Oruç tutarken başımız neden ağrır? Baş ağrısı nasıl geçer?

Ramazan ayının yaklaşmasıyla birlikte oruç tutacakların aklındaki en büyük soru işaretlerinden biri de baş ağrısı oluyor. Peki oruç tutarken başımız neden ağrır? İşte o sorunun cevabını Atlas Üniversitesi Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Meltem Can İki cevapladı.

ORUÇ TUTARKEN BAŞIMIZ NEDEN AĞRIR?

Ramazan ayında oruç tutan birçok kişi baş ağrısından şikâyet eder.

Oruç sırasında görülen baş ağrılarının %50’den fazlası, günlük hayatta düzenli tüketilen kafein ve çay gibi uyarıcıların ani şekilde alınmamasından kaynaklanır.

Bu uyarıcı maddeler, adenozin reseptörleri üzerinden vazokonstriktör (damar büzücü) etki gösterir.

Oruçla birlikte bu maddelerin aniden kesilmesi, beyin damarlarında genişlemeye yol açar.

Genişleyen damarlar, damar duvarındaki gerilme reseptörlerini uyarır.

Bu uyarı sonucunda tipik, zonklayıcı özellikte bir baş ağrısı ortaya çıkar.

ORUÇ TUTARKEN KAN ŞEKERİ DÜŞÜKLÜĞÜ DE BAŞ AĞRISI YAPAR

Oruç sırasında baş ağrısına yol açan mekanizmalardan biri de kan şekeri düşüklüğüdür (hipoglisemi).

Beyin, vücut ağırlığının yalnızca yaklaşık %2’sini oluşturmasına rağmen toplam glikoz tüketiminin yaklaşık %20’sini kullanır.

Uzun süreli açlıkta kan şekerinin düşmesi, nöronların enerji üretimini zorlaştırır.

Enerji metabolizmasının etkilenmesi, özellikle trigeminovasküler sistemi aktive ederek migren ataklarını tetikleyebilir.

Akşam saatlerinde ortaya çıkan baş ağrıları, çoğu zaman glisemik indeksi yüksek besinlerin neden olduğu reaktif hipoglisemi ile ilişkilidir.

Susuzluk da baş ağrısının önemli nedenlerinden biridir.

Dehidrasyon durumunda beyin dokusunda çok küçük hacimsel değişiklikler meydana gelir ve bu durum künt, sızlayıcı tarzda ağrıya yol açabilir.

Sahur nedeniyle bölünen uyku, sirkadiyen ritmi ve REM–NREM döngüsünü olumsuz etkiler.

Uyku düzenindeki bu bozulma, ağrı eşiğinin düşmesine ve mevcut kronik baş ağrılarının şiddetlenmesine zemin hazırlar.

BAŞ AĞRISINI ENGELLEMEK İÇİN NELER YAPILABİLİR?

İftar ile sahur arasında yeterli ve elektrolit dengesi sağlanmış sıvı tüketimi, nörolojik açıdan daha rahat bir süreç geçirilmesine yardımcı olur.

Düşük glisemik indeksli, kompleks karbonhidrat içeren ve insülin direncini artırmayan besinler tercih edilmelidir, bu sayede kan şekeri gün boyunca daha dengeli kalır.

Açlıkla birlikte artan boyun ve omuz kası gerginliği gerilim tipi baş ağrısını tetikleyebilir kısa süreli boyun egzersizleri bu açıdan fayda sağlayabilir.

RAMAZAN’DA SAĞLIKLI ORUÇ TUTABİLMEK İÇİN DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

Yeterli Sıvı Tüketimi:

İlgili Haberler

Sahurluk için dolaplarınızı doldurun! Ramazan alışverişi nasıl yapılır

Vücudunuz oruca hazır mı? Uzmanlardan öneriler

İftar ile sahur arasında günlük ortalama 2–2,5 litre su tüketilmeli.

Aşırı çay ve kahve, sıvı kaybını artırabileceği için sınırlı alınmalı.

Sahuru Atlamayın:

Sahur yapılmaması, gün içinde kan şekerinin hızlı düşmesine yol açar.

Protein, sağlıklı yağ ve kompleks karbonhidrat içeren dengeli bir sahur öğünü tercih edilmeli.

İftarda Kontrollü Beslenme:

Oruç hafif besinlerle açılmalı ana öğüne kademeli geçilmeli.

Aşırı yağlı ve hızlı yemeklerden kaçınılmalı.

Tatlı tüketimi ölçülü ve iftardan bir süre sonra yapılmalı.

Uyku Düzenine Dikkat:

Sahur nedeniyle bölünen uyku, biyolojik ritmi bozabilir.

Düzenli uyku planı oluşturmak, baş ağrısı ve yorgunluğu azaltır.

Kronik Hastalar Özen Göstermeli:

Diyabet, tansiyon veya migren gibi kronik rahatsızlığı olan kişiler oruç öncesi doktor kontrolünden geçmeli.

Düzenli ilaç kullananlar, doz ve saat ayarlaması yapmalı.

Dengeli beslenme, yeterli sıvı alımı ve düzenli uyku, Ramazan ayının daha sağlıklı ve rahat geçirilmesini sağlar.

RAMAZANDA SU KAYBINI ÖNLEMEK Mİ, UYKU DÜZENİ Mİ DAHA ÖNEMLİ?

Ramazan’da su kaybını önlemek ve uyku düzenini korumak ikisi de önemlidir, ama etkileri farklıdır ve öncelik kişisel durumunuza göre değişir.

Su Kaybının Önemi

Dehidrasyon baş ağrısı, halsizlik, konsantrasyon kaybı ve düşük enerjiye yol açar.

Susuzluk, beyin dokusunda hacim azalmasına neden olarak künt ve sızlayıcı baş ağrısı oluşturabilir.

Özellikle sıcak havalarda ve fiziksel aktivite sırasında öncelik sıvı alımına verilmelidir.

Uyku Düzeninin Önemi

Sahur nedeniyle bölünen uyku, sirkadiyen ritmi bozabilir ve ağrı eşiğini düşürür.

Uyku eksikliği migren ve gerilim tipi baş ağrısını tetikleyebilir.

Düzenli uyku özellikle kronik baş ağrısı veya migreni olan kişiler için kritik önemdedir.

Öncelik Sıralaması

Fiziksel olarak susuz kalma riski yüksekse: Öncelik su ve elektrolit dengesi.

Kronik baş ağrısı veya uyku problemi olanlarda: Uyku düzeni biraz daha öncelikli olabilir.

İdeal yaklaşım, her ikisini birden korumak olacaktır. İftar-sahur arasında yeterli sıvı alın, uyku düzenini mümkün olduğunca sabit tut. Böylece hem baş ağrısı hem halsizlik riski azalır.