Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
12 Ağustos 2026 Çarşamba günü yani bugün Ay, Güneş ile Dünya arasına girecek ve gündüzü birkaç dakikalığına geceye çevirecek. Avrupa'da 11 Ağustos 1999'dan bu yana gerçekleşecek ilk tam güneş tutulması olacak. Tam kapanma evresinin zirve noktası ise Türkiye saati ile 20.47'de yaşanacak. Gündüzün ortasında havanın karardığı o büyüleyici an, yaklaşık 2 dakika 18 saniye sürecek.
1999 yılında gerçekleşen ve Türkiye'den izlenebilen güneş tutulmasının ardından yaşanan şiddetli Marmara Depremi, vatandaşın aklına yine malum soruyu getirdi: Bu tutulma bir deprem habercisi mi?
Güneş tutulmalarının deprem, felaket veya büyük afetlere yol açtığına dair bilimsel bir kanıt bulunmamasına rağmen tarih boyunca birbiriyle ilişkilendirilmiştir. Eski kültürlerde ve astrolojide tutulmalar korkuyla karşılanmış, kuraklık, savaş veya liderlerin değişimi gibi kötü olaylara yorulmuştur. Peki bu görkemli doğa olayı neden yaşanıyor? Dünyaya ve insanlara etkisi ne? Tutulmalar deprem habercisi olabilir mi? Dr. Astronom Sabiha Tunçel Güçtekin Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'un sorularını cevapladı.
Güneş tutulmasını en basit haliyle nasıl anlatabiliriz?
Dr. Astronom Sabiha Tunçel Güçtekin: Güneş tutulması, Ay'ın yeni Ay evresindeyken Dünya ile Güneş arasına girerek Güneş'i kısmen ya da tamamen örtmesi sonucu gölgesinin Dünya'ya düşmesidir. Tutulma gündüz vaktinde gerçekleşir. Kısa süreliğine ortalık kararır. Güneş, Dünya ve Ay aynı hizadadır. Işığın doğrusal yolla yayılmasının bir kanıtıdır.
Dünya üzerinde doğrudan ne gibi etkileri oluyor? Tutulma sırasında Dünya'nın manyetik alanı ve atmosferinde ne değişiyor?
Dr. Astronom Sabiha Tunçel Güçtekin: Tutulmanın Dünya üzerindeki etkileri atmosferik hava olayları olarak söylenebilir. Atmosferin iyonosfer tabakasında, Güneş'ten gelen radyasyonun azalması ya da kesilmesi sonucu geçici ısı değişimi, hava sıcaklığının düşmesi ve elektriksel değişimler olabilir. Hafif rüzgar çıkabilir ya da rüzgar varsa rüzgarın yönü değişebilir.
İyonosferde güneş ışığı kesildiği için, gelen radyasyonun kesilmesi sonucu çok kısa bir süreliğine bölgesel elektrik akımlarının azalması ya da o bölgedeki manyetik alan çizgilerinde hafif eğrilme söz konusu olabilir. Ama Dünya'nın merkezindeki manyetik alan çok büyük bir kalkan olduğu için bu manyetik alan zarar görmez.
Çok hafif etkilenir ama bu etki Dünya'nın manyetik alanına zarar verecek şekilde değildir. Sadece atmosferin iyonosfer tabakasındaki akımı değiştirebilir. Bu dalgalanma, yani elektron yoğunluğundaki ani değişim, uydulardan gelen sinyal hızını değiştirebilir.
GPS cihazlarında geçici konum sapmalarına neden olabilir. Telsiz ve radyo sinyalleri bozulabilir ya da kesilebilir. Bunun dışında dünyamız üzerinde başka bir etkisi yoktur.
Güneş tutulmasının insan sağlığı üzerinde doğrudan bir etkisi var mı? Özellikle göz sağlığı açısından nelere dikkat edilmeli?
Dr. Astronom Sabiha Tunçel Güçtekin: İnsan sağlığı üzerinde herhangi bir zararlı etkisi yoktur. Sadece göz sağlığı açısından dikkat edilmesi gereken bazı önemli kurallar vardır. Güneş tutulması sırasında direkt Güneş'e bakmak ya da filtresiz bir camla, filtresiz bir teleskopla, güneş filtresi takılmamış dürbünle direkt Güneş'e bakmak çok büyük kalıcı hasara, hatta körlüğe sebep olabilir.
Çünkü Güneş'ten gelen ışınlar retinamızı, o radyasyon direkt yakar ve göz reseptörleri ağrı almadığından dolayı o an bunu anlayamayız. Herhangi bir ağrı olmaz ama daha sonra kalıcı körlüğe neden olabilir. Bu yüzden göz sağlığı açısından sadece direkt bakmak tehlikelidir.
Onun dışında bize herhangi bir tehlikesi, vücudumuza herhangi bir etkisi ve tehlikesi yoktur.
Ayrıca şunu da vurgulamam gerekir. Halk arasında röntgen filmi, isli cam ile izlenebilir algısı vardır. Bu kesinlikle yanlıştır çünkü tamamen yetersizdir. Bu da zararlıdır. Yani geçici ya da kalıcı hasara neden olur göz sağlığı açısından... Bunun için de göz sağlığımızı korumak için en güzeli tutulma gözlükleri ya da Güneş filtreli teleskoplar, dürbünler kullanılmalıdır.
Tutulmanın insanların psikolojisi, uyku düzeni veya günlük yaşamı üzerinde bilimsel olarak kanıtlanmış bir etkisi bulunuyor mu?
Dr. Astronom Sabiha Tunçel Güçtekin: Güneş tutulmasının insan psikolojisi üzerinde etkisi bilimsel olarak araştırılmış. Tamamen çok kısa süreli bir olay olduğu için kalıcı ya da insan sağlığında zararlı bir etkisi bulunmamıştır. Fakat bazı insanlar daha hassas olup endişeli, kaygılı kişilerin, hassas kişilerin bu durumdan hafif etkilendiği belirtilmiştir.
Ama tamamen fizyolojik ve psikolojik durumunu bozacak, uyku düzenini bozacak ya da günlük yaşamında onu etkileyecek herhangi bir sorun yaşayacak, daha sonra hayatında bir problemle karşılaşılmamıştır. Güneş tutulması insanın ömründe belki bir ya da birkaç kez görebileceği muhteşem bir doğa olayıdır.
Sadece bu güzelliği görmek insanların aklında kalıcı bir hatıra olarak kalacaktır.
Güneş tutulmalarının depremleri tetiklediği yönünde zaman zaman iddialar ortaya atılıyor. Bilimsel açıdan Güneş tutulması ile deprem arasında gerçekten bir bağlantı var mı?
Dr. Astronom Sabiha Tunçel Güçtekin: Güneş tutulmasının depremlerle herhangi bir bağlantısı bilimsel olarak yoktur. Bu kanıtlanmıştır. Çünkü depremler tamamen yer kabuğunun tektonik hareketleri sonucu oluşan doğa olayıdır. Güneş tutulması gökyüzünde Dünya, Güneş ve Ay'ın hareketleri sonucu oluşan bir olaydır.
Birbirlerini etkilediğine ya da herhangi bir Güneş tutulması olayının depremi tetiklediğine ait bilimsel bir kanıt yoktur. Araştırmalar yapılmış, böyle bir bağlantı bulunamamıştır.
Bir astronom olarak özellikle güneş tutulmasının depremle ilişkisi konusunda vatandaşlara ne söylemek istersiniz?
Dr. Astronom Sabiha Tunçel Güçtekin: Bir astronom olarak vatandaşlarımıza Güneş tutulmasının depremle bir bağlantısı olmadığını söyleyebilirim. Bu konuda endişelenmeye gerek yok. Yaşanan depremler tamamen tesadüfidir. Ülkemiz bir deprem kuşağı bölgesinde olduğundan dolayı değerli bilim insanlarımızın da dediği gibi sürekli depremler oluyor ve olmaya devam edecektir.
Şu an bile küçük birçok deprem oluyor ama bunların hiçbiri tutulmayla alakalı değil. Çünkü bilimsel olarak bunun olmadığı, verilerle deprem ve Güneş tutulması arasında hiçbir ilişki olmadığı kanıtlanmıştır. Bilimsel veriler de bunu söylüyor.
Her Güneş tutulması ardından bir deprem beklentisi ve korkusuna vatandaşlarımız düşmesinler.
İLGİLİ HABERLER
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
15:50
YORUM YAZ