Fransa’da protestolar büyürken sokaklardaki gerilimin arkasında hangi nedenler var? Öğrencilerin eğitim koşullarına yönelik talepleriyle başlayan eylemler, ekonomik eşitsizlikler, hayat pahalılığı ve siyasal temsil tartışmalarıyla daha geniş bir toplumsal krize dönüştü. Fransa'da Lille dahil 4 şehirde saat 20.00 ile 06.00 arasında iki gün süreyle sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Peki bu ateş nasıl sönecek?
Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan, Fransa’daki protestoların nedenlerini ve krizin sona ermesi için atılması gereken adımları Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş’a değerlendirdi.
Fransa’da bugün yaşanan protestoların fitilini tam olarak ne ateşledi? Eylemler ilk olarak hangi talep ve sorunlar üzerinden başladı?
Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan: Fransa’da bugün yaşananları yalnızca hayat pahalılığına yönelik protestolar veya güvenlik güçleriyle yaşanan çatışmalar üzerinden değerlendirmek eksik olacaktır. Çünkü Fransa, tarih boyunca defalarca karşılaştığı bir sorunla yeniden yüzleşiyor: Toplumsal talepler ile devletin öncelikleri arasındaki mesafenin giderek açılması.
1789’da ekonomik kriz ve siyasal temsil talepleri, 1848’de toplumsal eşitsizlikler, 1968’de ise üniversitelerde başlayan öğrenci hareketleri, Fransa’da çok daha kapsamlı siyasal dönüşümlerin önünü açmıştı.
Bugün elbette yeni bir 1968 yaşandığını söyleyemeyiz. Ancak tarihsel açıdan dikkat çekici bir benzerlik var: Fransa’da protestolar çoğu zaman başladıkları meseleyle sınırlı kalmıyor.
Nitekim bugün de öğrencilerin öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar ve yetersiz eğitim koşullarına yönelik somut talepleriyle başlayan hareket, kısa sürede kamu hizmetleri, ekonomik eşitsizlikler ve siyasal temsil tartışmalarıyla birleşti.
Dolayısıyla Fransa’da asıl mesele artık yalnızca öğrencilerin ne istediği değil, farklı toplumsal kesimlerin neden aynı anda devlete yönelik itirazlarını yükselttiğidir.
Fransa’da bugün gelinen noktada eylemlerin boyutu nedir? Hangi toplumsal kesimler hareketin içinde ve protestolar hangi şehirlerde yoğunlaşıyor?
Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan: Fransa’daki protestoların dikkat çekici yönlerinden biri, öğrencilerden öğretmenlere, kamu çalışanlarından sendikalara, sol siyasi hareketlerden Sarı Yeleklilere kadar farklı toplumsal kesimleri bir araya getirmesi. Ancak hareketin merkezi bir liderlikten yoksun olması, toplumsal mobilizasyonu kolaylaştırırken hükümetle ortak bir müzakere zemini oluşturulmasını zorlaştırıyor.
Öte yandan kamu kurumlarına yönelik saldırıların yalnızca güvenlik meselesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü Fransa gibi Cumhuriyetçi geleneğin güçlü olduğu bir ülkede kamu binaları, devlet otoritesinin ve siyasal temsilin de sembolleridir. Dolayısıyla bu kurumların hedef alınması, protestoların bazı kesimler açısından toplumsal taleplerin ötesine geçerek devletin otoritesiyle doğrudan bir çatışmaya dönüştüğünü gösteriyor.
Burada asıl dikkat çekici mesele, toplumsal taleplerin çeşitlenmesiyle birlikte itirazın yalnızca hükümet politikalarına değil, devletin bu talepleri karşılama kapasitesine de yönelmesidir. Bununla birlikte önemli bir konu daha var: Barışçıl göstericilerin taleplerini, şiddete başvuran grupların eylemlerinden ayrı değerlendirmek gerekiyor.
Barışçıl gösterilerle şiddet olaylarının birbirinden ayrılması gerektiğini görüyoruz. Eylemlerde şiddetin ortaya çıkmasının nedenleri neler?
Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan: Fransa’da şiddetin ortaya çıkışını birkaç dinamik üzerinden değerlendirmek gerektiğini düşünüyorum.
Birincisi, birikmiş toplumsal öfke ve temsil krizi. 2018’de Sarı Yelekliler hareketinde akaryakıt vergileriyle başlayan tepkiler, kısa sürede gelir eşitsizliği ve siyasal temsil sorununa dönüşmüştü. Bugün de eğitim ve hayat pahalılığı üzerinden benzer bir toplumsal hoşnutsuzluğun yeniden görünür hâle geldiğini görüyoruz.
İkincisi, güvenlik politikaları ve karşılıklı gerilim. Fransa’da özellikle Sarı Yelekliler döneminden itibaren tartışılan sert polis müdahaleleri, bugünkü gösterilerde de gündemde. Şiddete başvuran grupların eylemleriyle güvenlik güçlerinin müdahaleleri arasındaki gerilim, bazı kentlerde olayların büyümesine neden oluyor.
Ancak barışçıl göstericilerle şiddet eylemlerine katılanları birbirinden ayırmak gerekiyor. Polis ise bu ayrıma odaklanmıyor. Fransa'da özellikle banliyölerde yaşayan gençlerin ekonomik dışlanma, ayrımcılık, polisle ilişkiler ve kentsel eşitsizlikler konusundaki sorunları da görünür hâle geldi.
Bu krizin bittiğini söyleyebilmek için hangi gelişmenin yaşanması gerekir?
Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan: Son olarak Macron’un iç ve dış politika öncelikleri arasındaki çelişki de önemli. Fransa bir taraftan Ukrayna savaşı ve Avrupa’nın stratejik özerkliği çerçevesinde savunma harcamalarını artırırken diğer taraftan bütçe disiplinini sağlamaya çalışıyor. Ancak toplum eğitim, ücretler ve kamu hizmetlerinde iyileşme bekliyor. Dolayısıyla Macron yönetiminin ekonomik ve sosyal politika tercihleri, dış politikadaki güvenlik öncelikleriyle birlikte daha fazla sorgulanıyor. Bu durum protestoların doğrudan nedeni olmasa da toplumsal hoşnutsuzluğu derinleştiren bir unsur olarak değerlendirilebilir.
Dolayısıyla Fransa’daki asıl mesele yalnızca devletin sokaklarda güvenliği yeniden sağlaması değil, toplumsal taleplerle siyasal öncelikler arasında giderek açılan mesafeyi nasıl kapatacağıdır.
Google Play
App Store
13:00
Haberi Paylaş
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ