KAYNAK:
Bengü Sarıkuş
|
GİRİŞ:
16.11.2026
saat ikonu 11:44
|
GÜNCELLEME:
16.11.2026
saat ikonu 11:44

ABD'nin havacılık sistemi nasıl felç oldu? Necmettin Batırel, 4 saatlik krizin arkasındaki sebebi açıkladı

ABD hava sahasında uçuşların saatlerce durmasına yol açan teknik arıza, eskiyen altyapı sorunlarını ortaya çıkarırken 50 milyar dolarlık dev modernizasyon planını da gündeme taşıdı.

ABD'nin havacılık sistemi nasıl felç oldu? Necmettin Batırel, 4 saatlik krizin arkasındaki sebebi açıkladı
KAYNAK:
Bengü Sarıkuş
|
GİRİŞ:
16.11.2026
saat ikonu 11:44
|
GÜNCELLEME:
16.11.2026
saat ikonu 11:44

ABD'de hava trafik kontrol sisteminde yaşanan teknik arıza, ülke genelinde uçuşların saatlerce durmasına neden olurken, havacılık altyapısının güvenilirliği ve eski teknolojilerin oluşturduğu riskleri yeniden gündeme taşıdı. Rutin bakım çalışması sırasında ortaya çıkan aşırı veri yüklenmesiyle ve iletişim sistemlerinin devre dışı kalması, dünyanın en gelişmiş ekonomilerinden birinde bile kritik altyapıların ne kadar kırılgan olabileceğini gözler önüne serdi. Krizin ardından gündeme gelen milyarlarca dolarlık modernizasyon planı ise havacılıkta dijital dönüşümün ekonomik boyutunu tartışmaya açtı. Ekonomist Necmettin Batırel, ABD'de yaşanan krizin nedenlerini, ekonomik yansımalarını ve modernizasyon sürecinin maliyetini Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a değerlendirdi.

ABD'de ülke genelinde uçuşların 4 saatten fazla durdurulmasına yol açan kriz, hava trafik kontrol iletişim ağında yürütülen rutin bir bakım çalışması sırasında yaşanan aşırı veri yüklenmesi nedeniyle meydana geldi. Yetkililer, yaşanan kesintinin arkasında herhangi bir siber saldırı veya hacker müdahalesi bulunmadığını kesin bir dille ifade ediyor. Peki, kriz nasıl meydana geldi ve sistem neden felç oldu?

ABD'nin havacılık sistemi nasıl felç oldu? Necmettin Batırel, 4 saatlik krizin arkasındaki sebebi açıkladı

KRİZ NASIL MEYDANA GELDİ?

Federal Havacılık İdaresi (FAA) yüklenicisi L3Harris, eski bakır telekomünikasyon hatlarını fiber optik altyapıya dönüştürmek amacıyla rutin bir bakım ve güncelleme çalışması yürütüyordu. Bu çalışma sırasında bir ağ yönlendiricisi (router), diğer yönlendiricilere her 4-5 saniyede bir 1.000'den fazla bağlantı isteği göndererek sistemi aşırı veri yüküne maruz bıraktı.

Aşırı yüklenme, ABD genelindeki 22 yol boyu hava trafik kontrol merkezinin 17'sinde radar ve sesli iletişim sistemlerinde istikrarsızlığa yol açtı. FAA, sorunun kaynağını yaklaşık 45 dakika boyunca tespit edemeyince havacılık güvenliğini riske atmamak adına 11 Eylül 2001'den bu yana en uzun süreli ülke çapında uçuş durdurma (ground stop) kararını aldı.

Batırel'in verdiği bilgilere göre "Dünyanın en yoğun hava sahalarından birini yöneten sistemde, bazıları 1960'lara ve 2001 yılına dayanan ekipmanların, hatta bazı tesislerde hâlâ disketlerin kullanılması, yeni teknolojilerin eski sistemlere entegrasyonunu kırılgan hâle getiriyor. ABD Sayıştayı (GAO) verilerine göre, FAA'nın 138 hava trafik kontrol sisteminden 51'i sürdürülemez durumda."

KategoriDetay
İlgili Kurum ve YükleniciFederal Havacılık İdaresi (FAA), L3Harris
Çalışmanın AmacıEski bakır telekomünikasyon hatlarını fiber optik altyapıya dönüştürmek için rutin bakım ve güncelleme
Sorunun Doğrudan NedeniBir ağ yönlendiricisinin (router) her 4-5 saniyede bir 1.000'den fazla bağlantı isteği göndererek sistemi aşırı veri yüküne maruz bırakması
Doğrudan Etkilenen Sistemler22 yol boyu hava trafik kontrol merkezinin 17'sindeki radar ve sesli iletişim sistemleri
Tespit SüresiYaklaşık 45 dakika
Alınan Karar11 Eylül 2001'den bu yana ülke çapında uygulanan en uzun süreli uçuş durdurma (ground stop) kararı
Altyapısal Riskler / Arka PlanSistemde 1960'lar ve 2001'den kalma ekipmanların ve disketlerin kullanılması; yeni teknolojilerin eski sistemlere entegrasyon zorluğu
Sayıştay (GAO) VerisiFAA bünyesindeki 138 hava trafik kontrol sisteminden 51'inin sürdürülemez durumda olması
ABD'nin havacılık sistemi nasıl felç oldu? Necmettin Batırel, 4 saatlik krizin arkasındaki sebebi açıkladı

HACKERLERİN PAYI VAR MI?

Olayın, aynı gün yaşanan küresel Microsoft kesintisiyle veya bir siber saldırıyla bağlantılı olduğu yönündeki iddialardan bahseden Batırel, "Ancak İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ve FBI, yapılan incelemelerde kötü niyetli bir müdahaleye veya hacker saldırısına ilişkin herhangi bir kanıt bulunmadığını açıkladı." dedi.

ABD'nin havacılık sistemi nasıl felç oldu? Necmettin Batırel, 4 saatlik krizin arkasındaki sebebi açıkladı

SİSTEM NASIL YENİLENECEK, NE KADAR HARCANACAK?

ABD Başkanı Donald Trump ve Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, krizin ardından Kongre'ye çağrıda bulunarak daha önce talep edilen 30,1 milyar dolarlık paketin 50 milyar dolara çıkarılmasını istedi.

Kongre, Temmuz 2025'te modernizasyonun ilk aşaması için 12,5 milyar dolarlık bütçeyi hâlihazırda onaylamıştı.

ABD'nin havacılık sistemi nasıl felç oldu? Necmettin Batırel, 4 saatlik krizin arkasındaki sebebi açıkladı

BÜTÇENİN DAĞILIMI VE YENİLEME PLANI

Batırel, "İlk aşamada planlanan kaynak dağılımına göre doğrudan hava trafik kontrol teknolojilerinin modernizasyonuna 10,1 milyar dolar ayrılması öngörülüyor. Bu tutarın 7,2 milyar doları bütünleşik otomasyon ve kontrolör istasyonlarına, 2 milyar doları ise bulut bilişim altyapısına tahsis edilecek.

Bunun yanı sıra kontrol kulelerinin yenilenmesine 2 milyar dolar, havalimanı altyapı projelerine 18 milyar dolar ve eski terminal binalarına 10 milyar dolar ayrılması planlanıyor.

Kalan eski bakır kabloların tamamen fiber optik ağa geçirilmesi, bulut tabanlı sistemlerin kurulması ve radar ağlarının yenilenmesini kapsayan ilk fazın Aralık 2028'e kadar tamamlanması hedefleniyor. İkinci fazda ise uçak takibini ve hava trafiğini optimize edecek yeni nesil sistemler devreye alınacak." diyerek önümüzdeki süreç hakkında bilgi verdi.

 

ETİKETLER
#Radar
#Federal Havacılık İdaresi
#Fiber Optik
#Uçuş Durdurma
#L3harris
#Ekonomi
YorumYORUM YAZ
Uyarı
Küfür, hakaret, bir grup, ırk ya da kişiyi aşağılayan imalar içeren, inançlara saldıran yorumlar onaylanmamaktır. Türkçe imla kurallarına dikkat edilmeyen, büyük harflerle yazılan metinler dikkate alınmamaktadır.