Emekli olma yılı hem maaş hem statü için büyük önem taşıyor. Kademeli emeklilik sistemi EYT’nin devamı mı, yoksa yeni bir düzenleme mi? 2000 sonrası sigortalıların beklediği emeklilikte kademe hakkında tüm merak edilenleri Ekonomist Muhammed Bayram, Tgrthaber.com Ekonomi Editörü Bengü Sarıkuş'a anlattı. İşte en avantajlı emeklilik zamanını belirlemek için 5 altın tavsiye.
HABERİN ÖZETİ
Okunma süresi 42 saniyeye düşürüldü.
Okunma süresi 42 saniyeye düşürüldü.
ÖZETİ PAYLAŞ
Kademeli emeklilik ile EYT düzenlemesinin farkı ne?
Muhammed Bayram: Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesi, yaş sınırı olmaksızın prim gün sayısını dolduranların emekli olması esasına dayanan bir sistem olarak hayata geçirildi. EYT ile birlikte farklı sorunların da gün yüzüne çıktığını söylemek mümkün. Hatırlatmakta fayda var; EYT düzenlemesi, yüzyılın felaketi olarak nitelendirilen depremden önce Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından söz verilmiş bir konuydu ve deprem sonrasında da bu söz yerine getirilerek hayata geçirildi. Bu düzenleme, bütçede ekstra bir gelir kalemi oluşturulmadan uygulanmış ve devletimiz tarafından sübvanse edilmiştir.
Bugün kademeli emeklilik sistemi, EYT ile aynıymış gibi gösterilmeye çalışılsa da bunun doğru olmadığını açıkça ifade etmek isterim. Çünkü EYT’de bir kanun değişikliği söz konusuydu ve bu değişiklik birçok kişi açısından haksız bir uygulama oluşturdu. Çalışma hayatına başlandığında emeklilik şartları belliyken, sonradan getirilen yaş sınırı nedeniyle insanlar planladıkları zamanda emekli olamaz hale geldi.
Kademeli emeklilik talep eden kesim ise kendilerini “mağdur” olarak tanımlıyor ve EYT ile aralarındaki dezavantajı dile getiriyor. Burada bahsedilen durum; EYT kapsamını çok kısa sürelerle kaçıran, örneğin bir gün, bir ay ya da birkaç yıl farkla bu haktan yararlanamayan kişilerin kademeli emeklilik talep etmesidir. Ancak bugüne kadar kademeli emeklilikle ilgili somut bir çalışma yapıldığına veya yakın zamanda hayata geçirileceğine dair yetkili mercilerden resmi bir açıklama yapılmamıştır.
Kademeli emeklilik talep edenler, EYT kapsamına girenlerle aynı primleri ödediklerini ve buna rağmen daha geç emekli olacaklarını ifade etmektedir. Bu nokta önemli olmakla birlikte, EYT ile birebir kıyaslama yapmak doğru değildir. Çünkü EYT’de sonradan getirilen bir yaş şartı söz konusuydu. Oysa kademeli emeklilik talebinde bulunanların çalışma hayatına başlarken emeklilik şartları zaten belliydi.
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Kademeli Emeklilik ve EYT Karşılaştırması | Kademeli emeklilik sisteminin EYT ile aynı gibi gösterilmeye çalışıldığı ancak bunun doğru olmadığı belirtiliyor. |
| EYT'deki Durum | EYT'de bir kanun değişikliği söz konusuydu ve sonradan getirilen yaş sınırı nedeniyle birçok kişi planladığı zamanda emekli olamadı. Bu durum haksız bir uygulama olarak nitelendiriliyor. |
| Kademeli Emeklilik Talebi Neden Doğuyor? | Kademeli emeklilik talep eden kesim kendilerini "mağdur" olarak tanımlıyor ve EYT ile aralarındaki dezavantajı dile getiriyor. EYT kapsamını çok kısa sürelerle kaçıranların (bir gün, bir ay, birkaç yıl farkla) kademeli emeklilik talep ettiği ifade ediliyor. |
| Somut Çalışma Durumu | Bugüne kadar kademeli emeklilikle ilgili somut bir çalışma yapıldığına veya yakın zamanda hayata geçirileceğine dair yetkili mercilerden resmi bir açıklama yapılmamıştır. |
| Mali Yükümlülük Karşılaştırması | Kademeli emeklilik talep edenler, EYT'ye girenlerle aynı primleri ödediklerini ve buna rağmen daha geç emekli olacaklarını ifade ediyor. |
| Temel Farklılık | EYT'de sonradan getirilen bir yaş şartı varken, kademeli emeklilik talebinde bulunanların çalışma hayatına başlarken emeklilik şartları zaten belliydi. Bu nedenle EYT ile birebir kıyaslama yapmak doğru değildir. |
Bu nedenle bana göre kademeli emeklilik; emeklilik sisteminin tamamen gözden geçirilmesi, tüm sorunların masaya yatırılması ve daha dengeli bir yapının kurulması anlamına gelmelidir. Ancak bu, erken emeklilik anlamına gelmemelidir. Bugünün ekonomik koşulları, yaşam standartları ve Türkiye Yüzyılı hedefleri dikkate alındığında, yetişmiş iş gücünün erken emekli edilmesinin doğru bir zamanlama olmadığını düşünüyorum.
Kademeli emeklilik en çok hangi çalışan gruplarını etkiler?
Muhammed Bayram: Kademeli emeklilik, hayata geçirilmesi halinde tüm çalışan gruplarını etkileyecek kapsamlı bir düzenleme olacaktır.
Emeklilik planlaması yapanlara en önemli tavsiyeniz nedir?
Muhammed Bayram: Emeklilik planlaması yapanlara en önemli tavsiyem; doğum borçlanması, askerlik borçlanması ve diğer borçlanma haklarını maliyetler artmadan, özellikle asgari ücret yükselmeden önce değerlendirmeleridir. Emeklilik yaşı ve prim gün sayısı tamamlandığında ise vakit kaybetmeden emekli olunmasını öneririm.
| Konu | Tavsiye |
|---|---|
| Borçlanma Hakları (Doğum, Askerlik vb.) | Maliyetler artmadan, özellikle asgari ücret yükselmeden önce değerlendirilmesi. |
| Emeklilik İşlemleri | Emeklilik yaşı ve prim gün sayısı tamamlandığında vakit kaybetmeden emekli olunması. |
Şartları sağladığı halde emekli olmayanlar için de önemli bir husus var: 2024 yılında emekli olanlar, 2025 yılında emekli olanlara göre daha yüksek maaş aldı. Aynı şekilde 2025’te emekli olanlar da 2026’da emekli olacaklara kıyasla daha yüksek maaş alacak. Bu nedenle yüksek enflasyon ve yüksek memur maaşı artışlarının olduğu dönemlerde emekli olmak, maaş açısından daha avantajlı olabilir.
| Emeklilik Yılı | Maaş Karşılaştırması | Avantaj |
|---|---|---|
| 2024 | 2025'e göre daha yüksek | Yüksek enflasyon ve memur maaşı artışlarının olduğu dönemlerde avantajlı |
| 2025 | 2026'ya göre daha yüksek | Yüksek enflasyon ve memur maaşı artışlarının olduğu dönemlerde avantajlı |
Ancak unutulmaması gereken en önemli konu şudur: Emeklilik sisteminin yeniden yapılandırılması, açıklarının kapatılması ve adaletsizliklerin giderilmesi gerekmektedir. Bu noktada stajyer ve çırakların durumu da büyük önem taşımaktadır. Milli sistem projeleri kapsamında devletimizin gençlerin ve yeni iş hayatına atılacak bireylerin yanında olduğunu açıkça görmekteyiz. Stajyer ve çırakların sorunlarının kısa vadede çözülmesi bu sürece olumlu katkı sağlayacaktır.
Bununla birlikte, emeklilik sisteminde yeni bir düzenlemeye gidilerek yaş sınırının bir miktar artırılması ve daha dengeli bir yapıya kavuşturulması gerektiğini düşünüyorum. Emekli maaşlarının artırılabilmesi için de erken emeklilik uygulamalarından kaçınılması büyük önem taşımaktadır.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
12:15
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ