Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
Kiracı ile ev sahibi arasındaki anlaşmazlıklara bir yenisi daha eklendi. Kiracının ev sahibine danışmadan yaptırdığı 88 bin TL'lik vestiyerin ücretini ev sahibinden talep etmesi, kiracının ve ev sahibinin haklarını gündeme getirdi. Peki evde gerçekleştirilen her yenileme, tamirat veya tadilatın bedelini ev sahibine ödetmek mümkün mü? Kiracı hangi masrafları geri alabilir, hangi harcamalar kendi sorumluluğunda kalır?
Türk Borçlar Kanunu'na göre bazı zorunlu onarımlar ev sahibinin sorumluluğundayken, kişisel tercihle yapılan dekorasyon ve yenileme harcamaları kiracının üzerinde kalabiliyor. Özellikle son yıllarda kira bedellerindeki artışla birlikte kiracı ve ev sahipleri arasındaki hukuki uyuşmazlıklar da artarken, konutlarda yapılan tadilat ve tamirat masrafları tarafları sık sık karşı karşıya getiriyor. Kombi arızası, su tesisatındaki sorunlar, elektrik tesisatı, çatı akması ve rutubet gibi durumlarda masrafların kimin tarafından karşılanacağı ise en çok merak edilen konular arasında yer alıyor.
Gayrimenkul Hukukçusu Avukat Çiğdem Kezer, Tgrthaber.com Özel Haber Editörü Zeynep Gizem Er'e yaptığı değerlendirmede kiracı ve ev sahiplerinin haklarına ilişkin merak edilen soruları cevapladı. Av. Kezer, her tadilat masrafının ev sahibine yüklenemeyeceğini vurgulayarak zorunlu onarım ile kişisel tercihe dayalı yenileme arasındaki hukuki ayrıma dikkat çekti.

Kiracının oturduğu evde kendi inisiyatifiyle yaptırdığı tadilat, tamirat veya yenileme masraflarını her durumda ev sahibinden talep edemeyeceğini belirten Av. Çiğdem Kezer, burada belirleyici unsurun yapılan harcamanın niteliği olduğunu söyledi.
Ev sahibinin sorumluluğunda bulunan zorunlu onarımlarla kiracının kişisel tercihine dayalı harcamalarının birbirinden ayrılması gerektiğini vurgulayan Av. Kezer, şu değerlendirmede bulundu:
"Türk hukukuna göre kiracı, oturduğu evde kendi inisiyatifiyle yaptığı her tadilat, tamirat veya yenileme masrafını ev sahibinden talep edemez. Ancak bazı harcamalar bakımından kiraya verenin onayı bulunmasa bile harcamanın niteliğine göre (zorunlu onarım olup olmadığı, faydalı iyileştirme veya kişisel tercih olup olmadığına göre) ödeme hakkı doğabilir.

Ev sahibinin sorumluluğunda olan giderler:
Ancak kiracının öncelikle ev sahibine durumu bildirmesi ve onarım için uygun bir süre tanıması gerekir. TBK m. 301 uyarınca ev sahibi, konutu sözleşme süresince kullanıma elverişli durumda bulundurmakla yükümlüdür. TBK m. 306 ise belirli şartlarla kiracının ayıbı ev sahibi hesabına gidermesine ve masrafı kira bedelinden indirmesine imkân tanır."

Kiracının yaptığı her harcamayı kira bedelinden düşmesinin hukuken geçerli olmadığını belirten Av. Çiğdem Kezer, özellikle keyfi yenileme ve dekorasyon giderleri nedeniyle kira eksik ödenirse ev sahiplerinin hukuki yollara başvurabileceği uyarısında bulundu.
Kendi isteğiyle mutfağını değiştiren, banyosunu yenileyen veya lüks dekoratif kaplamalar yaptıran kiracının bu harcamaların bedelini kural olarak ev sahibinden talep edemeyeceğini belirten Av. Kezer, yazılı izin olmadan gerçekleştirilen değişikliklerin kiracı açısından ilave sorumluluklar da doğurabileceğine dikkat çekti.
"Kiracı kendi isteğiyle evi yenilemişse, örneğin mutfağı değiştirmiş, banyoyu modernize etmiş veya lüks dekoratif kaplamalar yaptırmışsa, bunların bedelini ev sahibinden talep etme hakkı kural olarak bulunmaz. Üstelik yazılı izin olmadan yapılan değişiklikler, koşullarına göre eski hale getirme veya zarar tazminatı sorumluluğu da doğurabilir. Bunu da dikkate almakta fayda var. Buna karşılık kiraya verenin yükümlülüğündeki zorunlu bir onarımın yaptırılması, sıradan bir dekoratif yenilemeden farklı değerlendirilmelidir.
Kiracının yaptığı her masrafı kira bedelinden düşmesi her durumda hukuki olarak doğru değerlendirilemez. TBK m. 306 kapsamındaki şartlar gerçekleşmişse kiracının onarım alacağını kira bedelinden indirmesi mümkün olabilir. Ancak keyfî yenileme harcamaları için böyle bir hak kendiliğinden doğmaz. Uyuşmazlık yaşamamak için kiracının arızayı yazılı bildirmesi, fotoğrafları ve faturaları saklaması, yapılan işin zorunluluğunu belgelemesi önemlidir. Keyfi harcamalar için kiracı kiradan kesinti yapmak suretiyle ev sahibine kirayı eksik öderse, ev sahibi eksik ödenen bedeli kiracıdan geri alabildiği gibi eksik ödemeler sonraki aylarda da devam ettiği takdirde bu husus kiralananın tahliyesine bile yol açabilir."

Kiracının yaptığı masrafları ev sahibinden talep edip edemeyeceği konusunda kira sözleşmesinin de önemli olduğunu belirten Av. Çiğdem Kezer, özellikle tadilat ve yenileme giderlerine ilişkin hükümlerin dikkatle incelenmesi gerektiğini söyledi.
Sözleşmede hangi masrafların karşılanacağının belirtilmesi ve ev sahibinin bu düzenlemeyi imzalaması halinde onayın bulunduğunun kabul edilebileceğini ifade eden Av. Kezer, sözleşmede herhangi bir hüküm bulunmamasının ise kiracının bütün haklarını kaybettiği anlamına gelmediğini vurguladı:
"Burada önemli ve belirleyici olan masrafın hangi amaçla yapıldığı, zorunlu olup olmadığı ve ev sahibinin onayının bulunup bulunmadığıdır. Masraflar sözleşmeye yazıldığı durumda ev sahibi de sözleşmenin tarafı olarak kontratı imzaladığı için ev sahibinin onayının olduğu varsayımı doğru bir tespittir. Fakat sözleşmede herhangi bir hüküm bulunmuyorsa eğer bu harcamaların zorunlu olup olmadığı keyfiyete dayalı yapılıp yapılmadığı değerlendirilmelidir. Kira sözleşmesinde masraflar ile ilgili konuda hiçbir hüküm bulunmaması, kiracının bütün haklarını kaybettiği anlamına gelmez zira kiracının hakları Türk Borçlar Kanunu’ndan kaynaklanmaktadır. Özellikle TBK 301 önemlidir. Ev sahibi, kira süresince konutu kullanıma elverişli durumda bulundurmak zorundadır. Sözleşmede yazmasa bile yapılması zorunlu masraflardan dolayı kiracı kira bedelinden mahsup isteyebilir."

Kiracı ve ev sahipleri arasında en sık yaşanan anlaşmazlıklardan biri de evde meydana gelen arızaların ve zorunlu tamiratların masraflarını kimin karşılayacağı.
Kombinin bozulması, elektrik tesisatının yenilenmesi, su borularının patlaması veya çatıdan su sızması gibi durumlarda sorumluluğun ev sahibine ait olabileceğini belirten Avukat Çiğdem Kezer, şu örnekleri verdi:
Eğer kiracı acil bir durumda ev sahibine ulaşamıyorsa ve gecikmeden kaynaklı olarak genel işleyiş ve yapısal bütünlüğün bozulması söz konusuysa bu durumda kiracı bu masraf kalemini ödeyerek ev sahibini mümkün olan en hızlı sürede haberdar ederek ödeyeceği kiradan düşebilir."

Kiracıların evden tahliye olurken yaptıkları tadilat ve iyileştirmelerin bedelini talep edip edemeyeceği de merak edilen konular arasında. Av. Kezer, bazı durumlarda kiracının taşınmazdan ayrıldıktan sonra da yaptığı harcamalar için ev sahibinden ödeme talep edebileceğini söyledi.
Özellikle taşınmazda kalıcı bir değer artışı sağlayan iyileştirmeler bakımından ev sahibinin sebepsiz zenginleşmesinin söz konusu olabileceğini belirten Kezer, ancak her yenilemenin geri ödeme hakkı doğurmadığının altını çizdi:
"Kiracı, kiralanan taşınmazdan tahliye olurken yaptığı bazı tadilat ve iyileştirmelerin bedelini ev sahibinden talep edebilir. Hatta bu harcamalar nedeniyle ev sahibinin sebepsiz zenginleşmesi de söz konusu olabilir. Ancak burada çok önemli bir ayrım var: Kiracının yaptığı her tadilat, yenileme veya dekorasyon harcaması ev sahibinden geri alınabilecek bir alacak oluşturmaz. Bu konunun hukuki dayanağı Türk Borçlar Kanunu'nun 77, 321 ve 526 ve devamı maddeleri ile Yargıtay içtihatlarıdır."