En düşük emekli maaşı uygulaması kalkacak mı? 13 bin lira kök maaş kabusu: Emin Yılmaz'dan kritik uyarı

En düşük emekli maaşı kaldırılabilir mi? Milyonlarca emeklinin gelirini doğrudan etkileyecek tartışmaya ilişkin dikkat çeken değerlendirmeler geldi. Mali Müşavir ve Sosyal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş’un sorularını cevapladı. Olası bir değişikliğin emekliler arasında ekonomik çöküşe ve ciddi sosyal sorunlara yol açabileceği uyarısında bulunan Yılmaz, taban aylık uygulamasının kaldırılması hâlinde kök maaşlara dönülebileceğine dikkat çekti.

Peki, en düşük emekli maaşı kaldırılırsa emeklilerin aylığı ne kadar olacak? Ocak ayında emekli maaşlarına ne kadar zam yapılabilir? Yılmaz, en düşük emekli maaşının Hazine desteğiyle 25 bin 900 TL seviyesine çıkabileceğini öngörürken kök maaş sorununa çözüm için intibak düzenlemesi ve emeklilik sisteminde kapsamlı değişiklik önerdi.

Son dönemde en düşük emekli maaşının kaldırılabileceğine yönelik tartışmalar var. Mevcut ekonomik koşullar ve bütçe dengeleri dikkate alındığında böyle bir ihtimal görüyor musunuz?

Emin Yılmaz: Şu an için böyle bir ihtimal görmüyorum. En azından kısa ve orta vadede böyle bir ihtimalin söz konusu olmadığını söyleyebiliriz. Bunun nedeni, hazineden tamamlanan en düşük aylık dediğimiz taban aylık uygulaması kaldırılırsa emeklilerimiz arasında sosyal ve ekonomik açıdan bir çöküş yaşanacağını düşünmemdir. 

Emekli olup da geçinemeyen vatandaşlarımızın tekrar çalışma hayatına dönerek sosyal güvenlik destek primi ödediğini de unutmamak gerekli. Yani kısaca, çalışan emeklimizin emekli maaşının belli bir kısmını zaten kendiliğinden ödediğini söyleyebiliriz. Çalışmayan emeklilerimizi de çeşitli SGK teşvikleri sağlayarak sistemin içerisinde tutmak gerektiğini düşünüyorum.

EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI KALDIRILIRSA EMEKLİLERİN AYLIĞI NE KADAR OLACAK?

En düşük emekli maaşının kaldırılması hâlinde bugün bu tutardan yararlanan emeklilerin aylıkları nasıl hesaplanır?

Emin Yılmaz: Halk arasında bilinen kök aylık dediğimiz, çalışma hayatında uzun vadeli sigorta kolları için kesilen primler vasıtasıyla belirlenen maaşa dönülmesi diyebiliriz. Rakam telaffuz edersek çalışma hayatı boyunca asgari ücret üzerinden prim kesilmiş bir kişinin kök maaşının ortalama 13 bin TL ile 17 bin TL arasında olması demektir.

Vatandaşlık maaşı dediğimiz, her eve en az asgari ücret girmesi düşünülen yasa çalışmasıyla emeklilerimizin de bu gruba dâhil edilmesinin düşünüldüğünü tahmin ediyorum.

Fakat bunun emekliler arasında huzursuzluk oluşturacağını düşünüyorum. Zaten 20-25 yıl prim ödeyip sonrasında yoksulluk nafakası alıyoruz şeklinde bir durum ortaya çıkacaktır.

5 MİLYONDAN FAZLA EMEKLİ ETKİLENECEK

Böyle bir değişiklik yapılırsa kaç emeklinin gelirinde düşüş yaşanabilir?

Emin Yılmaz: 2023 yılında 3 milyon 800 bin emeklimiz taban aylığa sahipti. Geldiğimiz noktada, bugün itibarıyla kamuoyunda yer alan haberlere dayanarak 5 milyon 100 bin ile 5 milyon 500 bin emeklimizin en düşük emekli maaşına sahip olduğunu söyleyebiliriz. Gerçek veriler SGK kayıtlarında mevcuttur.

En düşük emekli maaşı uygulaması kaldırılmadan kök maaş sorununu çözmek mümkün mü? Nasıl bir model önerirsiniz?

Emin Yılmaz: 2000 öncesi emekli olanlara verilen intibak yasasının 2000 sonrası emekli olanlara da uygulanmasıyla kök aylıklara iyileştirme yapılıp sonrasında diğer modellere geçilmesi gerekli.

En düşük emekli aylığının asgari ücrete veya açlık sınırına çekilmesi.

SGK gelirlerini artırıcı politikalar yürütülmesi gerekli. Özellikle kayıp ve kaçaklara dikkat edilmesi, kayıt dışı çalışanların kayıt altına alınması, genellikle sanayi bölgelerinde bulunan sığınmacıların tespit edilip sisteme dâhil edilmesinin sağlanması gerekiyor. Gerçek maaşı yüksek olup asgari ücretten maaş gösterilenlerin tespit edilerek doğru prim tahakkukunun yapılması sağlanmalı.

Emekli maaşı belirleme kriterlerinin gözden geçirilerek insan yaşamına yaraşır bir hesaplama tekniğinin getirilmesi gerekiyor. Özellikle emekli maaşını belirlemede aylık bağlama oranlarının gözden geçirilmesi sağlanmalı. Örneğin, emeklilik sistemimiz gözden geçirilerek 3.600 günle 9.000 gün arasında prim ödeyen vatandaşlarımızın daha hakkaniyetli maaş kriterlerine ulaşması sağlanmalı.

Sistemin güçlenmesi ve SGK tahsilat oranının daha iyi bir noktaya gelmesi için sigorta teşvikleri gözden geçirilerek yeniden harekete geçirilmeli.

Dünyada uygulanan emeklilik sistemleri incelenmeli. Sistemin kurgusu yapılarak kısa vadeli çözümler yerine aktüeryal dengeler gözetilerek uzun vadeli bir sosyal güvenlik sistemine geçilmesi sağlanmalı. Geleceğe yatırım yapıp beyin göçünü tersine çevirerek ülkemizi çalışmak ve emeklilik sonrasında mutlu bir yaşam sürmek için cazibe merkezi hâline getirmek gerekiyor.

En önemli kriter ekonomi. Enflasyonla mücadelede daha ciddi adımlar atıp sıkı para politikasını devam ettirerek paranın satın alma gücünü kuvvetlendirmek gerekiyor. İşin finalinde her sorunun başında enflasyon olduğunu hepimiz biliyoruz.

OCAK AYINDA EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI NE KADAR OLACAK?

En düşük emekli maaşı uygulamasının devam etmesi hâlinde ocak ayında ne kadar olmasını öngörüyorsunuz?

Emin Yılmaz: Enflasyonun bu yılın ikinci yarısı için takriben yüzde 10 civarında gerçekleşeceğini tahmin ediyorum. Bu da 23.552 TL olan tutarın, Hazine desteğiyle 25.900 TL seviyesine gelebileceği anlamına geliyor.

İLGİLİ HABERLER

Emekliye ek zam sinyali! Emin Yılmaz'dan yüzde 66'lık artış için kritik açıklama

PHP2Shell alarmı: Şifre bile gerekmiyor! Milyonlarca liralık kayıp riski

Merkez Bankası faiz indirimi yapacak mı? Ekonomist Sefer Humar'dan çarpıcı tahmin