçüde doğuya kaymış durumda.
Doğu ülkeleri üretim maliyetlerini ciddi şekilde düşürdü ve teknolojiye büyük yatırım yaptı. Çin teknolojik açıdan Avrupa ve Amerika’nın çok ilerisinde. Bu nedenle Batı’nın rekabet etmesi giderek zorlaşıyor. Bugün Batı ekonomilerinin önemli bir kısmı ciddi şekilde zorlanıyor ve toparlanmaları kolay görünmüyor.
Ekonomik olarak bunun Türkiye’ye etkileri nasıl olur?
Bayram Başaran: Bu tamamen Türkiye’nin yönetimine bağlı. Türkiye, doğu ile batı arasında stratejik bir konumda. Avrupa Birliği’nin üzerinde çalıştığı bir düzenleme var: Türk ürünlerinin en az %70’i Türkiye’de üretilmişse “Made in Europe” yani Avrupa malı sayılması gündemde.
Bu yasa çıkarsa Türkiye için çok büyük bir fırsat olur. Doğru ekonomik politikalar uygulanırsa hem yabancı sermaye gelir hem de ekonomi çok hızlı büyüyebilir. Türkiye adeta Çin’e alternatif bir üretim merkezi haline gelebilir; küçük bir Çin olabilir.
Petrol ve doğal gaz fiyatlarında kalıcı bir yükseliş bekliyor musunuz?
Bayram Başaran: Petrol fiyatları kolay kolay eski seviyelerine dönmez. Çünkü petrol sadece yakıt değildir. Asıl kullanım alanı sanayidir. Dünyadaki endüstrinin büyük kısmı petrole bağlıdır.
Petrol; yakıt ve sanayi (nafta) olarak ikiye ayrılır ve sanayi kısmı 2000’den fazla farklı ürüne bölünür. Telefonlardan kalemlere, gıdadan kozmetiğe kadar birçok ürünün içinde petrol türevleri vardır.
Talep çok yüksek olduğu için petrol fiyatlarında yükseliş baskısı devam edecektir. Küresel gerilimler de bunu artırıyor. 120–130 dolar seviyeleri konuşuluyor. Daha sonra 90–100 dolar bandına gerilemesi mümkün ama bu bile oldukça yüksek bir seviye.
Bu gerilimin ne kadar süreceğini düşünüyorsunuz?
Bayram Başaran: Başta kısa süreceği söylendi. Önce 4 gün denildi, sonra 4 hafta, şimdi 8 hafta konuşuluyor. Kara harekâtı devreye girdiğinde süreç daha da uzayabilir.
ABD’nin günlük savaş maliyetinin yaklaşık 1 milyar dolar olduğu söyleniyor. Bu çok büyük bir rakam. ABD’nin zaten yaklaşık 39 trilyon dolar borcu var ve bunu çevirmekte zorlanıyor.
Eskiden ABD’nin borcunu en çok finanse eden ülkelerden biri Çin’di. Çin elindeki ABD tahvillerini ciddi şekilde azaltarak 3,2 trilyon dolardan yaklaşık 635 milyar dolara indirdi. Japonya da tahvillerinin bir kısmını satmak istiyor. Bu nedenle ABD’nin yeni borçlanma maliyetleri yükseliyor.
Bu şartlarda ABD’nin uzun süre savaş maliyetini taşıması zor. Bu yüzden bir noktada barış masası kurulmak zorunda kalınabilir.
İran’ın savaş maliyeti nasıl karşılanıyor?
Bayram Başaran: İran için maliyet hesabı farklı. Çünkü İran varlığını korumak için mücadele ediyor. Ayrıca arkasında iki önemli güç var: Çin ve Rusya.
Çin, İran’dan ciddi miktarda petrol alıyor ve enerji güvenliği açısından İran’ı kaybetmek istemiyor. Çin’in kullandığı petrolün önemli bir kısmı Basra Körfezi’nden geliyor ve bunun yaklaşık %38’i İran kaynaklı. Bu nedenle Çin ve Rusya İran’a çeşitli destekler veriyor.
Savaş şartlarında Türkiye'de olan yatırımcılar parasını nasıl koruyacak? Orta halli bir yatırımcı bu dönemde nasıl hareket etmeli?
Bayram Başaran: Eğer bir kişinin ev alacak kadar parası varsa şu anda konut almak mantıklı olabilir. Çünkü birçok yerde konut fiyatları üretim maliyetinin altına düşmüş durumda.
Evi alamayacak durumda olanlar için ise altın ve gümüş önemli alternatifler. Uzun vadede altın ve gümüş talebinin artacağını düşünüyorum. Özellikle gümüşün sanayide çok yoğun kullanılması talebi artırıyor.
Dünyadaki gelişme ve konjonktüre baktığınızda artık altın fiyatlarının 5.100 doların altına inmesi pek mümkün değil. Piyasada o kadar büyük manipülasyon dönüyor ki... Tüm piyasadan 3.2 trilyon dolar silindi bu manipülasyondan dolayı.
Önümüzdeki yaklaşık 10 yıl boyunca altın ve gümüşte yükseliş potansiyeli görüyorum.
Bir başka önemli konu da gıda. Önümüzdeki dönemde dünyada gıda arzında ciddi sıkıntılar yaşanabilir. Bu nedenle tarım ve gıda üretimi çok daha değerli hale gelecek. Önümüzdeki dönemde gıdada çok büyük darlıklar yaşanacak.
Türkiye’de tarım sektörü geçen yıl yüzde 8,8 büyüdü. Tarla ve tarım arazilerinin değeri de artabilir. Gıda üretimine yatırım yapanların kazanma ihtimali yüksek.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
11:41
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ
