Vatandaşlık maaşı ne kadar olacak, kimler yararlanabilecek ve ilk ödemeler ne zaman yapılacak? Milyonlarca vatandaşın merak ettiği Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için gözler yeni açıklamalara çevrildi. Mali Müşavir ve Sosyal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş’a yaptığı özel açıklamada vatandaşlık maaşının olası ödeme tutarından başvuru şartlarına, pilot uygulama takviminden gelir kriterlerine kadar merak edilen soruları cevapladı.
Hane gelirinin belirli bir eşiğin altında kalması durumunda aradaki farkın devlet tarafından karşılanabileceğini belirten Yılmaz, asgari ücretliler ve emeklilerin de sistem kapsamına alınabileceğine dikkat çekti.
Vatandaşlık maaşı tam olarak nasıl bir sistem olacak?
Emin Yılmaz: Bu sorunun cevabı için ilk önce güncel sosyal destek sisteminin nasıl olduğuna bir bakmamız gerekli. Devamında da kamuoyuyla paylaşılan “GETAD (Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi)” sistemine bakmamız gerekli. Yeni sistemle ilgili hâlihazırda kamu tarafından paylaşılmış resmî bir kanun teklifi veya bakanlık yazısı mevcut değil. Sadece dönem dönem kamuoyuyla paylaşılan çeşitli haberler mevcut. Biz de veri madenciliği yaparak bu haberleri birleştirip somut bir detay çıkarmaya çalışmaktayız.
İşin aslına bakılırsa bu konuda çok geç kalmış durumdayız. Nedeni ise her eve ve aileye en az asgari ücret kadar bir bedelin girmesi gerekliliğinin çok doğru bir yaklaşım olmasıdır. Düşünsenize, dara düştüğünüzde hiçbir imkânınız da yoksa sorumluluğunuz olan ailenizi geçindirmek amacıyla temel ihtiyaçlarınız karşılanırsa, kısaca hayatınız garanti altına alınırsa toplumsal olarak düzeleceğimiz kanaatindeyim. İnsanın başına ne gelirse yokluktan gelmektedir. Suç oranlarının düşmesinde önemli bir etken olacağı ve aile kavramının güçlenmesinde önemli bir rol oynayacağını düşünmekteyim.
Şuna da bir açıklık getirmek lazım: GETAD'ın, çalışma hayatından uzaklaştırıp tembelliğe alıştırma gibi bir duruma yol açmaması için çeşitli tedbirler de alınacağını düşünmekteyim. Örnek verecek olursak işsizlik maaşına bakabiliriz. İŞKUR üzerinden işsizlik maaşı aldığınız dönemde kurum size iş bulduğu zaman yeni iş teklifini mazeretsiz ve haklı bir sebebiniz olmadan kabul etmezseniz işsizlik maaşının kesilmesi şeklinde bir yaptırım mevcut.
Şu an için bakanlık bünyesinde sosyal yardımlar dört gruba ayrılmıştır. Bunlar aile, barınma-gıda, engelli-yaşlı ve eğitim olarak sınıflandırılmıştır. Rakamsal olarak 100 TL'den başlayıp 15.755 TL'ye kadar çıkmaktadır. Sosyal yardımlara ulaşmak için de muhtaçlık sınırı dediğimiz, hane içi kişi başı gelirin asgari net ücretin üçte biri olan 9.358,50 TL'nin altında olması gereklidir.
| Kategori / Kriter | Detay |
|---|---|
| Sosyal Yardım Grupları | Aile, Barınma-Gıda, Engelli-Yaşlı, Eğitim |
| Yardım Tutarı Aralığı | 100 TL - 15.755 TL |
| Muhtaçlık Sınırı Kriteri | Hane içi kişi başı gelirin net asgari ücretin 1/3'ünün altında olması |
| Muhtaçlık Sınırı Tutarı | 9.358,50 TL altı |
Gelelim GETAD (Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi) sistemine. Burada yardımların bireysel değil, hane bazlı olması düşünülmektedir. Evde yaşayanların toplam aile gelirinin belirlenen asgari gelir eşiği üzerinden değerlendirileceğini, eğer tespit edilen rakamla eşik arasında bir farklılık oluşursa devlet tarafından ödeme yapılacağını tahmin ediyorum.
Gelir kıstaslarına bakınca SGK, Gelir İdaresi (yani vergi dairesi), banka hesap hareketleri ve banka kayıtları, tapu kayıtları gibi detaylar üzerinden bir değerlendirme sistemi oluşturulacaktır. Öncelikli gruplar dediğimiz kronik hastalığı veya engeli olan, yaşlı ve bakıma muhtaç kişilere öncelik verilecektir.
GETAD üzerinden tüm Türkiye genelinde ihtiyaçlar doğrultusunda bir sistemin şekilleneceğini tahmin ediyorum. Örneğin, kış ayları Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde çetin geçmektedir. Orada ısınma desteği verileceğini, metropol dediğimiz büyük şehirlerde kira desteği, kırsal bölgelerde ise gıda desteği şeklinde olması planlanmaktadır. Destek miktarlarının ülke genelinde illere, ilçelere, hatta mahallelere göre değişiklik arz edeceğini düşünmekteyim.
Uygulama ne zaman başlayacak? Pilot uygulama ve Türkiye genelinde yaygınlaştırma için kesinleşmiş bir takvim var mı?
Emin Yılmaz: Kamuoyuna sızan haberler doğrultusunda uygulamanın ekim ayı sonrasında pilot illerde başlayacağı, devamında ise tüm Türkiye genelinde uygulanacağı düşünülmektedir. Sürecin yılbaşına doğru netleşeceğini düşünmekteyim.
İlk ödemeler ne zaman yapılacak?
Emin Yılmaz: İlk ödemelerin 2027 yılının ilk çeyreği olan ocak-mart döneminde yapılacağını tahmin ediyorum.
Kimler vatandaşlık maaşından yararlanabilecek?
Emin Yılmaz: Belirlenen hane bazlı asgari ücret eşiğinin altında kalan ihtiyaç sahibi herkesi kapsayacağını tahmin ediyorum.
Şu anki sistemde asgari ücretlileri veya emeklileri kapsamamaktadır. Ama yeni GETAD sistemi üzerinden bu kesimin de dâhil olacağını düşünüyorum.
Vatandaşlık maaşı ne kadar olacak?
Emin Yılmaz: Tahminlerim doğrultusunda her haneye en az asgari ücret desteği kadar bir ödenek girmesi planlanmaktadır. Örneğin, hane içi gelir 15.000 TL ise güncel asgari ücret 28.075,50 TL olduğunda aradaki fark olan 13.075,50 TL'nin yatırılacağını veya mahsuplaşma yöntemiyle temel giderlerin karşılanacağını düşünüyorum.
Başvurular nasıl yapılacak ve hak sahipleri nasıl belirlenecek?
Emin Yılmaz: Başvurular, kaymakamlık bünyesindeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı üzerinden veya e-Devlet vasıtasıyla yapılacaktır. Hak sahipleri sistem üzerinden belirlenecektir.
Google Play
App Store
10:58
Haberi Paylaş
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ