Sabahları öksürük ve balgam şikâyetiyle güne başlamak, merdiven çıkarken nefes darlığı yaşamak veya kısa yürüyüşlerde bile eskisine göre daha fazla yorulmak... Bu belirtiler çoğu zaman sigaranın doğal bir sonucu, yaşın ilerlemesi ya da fiziksel kondisyonun azalması olarak değerlendirilerek göz ardı ediliyor. Oysa başlangıçta basit yakınmalar gibi görünen bu değişimler, akciğer fonksiyonlarını zamanla kısıtlayan KOAH'ın (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) habercisi olabilir. Sinsi ve ilerleyici bir seyir izleyen hastalıkta belirtiler yavaş geliştiğinden, kişiler nefes kapasitelerindeki azalmayı uzun süre fark etmeyebiliyor. Peki, sigara kullanan herkes KOAH riski taşıyor mu? Sürekli tekrarlayan sabah öksürüğü ne zaman ciddiye alınmalı? KOAH erken evrede hangi yöntemlerle teşhis edilebilir? Akciğerlerdeki hava akışını kısıtlayan ve zamanla solunum güçlüğüne neden olabilen KOAH hakkında merak edilenleri Atlas Üniversitesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Zehra Dilek Kanmaz anlattı. İşte hastalığın erken belirtilerinden korunma yollarına kadar bilinmesi gerekenler...
Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı, akciğerlerdeki hava akımının kalıcı olarak kısıtlanmasıyla karakterize, genellikle ilerleyici bir solunum yolu hastalığıdır. Hastalık başlangıçta hafif şikâyetlerle kendini gösterebildiğinden birçok kişi belirtileri fark etse bile doktora başvurmayı erteleyebiliyor.
Özellikle fiziksel aktivite sırasında ortaya çıkan nefes darlığı, sabah öksürüğü, balgam çıkarma, hırıltılı solunum ve çabuk yorulma erken dönemde görülebilen belirtiler arasında yer alıyor. İlk zamanlarda yalnızca hızlı yürüyüşlerde hissedilen nefes darlığı, hastalık ilerledikçe günlük işlerin yapılmasını bile zorlaştırabiliyor. Daha önce rahatlıkla yapılan aktivitelerde güçlük yaşanması, dikkate alınması gereken önemli bir işaret olarak değerlendiriliyor.
KOAH gelişiminde sigara kullanımı en önemli risk faktörlerinden biri olarak öne çıkıyor. Ancak sigara içen herkesin mutlaka bu hastalığa yakalanacağı düşüncesi doğru değil. Uluslararası KOAH rehberi GOLD verilerine göre, yoğun sigara kullanan kişilerin yaşamları boyunca KOAH geliştirme ihtimali yüzde 50'nin altında bulunuyor. Ancak bu oran sigaranın güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Hastalık riski; sigara kullanımının süresi, günlük tüketim miktarı, genetik özellikler ve çevresel etkenlere bağlı olarak değişebiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü verileri de yüksek gelirli ülkelerdeki KOAH vakalarının yüzde 70'inden fazlasının sigara kullanımıyla ilişkili olduğunu ortaya koyuyor. Bununla birlikte hastalık yalnızca aktif sigara içenlerde görülmüyor. Pasif içicilik, hava kirliliği, soba ve kömür dumanı, iş ortamındaki tozlar ve kimyasal maddelere uzun süre maruz kalmak da KOAH riskini artırabiliyor.
Özellikle sigara kullanan kişiler, sabahları ortaya çıkan öksürük ve balgamı çoğu zaman sigaranın doğal bir sonucu olarak görüyor. Ancak uzun süredir devam eden bu şikâyetlerin altında akciğerleri ilgilendiren kronik bir hastalık bulunabilir. Öksürüğe nefes darlığı, göğüste hırıltı veya sık tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları da eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden uzman değerlendirmesi gerekiyor. Her öksürük KOAH belirtisi olmasa da şikâyetlerin nedeninin araştırılması, hastalığın erken teşhis edilmesi açısından büyük önem taşıyor.
Akciğer sağlığını korumak ve KOAH gelişme riskini azaltmak, hastalık tanısı alan kişilerde ise ilerlemeyi yavaşlatmaya yardımcı olmak için günlük yaşamda bazı önlemlere dikkat edilmesi gerekiyor.
1. Sigarayı bırakın: Sigara kullanımını sonlandırmak, akciğer fonksiyonlarındaki kaybın hızını azaltmaya yardımcı olabilir. Sigara içilen yıl sayısı ne kadar fazla olursa olsun bırakmanın sağlık açısından önemi devam eder.
2. Duman ve zararlı maddelerden uzak durun: Sigara dumanı, soba dumanı, hava kirliliği, toz ve kimyasal maddelere maruz kalmayı mümkün olduğunca azaltın.
3. Hareketli bir yaşam sürün: Sağlık durumunuza uygun düzenli yürüyüşler yapın. KOAH tanısı aldıysanız egzersizlerinizi doktorunuzun önerileri doğrultusunda planlayın.
4. Solunum yolu enfeksiyonlarına karşı önlem alın: Grip ve zatürre aşıları başta olmak üzere yaşınıza ve sağlık durumunuza uygun aşılar hakkında doktorunuzdan bilgi alın.
5. İlaçlarınızı doğru kullanın: KOAH tanısı konulduysa solunum yoluyla alınan ilaçları doktorunuzun belirttiği dozda ve doğru teknikle kullanmaya özen gösterin.
KOAH'ın teşhisinde kullanılan temel yöntem solunum fonksiyon testidir. Spirometri olarak adlandırılan bu test sayesinde akciğerlerden dışarı verilen havanın miktarı ve hangi hızla çıkarıldığı ölçülür. Özellikle sigara kullanma öyküsü bulunan, uzun süredir öksüren, balgam çıkaran veya nefes darlığı yaşayan kişilerin doktor tarafından değerlendirilmesi önemlidir. Bununla birlikte herhangi bir belirtisi bulunmayan herkese rutin KOAH taraması yapılması önerilmez. Erken teşhis sayesinde hastalığın ilerleyişi yavaşlatılabilir, solunum şikâyetleri kontrol altına alınabilir ve kişinin günlük yaşam kalitesinin korunmasına katkı sağlanabilir.
Giderek artan nefes darlığı, uzun süre geçmeyen öksürük, sürekli balgam çıkarma ve hırıltılı solunum, uzman değerlendirmesi gerektiren belirtiler arasında bulunuyor. Özellikle daha önce rahatlıkla yapılan yürüyüşlerde veya günlük işlerde nefes almakta zorlanmaya başlamak ihmal edilmemeli. Şikâyetlerin ilerlemesini beklemek yerine erken dönemde göğüs hastalıkları uzmanına başvurulması gerekiyor. Ani başlayan ve şiddetli nefes darlığı, göğüs ağrısı, dudaklarda morarma veya bilinç değişikliği ise acil tıbbi değerlendirme gerektiren durumlardır.
Google Play
App Store
14:30
Haberi Paylaş
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ