Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, TGRT Haber canlı yayınında emekli maaşlarına yönelik olası düzenlemeleri değerlendirdi. Seyyanen zam yapılması durumunda emekli maaşlarının 50 bin TL seviyesinin üzerine çıkabileceğini belirten Karakaş, emeklilerin rahat bir nefes alabilmesi için maaşlarda kalıcı iyileştirmeler yapılması gerektiğini ifade etti. Karakaş, 2027 yılı başında refah payı veya seyyanen zam seçeneklerinin gündeme gelebileceğini öngördü.
Emeklilere yapılacak iyileştirmeler hakkında konuşan Karakaş, "Bir, işin sosyal yardım boyutu var. İki, SGK uhdesinde yapılacak olan iyileştirmeler var. Burada kafaların son derece karışık olduğunu görüyoruz. Ancak Aralık ayı içerisinde mutlaka bir yasa çıkarılacağını söyleyebiliriz ve Ocak ayı içerisinde ilave iyileştirmelerin yapılacağını söyleyebiliriz.
Bu çalışan-çalışmayan ayrımını kanaatimce daha iyi düşünecekler ve bundan vazgeçecekler. Şimdi bir iyileştirme yapılacağı kesin. Çünkü niye? Sayın Cumhurbaşkanımızın talimatı oldu. Biz zaten bekliyorduk. 2027 yılı ne demiştik? 2027 yılı emeklilerin yılı olacak, asgari ücretlilerin yılı olacak, memurların ve yoksul kesimin yılı olacak. Çünkü 3 sene boyunca bu kişiler ne yaptı? Hiçbir refah payı almadı. En son 2023 seçimlerinde refah payı almıştık. Şu anda 3 yıl boyunca herhangi bir refah payı alınmadı. Dolayısıyla 2027'den itibaren artık iyileştirmeler olacak" dedi.
Senaryoları tek tek açıklayan Karakaş şöyle devam etti:
"Bir, bir kere SGK'yı şu sosyal yardımlara karıştırmayın diyoruz. Bakın, sosyal yardımlara karıştırmayın. Sosyal yardım ayrı bir şey, SGK ayrı. Siz sosyal yardımları SGK ile karıştırdığınız zaman, aile destektir, şudur budur, SGK sistemi tamamen çöker. Çünkü şu anda zaten işin içinden çıkamıyorsunuz. İşin içinden çıkamıyorsunuz. 2019'da sosyal yardıma dönüştürülmeye çalışıldı SGK. 2019 yılında hatırlayalım.
Dediniz ki: En düşük emekli maaşını getiriyorum. Herkese bin lira vereceğim. Sekiz yüz bin kişiydi. Bakın, sekiz yüz bin kişiydi. Şimdi geldiğimiz en son yapılan güncellemede beş milyon yüz bin kişiye ulaştı. Emeklinin en büyük problemi şudur: Ya sokağa çıktığınız zaman, “Ben yıllarca çalıştım. Dilekçemi bir gün geç verdiğim için benim maaşım arkadaşımdan %30 daha az oldu. Hatta ben daha çok çalıştım, %17 daha az oldu.” Siz bunlarla ilgili bir intibak yapın. Yani buradaki adaletsizliği giderin.
Yani Sayın Cumhurbaşkanımızın söylediği şekilde düzenleme yapmaları lazım. Cumhurbaşkanı yardımcımız da aynı şeyi söyledi. Ama siz hakkaniyetli ve adaletli nasıl yaparsınız? Kişi ne kadar para yatırmış SGK sistemine, ne kadar uzun yıllar kalmış, ne kadar külfete katlanmış? Önce bir matematik hesabı yapın. Bunun için de yapmanız gereken belli. 2000 yılı öncesi olanlar için çok güzel, 2012 yılında intibak yaptınız. 2012 yılı sonrası için de az önce söylediğim sorunlarla ilgili, adaletsizliklerle ilgili intibak yapmanız gerekiyor.
İkinci olarak şunu söyleyelim: İnsanlar artık “Ben sistemde niye fazla kalayım, ben niye daha çok para ödeyeyim, niye fazla mesaimi bildireyim?” demeye başladı. Ve bu şekilde ne oldu? Şu anda insanlar kayıt dışı çalışmaya başladı. Ücretlerini daha az göstermeye çalıştı ya da “7.000 günü geldi, süresiz olmuş da ben elimde bekleyeyim.” dedi. SGK daha çok zarar gördü.
Çok çalışanın çok daha fazla maaş alması, matematiğin yapılması lazım. Ben 2027 Ocak ayına geldiğimiz zaman 2023 yılı Ocak formülünün uygulanacağını söyleyebilirim. Bakın, 2023 yılı Ocak formülü söyleyebilirim. Bakın, 2023'te yine seçim yaklaşmıştı. O zamanki enflasyon oranları %15-16'lardaydı. Hükümet bütün emeklilere oransal olarak ben bu rakamları %25'e yükselteceğini söyledi.
Yani yılbaşına geldiğimiz zaman, bakın, SSK ve Bağ-Kur emeklilerine yasal olarak, yani yasa gereği yapılacak olan güncelleme ne kadar? %10 civarında, söylemiştik. Memur ve memur emeklilerine yapılacak olan güncelleme de %8. Dolayısıyla ne olabilir? Ocak ayı geldiği zaman bunun üzerine bir yüzde oranla refah payı verilmesi suretiyle bu işin içerisinden çıkabilirler. Çünkü diğer türlü, matematiksel olarak bütün emeklileri indirip sistem üzerinde çalışmalar çok uzun sürer.
Özetle, refah payının oransal olarak verilmesi durumu var. İkinci senaryoda şu olur: Oransal olarak değil de efendim, herkesin maaşına belirli bir tutar verilebilir. Mesela yılbaşında baktığımız zaman memur ve memur emeklilerine ne yapıldı? O zaman 1.000 TL'lik bir taban maaş verildi.
Sayın Cumhurbaşkanımızın vermiş olduğu seyyanen zam vaadi vardı. Nedir bu? Bugün itibarıyla 25.153 TL. Dolayısıyla sistemi düzeltecek olan mesele şudur: Vermiş olduğunuz sözü Ocak ayında verirseniz, 25.153 TL'yi son bir kez seyyanen zam olarak verin. Ondan sonra vermeyin. Sistem kendi mecrasında işlesin. Neyi yaparsınız? Yasa gereği enflasyon farkını alıyorsunuz. Türkiye büyüyor. Türkiye büyüdüğü zaman o refah payını da yasaya koyarsanız otomatikman her sene zaten emeklinin maaşına yansır. Dolayısıyla biz de artık bunları konuşmak zorunda kalmayız. Nasıl olsa refah payı bellidir, yasal oran da bellidir deriz. Ve biz bu sistemi bu kadar basit bir şekilde çözeriz.
Çünkü 25.153 TL'yi verdiğiniz zaman emekliye, 25.153 TL'yi 50.000 TL'nin altında bir maaş kalmaz. Şimdi diyeceksiniz ki: 50.000 TL çok mu? Hayır, 50.000 TL çok büyük bir para değil ki. Şu anda, yani Ekim ayı açlık sınırı da açıklandığı zaman 40 bin lira civarında mutfak masrafından bahsediyoruz. Sadece mutfak masrafı. Bu anlamda en düşük emekli maaşı 50 binin üzerinde olduğu zaman emekliler rahat bir nefes alır. Diğer türlü, kaş yapayım derken göz çıkarırsınız sosyal yardımları karıştırdığınız zaman.
Dolayısıyla seçim takvimine göre Temmuz ayında çok daha yüksek bir refah payı ya da seyyanen zam olabilir. Neye göre? 2027 Kasım'da olduğu takdirde 2027 Ocak'ta az bir oranda bir refah payı verecekler. Yani ben en fazla %5 oranında bekliyorum. Çok daha yüksek vermeyecekler. Ama Temmuz ayına geldikleri zaman, eğer Kasım'da seçim olursa Temmuz ayında çok yüksek refah payı ya da seyyanen zam görebiliyoruz. Ancak seçim 2028 Nisan ayına alınırsa o zaman ne olur? Verilecek olan refah payı ve seyyanen zam 2027-2028 Ocak'ta en yüksek tutarda olur.
2027 Ocak ayında her hâlükârda %30'un altında bir asgari ücret güncellemesi beklemiyoruz. Çünkü asgari ücret bugün itibarıyla 28 bin TL'lik rakamla açlık sınırının çok ötesinde kaldı. Şimdi Aralık ayında asgari ücret maratonu başlayacak. O zaman açlık sınırı 40 bin TL'yi geçecek.
Şimdi işçi kesimi geldiği zaman, “Ya, asgari ücret diyorsun, asgari ücrette yasa da belli. Yasa ne diyor? Bir kişinin, yani bekâr bir kişinin mutfak masrafları, işte ulaşımdır, kültürdür, bilmem kiradır, şudur budur, hepsini kapsaması lazım. Sadece mutfak masrafı 40 bin liraysa ben 40 bin liranın altında oturmam.” diyecek.
Bu anlamda hükümet de ne yapacak? İstihdamı korumak için, işsizliği önlemek için patronlarla birlikte karar verecek. Ve vereceği kararda da hükümet en az %30'luk bir güncelleme yapacak. %30 oranında güncelleme yaptığı zaman bunun istihdama yansımaması, işsizliğin artmaması için şu anda uygulanan 1.270 TL'lik asgari ücret desteğini daha da artırarak bu formül vasıtasıyla yapacağını düşünüyorum."
Google Play
App Store
11:39
Haberi Paylaş
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ