Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) son yıllarda özellikle sahte sigortalılık vakalarına yönelik çok ciddi denetimler yürütüyor. Binlerce kişinin emekliliğinin iptal edilmesi ve emekli maaşlarının kesilmesi son günlerde gündemi meşgul ediyor. Sigortalı çalışanların hangi hatalarının emeklilik hakkını tehlikeye sokabileceği merak ediliyor. Sosyal Güvenlik Müşaviri Murat Bal, Tgrthaber.com Ekonomi Editörü Bengü Sarıkuş'a en merak edilen soruların cevaplarını verdi.
HABERİN ÖZETİ
Okunma süresi 29 saniyeye düşürüldü.
Okunma süresi 29 saniyeye düşürüldü.
ÖZETİ PAYLAŞ
SGK’nın emeklilik iptallerine ilişkin son dönemdeki denetimleri neyi kapsıyor?
Murat Bal: SGK son yıllarda özellikle sahte sigortalılık, yani fiilen çalışmadan sigortalı gösterilme vakalarına yönelik çok ciddi denetimler yürütüyor. Eğer bir kişi gerçekte çalışmadığı halde bir işyerinden sigortalı gösterilmişse veya sadece emeklilik şartlarını tamamlamak için “hatır sigortası” yapılmışsa bu hizmetler geçersiz sayılıyor. Bu noktada en önemli kriter “fiili çalışma”dır.
SGK’nın yaptığı incelemelerde işyerinin faaliyeti, çalışanın gerçekten o işyerinde bulunup bulunmadığı, maaş ödemeleri, banka hareketleri ve işyerinin kapasitesi gibi birçok veri dijital ortamda analiz ediliyor. Eğer hizmetlerin gerçek olmadığı tespit edilirse bu günler iptal ediliyor. Bu günler emeklilik hesabında kritik öneme sahipse kişinin emekliliği de iptal edilebiliyor. Yani iptal edilen sigortalılık kişinin emekliliğini de iptal edebiliyor.
SGK hizmet dökümünde yer alan harfler vatandaşlar için ne ifade ediyor?
Murat Bal: SGK hizmet dökümünde yer alan bazı harfler sigortalılık statüsü veya ilgili hizmetin niteliği hakkında önemli bilgiler verir. Vatandaşların çoğu bu harflerin ne anlama geldiğini bilmediği için riskli durumları fark edemeyebiliyor.
En sık karşılaşılan harfler şunlardır:
K – Kontrollü İş Yeri / Şüpheli Hizmet
“K” harfi genellikle SGK tarafından denetime alınmış veya şüpheli görülen işyerleriyle ilişkilendirilen hizmetleri ifade eder. Eğer bir kişinin hizmet dökümünde “K” ibaresi bulunan bir işyeri varsa bu işyerinin daha sonra sahte işyeri veya hatır sigortası kapsamında incelenmesi mümkündür. Bu durumda ilgili hizmetler yapılacak incelemeler ile iptal edilebilir.
Ş – Şüpheli Hizmet
“Ş” harfi SGK tarafından hizmetin doğruluğunun araştırıldığını veya inceleme altında olduğunu gösterebilir. Bu tür kayıtlar genellikle denetim sürecinde olan veya fiili çalışmanın teyit edilmesi gereken hizmetlerdir. Bu noktada eğer kişi kendi hizmet dökümünde bu harfi görürse kesinlikle o dönemi araştırmalıdır.
S – Sahte veya Sorgulanan Sigortalılık
“S” harfi çoğu zaman sahte sigortalılık şüphesi bulunan veya SGK tarafından sorgulanan hizmetleri ifade eder. Bu tür kayıtlar özellikle sonradan yapılan incelemelerde iptal edilme riski taşıyan hizmetlerdir. Bu harf olduğunda söz konusu günler silinebilir.
E – Ek veya Emeklilikle İlgili Kayıt
“E” harfi bazı hizmet dökümlerinde ek bildirimleri veya emeklilik hesaplamasına dahil edilen özel statülü kayıtları gösterebilir. Ancak bu harf tek başına risk anlamına gelmez; genellikle teknik bir işaretleme olarak kullanılır.
Vatandaşların hizmet dökümünde bu tür harfleri görmeleri durumunda ilgili hizmetlerin gerçek çalışma olup olmadığını kontrol etmeleri önemlidir.
Emekliliğin iptal edilmesine yol açan durumlar nelerdir?
Murat Bal: Emekliliğin iptal edilmesine neden olabilecek başlıca durumlar şunlardır:
Fiilen çalışılmayan bir işyerinden sigortalı gösterilmek
Sahte veya paravan işyeri üzerinden sigorta yapılması
İşyerinin faaliyetinin gerçekte olmaması
Akraba veya tanıdık üzerinden “hatır sigortası” yapılması
SGK’ya bildirilen ücret ve çalışma bilgilerinin gerçeği yansıtmaması
Bu tür durumlarda SGK ilgili hizmetleri iptal eder. Eğer iptal edilen günler emeklilik için gerekli prim gün sayısını düşürüyorsa emeklilik de iptal edilir.
Sahte sigortalılık kapsamında değerlendirilen hizmetler iptal edilirse ödenen primler ne oluyor?
Murat Bal: Sahte sigortalılık kapsamında değerlendirilen hizmetler iptal edildiğinde bu hizmetlere ait primler de geçersiz sayılır. Çünkü sosyal güvenlik sisteminde temel ilke “fiili çalışma karşılığında sigorta”dır. Çalışma gerçekte yoksa ödenmiş primler emeklilik hesabında dikkate alınmaz. Mutlak kriter fiilen çalışmadır.
Eğer kişi sahte sigortalılık üzerinden emekli olmuşsa ve bu durum sonradan tespit edilirse SGK tarafından hem emeklilik iptal edilir hem de bugüne kadar ödenmiş emekli maaşları geri istenebilir. Buna “yersiz ödeme” denir. Kurum bu paraları faiziyle birlikte geri talep edebilir.
Vatandaşlar böyle bir riskle karşılaşmamak için ne yapmalı?
Murat Bal: Vatandaşlar öncelikle e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini detaylı şekilde incelemelidir. Özellikle şu konulara dikkat edilmelidir:
Hiç çalışmadıkları bir işyerinde sigorta görünüyor mu?
Kısa süreli ve çok sayıda işyeri değişimi var mı?
Şüpheli görünen işyerleri veya harf kodları bulunuyor mu?
Eğer kişi gerçekten çalışmadığı bir işyerinde sigorta kaydı görüyorsa mutlaka bunu araştırmalıdır.
Hizmet dökümünde şüpheli bir kayıt görüldüğünde vatandaşlar nasıl hareket etmeli?
Murat Bal: Hizmet dökümünde şüpheli bir kayıt görülmesi durumunda vatandaşların şu adımları atması gerekir:
Öncelikle ilgili işyerinde gerçekten çalışıp çalışmadıklarını değerlendirmeleri gerekir.
Eğer kayıt hatalıysa SGK’ya başvurarak durumun düzeltilmesini talep edebilirler.
Gerekirse SGK’ya dilekçe verilerek hizmetlerin incelenmesi istenebilir. Emeklilik sürecine yaklaşan kişilerin bir sosyal güvenlik uzmanından destek alması faydalı olur.
Unutulmaması gereken en önemli konu şudur: Sosyal güvenlik sisteminde emeklilik hakkı yalnızca gerçek ve fiili çalışma üzerinden kazanılır. Bu nedenle vatandaşların hizmet dökümlerini düzenli olarak kontrol etmeleri büyük önem taşır.
Şüpheli bir kayıt görülmesi halinde vatandaşlar SGK’ya başvurarak hizmetlerin incelenmesini talep edebilir. Emekliliğe yaklaşan kişilerin hizmet dökümünü mutlaka uzmanlara kontrol ettirmesinde fayda vardır.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
11:15
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ