Batman’ın Kozluk ilçesinde nesilden nesile aktarılan geleneksel tuz üretimi, modern teknolojiden uzak yöntemlerle bugün de devam ediyor. Tuzlagözü ve Derince köylerinin kırsalındaki tuz kaynaklarından elde edilen tuz, yer altındaki zorlu çalışma sürecinin ardından sofralara ulaşıyor.
Kozluk’un dağlık bölgelerinde sürdürülen bu üretim, yalnızca bir geçim kaynağı değil, aynı zamanda bölgenin geçmişten bugüne taşıdığı geleneklerden biri olarak dikkat çekiyor. Köylüler, büyüklerinden öğrendikleri yöntemlerle yerin metrelerce altındaki tuz damarlarına ulaşıyor.
Kozluk’taki tuz üretiminin en dikkat çekici kısmı, tuzun yüzeyden doğrudan toplanmaması. Köyliler, dağın içerisinde açtıkları galeriler aracılığıyla yer altındaki tuz tabakasına ulaşıyor.
Oldukça zahmetli olan bu işlemin ardından tatlı su devreye giriyor. Su, tuz damarlarına ulaştırılarak tuzun çözülmesi sağlanıyor. Ortaya çıkan yoğun tuzlu su ise hortumlarla yer yüzündeki havuzlara taşınıyor. Burada üretimin en önemli aşamalarından biri başlıyor.
Yer altından çıkarılan tuzlu su ilk olarak dinlendirme havuzlarında bekletiliyor. Yaklaşık bir haftalık sürecin ardından su, ayrıştırma havuzlarına aktarılıyor.
Güneş ve sıcaklığın etkisiyle sudaki buharlaşma gerçekleşirken geride kristalleşen tuz kalıyor. Havuzların tabanında biriken tuz, daha sonra geleneksel yöntemlerle küreklerle toplanıyor ve çuvallara dolduruluyor.
Böylece dağın metrelerce altındaki tuz, uzun bir üretim sürecinin ardından kullanılabilir hale geliyor.
Kozluk’ta geleneksel yöntemlerle çıkarılan tuzun kullanım alanı yalnızca sofralarla sınırlı değil. Bölge halkı bu tuzu yemeklerin yanı sıra turşu, salça ve peynir yapımında da değerlendiriyor.
Bazı bölgelerde hayvancılıkta da kullanılan tuzun bir bölümü Kozluk çevresinde satışa sunulurken, bir bölümü ise farklı kentlere gönderiliyor.
Özellikle doğal kaynaklardan elde edilen yöresel ürünlere ilginin arttığı son yıllarda, bu tür geleneksel üretim yöntemleri de yeniden merak konusu oluyor.
Köy sakinlerinden Mahmut Yüksel, tuz üretiminin aileler arasında aktarılan bir gelenek olduğunu belirterek, üretimin kolay olmadığını anlatıyor.
Yüksel, dağın altında metrelerce ilerleyerek tuz damarlarına ulaştıklarını, ardından tatlı suyla tuzu çözdürüp yüzeye taşıdıklarını ifade ediyor. Havuzlarda bekletilen tuzlu suyun güneş altında buharlaşmasıyla tuzun yeniden ortaya çıktığını belirten Yüksel, son aşamada kristalleşen tuzları elle topladıklarını söylüyor.
Bu yöntem, bölgede teknolojik sistemlerden çok kuşaktan kuşağa aktarılan deneyime dayanıyor.
Mehmet Raşit Yüksel de çıkarılan tuzun farklı amaçlarla kullanıldığını belirterek, üretimin köy halkı için ekonomik önem taşıdığını dile getiriyor.
Kozluk’taki tuz madenlerinde sürdürülen çalışma, bugün yalnızca bir ürünün elde edilmesinden ibaret değil.
Dağın altında başlayan ve güneşin altında tamamlanan üretim süreci, bölge halkının geçmişten bugüne taşıdığı geleneksel yöntemlerden birini yaşatıyor.
İpekyolu güzergâhı üzerinde satışa sunulan tuz ise Batman’ın yöresel ürünleri arasında kendine özgü bir yer edinmeye devam ediyor.
Tuz, vücudun ihtiyaç duyduğu temel minerallerden biri olan sodyumu içerir. Sodyum; vücuttaki sıvı dengesinin korunmasına, sinir hücrelerinin iletişim sağlamasına ve kasların normal şekilde çalışmasına katkıda bulunur.
Tuzun bir diğer bileşeni olan klorür ise sindirim sisteminde mide asidinin oluşumunda görev alır. Bu nedenle sodyum ve klorür, vücudun normal işleyişi açısından gerekli minerallerdir.
İLGİLİ HABERLER
Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Google Play
App Store
09:41
Haberi Paylaş
YORUM YAZ