Kira sözleşmelerinde dijital dönüşüm hız kazandı. e-Devlet üzerinden yürütülen kira sözleşmeleri sistem, ev sahibi ve kiracı arasındaki işlemleri daha güvenli, hızlı ve şeffaf hale getirmeyi amaçlıyor.
Gayrimenkul Uzmanı Şenay Araç, TGRT Haber canlı yayınında e-Devlet kira sözleşmesi uygulamasının nasıl kullanılacağını, eski kira kontratlarının durumunu, kira davalarına etkisini ve sahte ilanlara karşı alınması gereken önlemleri anlattı.
Araç, e-Devlet üzerinden yapılan işlemlerde hata olması durumunda da belirli bir düzeltme süresi bulunduğuna dikkat çekti:
''Bu sistem iki aşamalı fazla başlamıştı. Sistemin e-Devlet'te oturması tabii ki biraz zaman alıyordu. Geliştirilmesi gerekiyordu. Başladığı günden bugüne kadar da çok daha geliştirildi ve ileriki dönemde daha da geliştirilecek. İlk etapta mülk sahiplerine bu yetki verilmişti. Daha sonra ikinci fazla gayrimenkul işletmelerine bu sistem açıldı. Aslında sistemi herkes çok zor görüyor: Ben nasıl bunu yapacağım, nasıl bu işi yöneteceğim diye vatandaşlarımız buradaki sistemden sözleşme yapmaktan açıkçası kaçıyor.
Sistem çok kolay. e-Devlet'ten giriş yaptığınız andan itibaren sizi adım adım adım yönlendiren bir sistem. Yanlış yapma ihtimaliniz hiç yok. Oldu ki bir yanlış yaptınız. Burada sistem bunu da çözüm bulmuş. 15 gün içinde eğer ki bir yanlışlık varsa bunu zaten düzeltme ya da iptal etme yoluna gidebiliyorsunuz. Türkiye için çok önemli bir sistem. Kira artışlarına da çok etkili olacak bir proje. Çünkü Türkiye'de bölgesel kira verileri hiçbir zaman olmuyor. Hem Türkiye genelinde, hem ilçe ve mahalle bazında da bölgesel verilerin oluşmasına imkan tanıyacak.
Hem mülk sahibini hem de kiracıyı koruyan çok ciddi özellikler söz konusu. e-Devlet'ten giriş yapıldığı için eskiden mülk sahibinin aynı kişi olup olmadığına dair sorunlar çıkıyordu. Sistem hem kiraları kontrol edecek hem de artışları kontrol edecek. Ama sistemin oturması Türkiye genelinde ve eski kira kontratlarının sisteme girmesi biraz zaman alacaktır. Çünkü her şey dijitalde.''
Dijital kira sözleşmesinin yalnızca kontrat işlemlerini kolaylaştırmayacağını belirten Araç, sistemin taraflar arasındaki uyuşmazlıkların önüne geçebileceğine de dikkat çekti:
''Bir de şu yanılgılar çok oluyordu. Bazen mahkemelerde iki taraftan biri 'Ben bunu kabul etmedim, bu imza benim değil' diyerek krimilene kadar giden davalar oluyordu. Bunların önüne de geçilecek. Mülk sahibi bazen kiracıyı bulamıyordu. Artık e-Devlet'ten bütün bilgileri girdiği için artık 'Kira ödenmedi, kiracım kaçtı, kiracıyı bulamıyorum' derdi de olmayacak. Bu da çok önemli bir konu.''
Yeni sistemin kapsamının zaman içerisinde genişlemesi beklenirken, vatandaşların en çok merak ettiği konuların başında eski kira kontratlarının e-Devlet sistemine nasıl aktarılacağı geliyor.
Araç, dijital kira sözleşmelerinin sağlayacağı kolaylıkları şöyle anlattı:
''Sistemin oturması biraz zaman alacaktır. Şu anda yeni yapılan sözleşmelerde bu devam ediyor. Terler değiştikçe, yeni kontratlar yapıldıkça bu 72.500 rakamı daha yükselecektir. Zorunlu olduktan sonra ilk önce devam eden sözleşmeler sisteme girecektir. Çünkü burada kira kontrasıyla çok fazla işlem yapılıyor. Çocuğunuzu okula yazdırdığınız zaman sözleşme istiyor. Elektrik idaresi ver vize aldığınızda bile kira soru geçmesi isteniyor. Burada evraksal hiçbir şey olmayacak. Açık kağıt ortadan kalkıyor. Barkotlu hiçbir yere kontrat taşımanıza gerek kalmayacak. Hemen barkodu okutarak burada bütün işlemlerinizi kolaylıkla yapacaksınız. Matbu ve zaman kaybını işte noter masraflarını hepsini kaldırıyor. Bu da bir süre anlamında çok faydadır. İki tarafın bir araya gelmesine bile gerek yok. Mülk sahibi yapacak, kiracı e-Devlet'ten onaylayacak. Kefile geçecek ve sistem onaylanmış olacak. Sonunda da barkod çıkacak. İnanılmaz güzel bir sistem.''
e-Devlet üzerinden kira sözleşmelerinin kayıt altına alınmasının kira uyuşmazlıklarından sahte emlak ilanlarına kadar birçok alanda etkili olabileceğini belirten Araç, sistemin emlak sektöründe de önemli bir değişim yaratacağını söyledi.
''Kiracı T.C. kimlik numarasını doğru verdiği müddetçe bu sistemde 'Kira alamadım, işte borcu kaldı, gitti' gibi durumların ve kira davalarının da önüne geçilecek. Şu anda en çok dava kira artış oranlarından dolayı kaynaklanıyor. Kira tespit davalar, kira uyuşmazlıkları çok fazla. Burada orayı da rahatlatacak ve o alanı da genişletecek. Artık her şey sisteme göre olacak. Kira artışı neyse kiracı onu yapacak. Mülk sahibi de bunu kabul etmek durumunda kalacak. Sistem sahte ilanlarının da önüne geçecek.
Orayı da tam bir güven ve şeffaflık alanında alacak. Emlakçılar açısından da zaten yetki belgesi olan tüm gayrimenkul firmaları bu sistemi kullanabilecekler. Mal sahibi yetkilendirecek. Bu da merdiven altı çalışan ya da işte vergisi yetki numarası olmayan sektörümüzde çok fazla bu tür insanlar oluyor. Sistem bunların da önünü kesecek. Gayrimenkul taşınmaz yetki numarası olmayan hiçbir gayrimenkulcü buradan sözleşme yapamayacak.''
Sistemin kullanımında yaşlı veya dijital işlemleri yapmakta zorlanan mülk sahipleri için de alternatif bulunduğunu ifade eden Araç, kira sözleşmelerinde tahliye taahhütnamesinin durumuna ilişkin de bilgi verdi:
''Mülk sahibi başka bir tanıdığını yetkilendirebilir. Diyelim ki yaşlı bir insan, yapamıyor. Burada onun da formülü bulunmuş. Başka birini yetkilendirerek onu da yapabilecek. Kira sözleşmesinde tahliye taahhütnamesi sistemin içinde yok. Eğer ki mülk sahibi istiyorsa onu tekrardan evraksal boyutta alabilecek.''
Sahte kiralık ve satılık ilanlar üzerinden yapılan dolandırıcılıklara karşı vatandaşları uyaran Araç, özellikle sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarındaki düşük fiyatlı ilanlara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı:
'''Tüm vatandaşlarımıza şunu söylemek istiyorum. İlanda gördükleri resimleri ya da dijital ilan portallarında gördükleri ilanları resimleriyle asla bir kaparo göndermesinler, asla o kişilerle irtibata geçmesinler. Düşük fiyatlı, güzel fotoğraflarla girilen resimle ilanlarda hala sahte ilanlar devam ediyor. Ticaret Bakanlığı çok güzel cezalar kesti. Artık Meta ile iş birliği yapıyor ve bu iş birliği neticesinde bu ilanları yayınlayanlara ceza kesiyor. Instagram ya da hangi platformu kullanıyorsa bunun kapatmasına kadar gidebiliyor. Dolandırıcılar, sistemdeki ciddiyeti sorunu ve ceza kısmını gördükleri için buradaki ilan girişleri WhatsApp, Instagram ve Facebook bu sistemde. Şimdi Telegram hatlarına kaydılar. Yurt dışından hesap açarak bu ilanları girmeye başladılar.
Rica ediyorum, vatandaşlarımız gidip görmediği adımını atmadığı ve mülk sahibinin e-Devlet'ten tapu bilgilerini bilmediği hiçbir yere 1 TL bile ödemesinler. 20-50 bin kapora gönderen kişiler utanıyor piyasada bunu dile getirmeye ya da işte şikayet etmeye. Yüksek tutarlı kapora veren kişiler ancak hukuk yoluna başvuruyorlar. O yüzden bu tür mağduriyetler çok fazla kiralıklarda da satılıklarda da çok fazla dönüyor. Hiçbir zaman ucuz bir mülk, satılık bir mülk ya da çok değerinin altında bir kiralık ev ilan portallarına, sosyal medya hesaplarına düşmez. Yani burada bunu sorgulaması gerek. Acaba bunda ne var diye iki dakika düşünmesi gerek. Burada zaten o ilanlarda müşteriyi ofise çekmek, işte onu ofiste belli bir şeyle hazırlayıp altyapısını yaparak amaç dolandırmak.''
Özellikle piyasa değerinin çok altında sunulan konut ilanlarının ciddi bir şüphe işareti olabileceğini belirten Araç, vatandaşların ev sahibi ve emlakçı bilgilerinin yanı sıra taşınmaz yetki belgesini de kontrol etmesi gerektiğini söyledi.
''Özellikle Beylikdüzü, Esenyurt bölgesinde hala 3+1 daire, 2 milyon TL'ye şu anda ilan portallarında dönüyorsa vatandaşın da uyanık davranması lazım. Türkiye'nin neresinde olursa olsun 3+1 daireyi 2 milyon TL'ye almak mümkün değil. Birazcık daha vatandaşımıza da dikkat etmesi lazım. Burada birincisi evi görecekler. Mülk sahibinin bilgileriyle kontrol edecek. Daha sonra eğer emlak firmasıyla devam ediyorsa taşınmaz yetki numara belgelerini görecek. Her şey IBAN yoluyla açıklamalı sistem üzerinden devam ederse gelecek zararlardan kendilerini korumuş olurlar.''
Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
12:12
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ