Kira sözleşmelerinde yeni dönem için hazırlıklar sürüyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden yapılmasını zorunlu hale getirmeye yönelik çalışması, ev sahibi ve kiracıların yanı sıra emlak sektöründe de önemli değişikliklerin habercisi oldu.
İlk fazı 2024 yılında devreye alınan e-Devlet kira sözleşmesi uygulamasının kapsamının genişletilmesiyle birlikte, kira sözleşmelerinin dijital ortamda hazırlanması ve kayıt altına alınması gündemin önemli başlıklarından biri haline geldi.
Yeni sistemin hayata geçmesiyle kira sözleşmesi nasıl yapılacak, ev sahibi ve kiracı için hangi yükümlülükler değişecek, emlakçıların rolü ne olacak?
Özellikle gerçek kira bedelinin sözleşmelere yansıtılması, kayıt dışı kiralamaların önlenmesi açısından dijital kira sözleşmelerin önemli bir denetim mekanizmasına dönüşecek.
Gayrimenkul Uzmanı Mustafa Özelmacıklı, e-Devlet üzerinden kira sözleşmesi döneminin sektöre etkilerini, ev sahibi ve kiracılara getireceği avantajları, emlak danışmanlarının yeni sistemde üstleneceği rolü ve kira piyasasında şeffaflık beklentisini Tgrthaber.com Özel Haber Editörü Zeynep Gizem Er’e değerlendirdi.
Kira sözleşmelerinin dijital ortama taşınmasının önemli bir dönüşüm olduğunu belirten Özelmacıklı, uygulamanın zorunlu hale gelmesiyle kira piyasasında daha kayıtlı, izlenebilir ve güvenli bir yapının oluşabileceğini söyledi:
''Kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden yapılmasına yönelik sistemi başından beri sektörümüz açısından önemli bir dijital dönüşüm adımı olarak değerlendiriyoruz. Uygulamanın ilk fazı 4 Kasım 2024’te vatandaşların kullanımına açılmış, 9 Mayıs 2025 itibarıyla da emlak işletmeleri sisteme dahil edilmişti. Şimdi ise tüm kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden yapılmasının zorunlu hale getirilmesine yönelik bir çalışma yürütülüyor. Henüz yürürlüğe girmiş bir zorunluluk bulunmamakla birlikte, düzenlemenin hayata geçirilmesi halinde kira piyasasında çok daha kayıtlı, izlenebilir ve güvenli bir yapıya geçilmesini bekliyoruz. Türkiye’de gayrimenkul sektörünün en önemli ihtiyaçlarından biri sağlıklı ve doğrulanabilir veridir. Kira sözleşmelerinin dijital ortamda kayıt altına alınması hem tarafların haklarının korunması hem de gerçek kira değerlerinin daha sağlıklı takip edilebilmesi açısından önemli bir altyapı oluşturacaktır.''
Yeni sistemin öne çıkan avantajlarından birinin güvenlik olduğunu belirten Mustafa Özelmacıklı, taşınmaz sahipliğinin sistem üzerinden kontrol edilebildiğine dikkat çekti.
Kira sözleşmesinin tarafların onayıyla oluşturulduğunu belirten Özelmacıklı, sözleşmenin zaman damgalı, barkodlu ve doğrulanabilir bir belge haline geldiğini söyledi:
''En önemli avantajlardan biri güvenlik olacak. Taşınmazın sahipliği sistem üzerinden kontrol edilebiliyor; sözleşme tarafların onayıyla oluşturuluyor ve zaman damgalı, barkodlu, doğrulanabilir bir belge haline geliyor. Ayrıca tarafların aynı yerde bulunma zorunluluğunun ortadan kalkması, kağıt ve belge trafiğinin azalması ve sözleşmenin daha sonra kamu kurumlarına tekrar tekrar sunulması ihtiyacının azalması önemli kolaylıklar sağlayacaktır. Sisteme 2026 yılında eklenen hata düzeltme ve güncelleme fonksiyonları da önemli.
Onaydan sonraki 15 gün içinde maddi hataların düzeltilmesi, kira tutarı ve ödeme bilgilerinin güncel tutulabilmesi mümkün hale geldi. Ancak zorunluluğa geçilirken dijital erişimi sınırlı vatandaşlar, yabancı kiracılar, tüzel kişiler, vekaletle yapılan işlemler ve daha özellikli kira sözleşmeleri açısından uygulamanın tüm senaryoları karşılayabilecek şekilde geliştirilmesi gerekiyor. Zorunluluk getirilirken alternatif işlem mekanizmalarının da düşünülmesi gerektiğini değerlendiriyoruz.''
e-Devlet kira sözleşmesi zorunluluğunun emlak danışmanlarının rolünü ortadan kaldırıp kaldırmayacağı da merak edilen konular arasında. Mustafa Özelmacıklı, dijitalleşmenin emlak danışmanlarının rolünü azaltmayacağını, aksine daha nitelikli hale getireceğini belirtti:
''Emlak danışmanının rolü azalmaz, aksine daha nitelikli hale gelir. 9 Mayıs 2025’ten itibaren emlak danışmanlarının e-Kira sistemine dahil edilmesini sektörümüz açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirmiştik. Çünkü gayrimenkul kiralamalarında emlak işletmesi yalnızca tarafları bir araya getiren değil; taşınmazı, tarafları, yetkilendirmeyi ve işlem koşullarını kontrol ederek süreci yöneten taraftır.
Sistemin zorunlu hale gelmesi halinde emlak danışmanının sözleşmenin doğru hazırlanması, tarafların bilgilendirilmesi, gerekli yetkilendirmelerin alınması ve dijital onay sürecinin tamamlanmasındaki rolü daha da önem kazanacaktır. Burada özellikle yetki belgeli emlak işletmelerinin sistem içerisindeki rolünün güçlendirilmesini önemsiyoruz. Dijitalleşme emlak danışmanını sistemden çıkarmamalı; kayıtlı ve yetkili emlak işletmelerini sistemin güvenilir paydaşlarından biri haline getirmelidir.''
Dijital kira sözleşmelerinin kira piyasasında kayıt dışılıkla mücadele açısından da önemli bir araç olabileceğini belirten Özelmacıklı, gerçek kira bedellerinin sözleşmelere yansıtılmasının daha sağlıklı bir veri altyapısı oluşturabileceğini söyledi.
Özelmacıklı, dijital sözleşmelerin ilerleyen dönemde farklı sistemlerle entegre edilmesi halinde kayıt dışı kiralamaların ve gerçek kira bedelinin altında gösterilen sözleşmelerin daha etkin şekilde tespit edilmesinin mümkün olabileceğine dikkat çekti:
''Kira sözleşmelerinin dijital ortamda kayıt altına alınmasının kayıt dışılıkla mücadelede önemli katkı sağlayacağını düşünüyorum. Dijital sözleşmenin en büyük avantajlarından biri de ilerleyen dönemde bu entegrasyonlara imkan verecek güçlü bir veri altyapısı oluşturmasıdır.''
Sistemin bir diğer önemli etkisinin ise sahte ilanlar, sahte mülk sahipleri ve yetkisiz emlak aracılığı alanında görülmesi bekleniyor.
Özelmacıklı, Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) ile e-Kira sisteminin daha güçlü şekilde entegre edilmesi halinde ilan aşamasından kira sözleşmesinin imzalanmasına kadar uzanan bir güvenlik zinciri kurulabileceğini söyledi:
''Bugün Elektronik İlan Doğrulama Sistemi ile ilan aşamasında taşınmaz ve yetki doğrulaması yapılıyor. Kira sözleşmesinin de doğrulanmış taşınmaz ve taraf bilgileri üzerinden dijital ortamda yapılmasıyla ilan aşamasından sözleşme aşamasına kadar uzanan daha bütüncül bir güvenlik zinciri kurulabilir. e-Kira sisteminde kiralamaya konu taşınmazın sahipliğinin kontrol edilebilmesi ve yetki belgesiz kişilerin aracılık faaliyetlerinin sınırlandırılması zaten önemli bir kazanım. Önümüzdeki dönemde EİDS, yetki belgeli emlak işletmeleri ve e-Kira sistemlerinin birbirleriyle daha güçlü entegrasyonu sağlanırsa sahte ilanlar, sahte mülk sahipleri ve yetkisiz aracılık faaliyetleri açısından çok daha etkin bir denetim mekanizması oluşturulabilir.''
Dijital kira sözleşmelerinin yaygınlaşmasıyla birlikte oluşacak verilerin kira piyasasında önemli bir dönüşüm yaratabileceğine dikkat çeken Özelmacıklı, gerçek kira değer haritası oluşturulabileceğini söyledi.
Kira sözleşmelerinin dijital ortamda yaygın şekilde yapılması halinde bölge, taşınmaz ve sözleşme bazında daha güçlü bir veri altyapısının ortaya çıkabileceğini belirten Özelmacıklı, kişisel verilerin korunması şartıyla anonimleştirilmiş veriler üzerinden mahalle ve bölge bazında gerçek kira seviyelerinin takip edilebileceğini ifade etti:
''En önemli kazanımlardan biri gerçek kira değer haritasının oluşması olabilir. Gayrimenkul sektöründe sağlıklı fiyat analizinin önündeki en önemli sorunlardan biri yeterli ve doğrulanmış veriye erişilememesi. Kira sözleşmelerinin yaygın şekilde dijital ortamda yapılmasıyla bölge, taşınmaz ve sözleşme bazında çok daha güçlü bir veri altyapısı oluşabilir. Elbette kişisel verilerin korunması şartıyla, anonimleştirilmiş veriler üzerinden mahalle ve bölge bazında gerçek kira seviyelerinin takip edilebilmesi mümkün olabilir.
Bu veriler yalnızca kamu açısından değil; vatandaşların doğru fiyatlara ulaşması, değerleme sistemlerinin geliştirilmesi ve sektörün sağlıklı analiz edilmesi açısından da son derece kıymetli olacaktır. Uzun vadede ilan fiyatı yerine gerçekleşmiş kira değerlerinin esas alınabildiği daha şeffaf bir kira piyasasına geçişin altyapısı oluşabilir.''
Kira sözleşmelerinin tamamen dijital ortama taşınmasıyla birlikte emlak işletmelerinin operasyonlarında da önemli değişiklikler yaşanması bekleniyor.
İlk aşamada emlak işletmelerinin yeni sisteme uyum sağlaması gerekeceğini belirten Özelmacıklı, orta ve uzun vadede kağıt, çıktı, arşivleme, belge dolaşımı ve doğrulama işlemlerinin azalacağını ifade etti:
''Dijital sözleşmeye geçiş ilk aşamada emlak işletmelerinin operasyonlarında bir adaptasyon gerektirecektir. Ancak orta ve uzun vadede kağıt, çıktı, arşivleme, sözleşmenin taraflar arasında dolaştırılması ve belge doğrulama gibi operasyonları önemli ölçüde azaltacaktır. Daha önemlisi, emlak danışmanlığının hizmet kalitesini artıracaktır. Emlak işletmeleri açısından süreç yalnızca bir sözleşme çıktısı hazırlamaktan; kimlik, yetki, taşınmaz ve sözleşme bilgilerinin doğrulandığı dijital bir işlem yönetimine dönüşecektir. Biz sektörün dijitalleşmesini destekliyoruz. Ancak yeni yükümlülükler getirilirken yetki belgeli emlak işletmelerinin sistemdeki yetkilerinin açık biçimde tanımlanması, bilgiye erişimlerinin sağlanabilmesi, mülk yönetim hizmetlerinin bu kapsama dahil edilmesi de önem taşıyor. Yetki belgeli emlak işletmelerinin web tapuya, belediye sistemlerine entegrasyonu sağlanabilmeli. Doğru entegrasyon sağlanırsa dijitalleşme sektör açısından ilave bir iş yükü değil, önemli bir verimlilik kazanımı sağlayacaktır.''
Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
17:35
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ