KAYNAK:
Bengü Sarıkuş
|
GİRİŞ:
18.11.2026
saat ikonu 10:55
|
GÜNCELLEME:
18.11.2026
saat ikonu 11:08

Gökyüzü durdu, bankalar kilitlendi! ABD ekonomisini ne bekliyor?

ABD genelinde havacılık, bankacılık, teknoloji ve istihbarat alanlarında peş peşe yaşanan büyük sistem kesintileri; milyarlarca dolarlık ekonomik kayba yol açarak dijital altyapının kırılganlığını gözler önüne serdi. Ekonomist Necmettin Batırel, krizin sebeplerini anlattı.

Gökyüzü durdu, bankalar kilitlendi! ABD ekonomisini ne bekliyor?
KAYNAK:
Bengü Sarıkuş
|
GİRİŞ:
18.11.2026
saat ikonu 10:55
|
GÜNCELLEME:
18.11.2026
saat ikonu 11:08

’de bir hafta içinde havacılıktan bankacılığa, teknoloji devlerinden istihbarat ağlarına kadar uzanan peş peşe sistem kesintileri, dünyanın en büyük ekonomisinin dijital altyapısına ilişkin soru işaretlerini artırdı. Milyarlarca dolarlık ekonomik kayıp tartışılırken gözler, teknoloji krizinin küresel piyasalara olası etkilerine çevrildi. Yapay zekâ yatırımları, finansal sistemin kırılganlığı ve ABD ekonomisinin geleceği açısından bu gelişmeler ne anlama geliyor? Ekonomist , krizin perde arkasını ve Türkiye ekonomisine olası yansımalarını değerlendirdi.

Amerika’da bir haftada yaşanan teknoloji ve iletişim krizleri sonucunda veri trafiği yıkıldı. Tüm dünyanın, hayret ve korkuyla ortaya çıkan tabloyu izlediğinden bahseden Batırel, "Eskimiş altyapılar, rutin yazılım ve donanım güncellemelerindeki hatalar ve aşırı yüklemeler peş peşe sistem çökmelerine yol açıyor. Kısa aralıklarla yaşanan bu arızaların tek bir merkezden değil, farklı kurumların altyapılarındaki bağımsız teknik aksaklıklardan kaynaklandığı söyleniyor." diyerek gelişmeleri özetledi. Son günlerde neler yaşandı? 

Gökyüzü durdu, bankalar kilitlendi! ABD ekonomisini ne bekliyor?

13 Kasım: Hava trafik kontrol sistemlerindeki eski telekomünikasyon ekipmanlarının aşırı veri trafiğine dayanamaması ve rutin yönlendirici (router) değişimi sırasındaki teknik hata nedeniyle ülke genelinde uçuşlar 4 saatten fazla durduruldu.

Çöküşü: 12-14 Kasım tarihlerinde ağ geçidi sunucularındaki gizli bir yazılım hatası ve sunucu kapasitesindeki düşüş nedeniyle Outlook, Teams ve Copilot gibi hizmetlere erişim kesildi.

Bankacılık Aksaklıkları: 16 Kasım’da sistemlerindeki kurum içi donanım-yazılım uyumsuzluğu işlem gecikmelerine yol açtı. Bu durumla bağlantılı transferler nedeniyle Bank of America ve Wells Fargo gibi bankaların müşterileri de sorun yaşadı.

İstihbarat Ağı (NSA Net) Sorunu: 17 Kasım’da Ulusal Güvenlik Ajansı’nın çok gizli iç iletişim ağı olan NSA Net’te, rutin yazılım yaması veya ağ güncellemesi kaynaklı olduğu değerlendirilen bir erişim kesintisi meydana geldi.

Gökyüzü durdu, bankalar kilitlendi! ABD ekonomisini ne bekliyor?

SORUMLU YAPAY ZEKÂ MI? 

Batırel, "ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin eski altyapılar üzerinde aşırı hız ve değişiklik baskısı meydana getirdiğini söyledi.

Kriz Nasıl Çözülecek? Kısa vadede sistemlerin büyük bölümü izole edilerek yeniden devreye alınırken kalıcı çözüm için yapısal adımlar atılmak zorunda. Havacılık, Microsoft ve bankacılık sistemlerindeki hatalı yönlendiriciler ile yazılımlar devre dışı bırakılarak hizmetler normale döndürüldü. Eski hava trafik kontrol ve kamu iletişim ağlarının yüksek veri trafiğine dayanıklı modern donanımlarla yenilenmesi gündeme alındı. Kurumlar, tek bir teknoloji veya bulut sağlayıcısına bağımlı kalmayacak çoklu yedekleme (failover) sistemleri kuracak.

Tüm kesintilerin toplam faturasına dair henüz tek bir resmî devlet raporu yayımlanmamış olsa da bağımsız kuruluşların ilk tahminleri milyarlarca dolarlık verimlilik kaybına işaret ediyor. Sadece Microsoft kesintisinin yol açtığı iş gücü ve verimlilik kaybının küresel çapta yaklaşık 7 milyar dolar olduğu belirtiliyor. Risk modelleme şirketi Kovrr ise bu kesintinin toplam ekonomik kaybını 16 milyar dolar, sigorta kapsamındaki zararını ise 300 milyon ile 1,4 milyar dolar arasında öngörüyor.

Kuruluş / KaynakZarar TürüTahmini Maliyet
Bağımsız Kuruluşlarİş Gücü ve Verimlilik Kaybı (Microsoft Kesintisi)~7 Milyar Dolar
Kovrr (Risk Modelleme)Toplam Ekonomik Kayıp16 Milyar Dolar
Sigorta Kapsamındaki Zarar300 Milyon Dolar - 1,4 Milyar Dolar

İki gün içinde iptal edilen 14 binden fazla uçuş ve hafta sonuna sarkan rötarlar, havayolu şirketlerine bilet iadeleri, ekip planlama maliyetleri ve yolcu tazminatları nedeniyle yüz milyonlarca dolarlık ek yük getirdi. Finansal işlemlerin ve kurum içi iletişimin saatlerce aksaması ticari ödemelerde gecikmelere yol açtı ve kalıcı piyasa hasarı oluştu. Endeksler, son üç gün içinde teknoloji ve yapay zekâ şirketlerine gelen sert satışlarla büyük gerileme gösteriyor." diyerek krizin etkilerini gözler önüne serdi.

ETİKETLER
#ABD
#Microsoft
#JPMorgan Chase
#Necmettin Batırel
#Ulusal Güvenlik Ajansı
#Ekonomi
YorumYORUM YAZ
Uyarı
Küfür, hakaret, bir grup, ırk ya da kişiyi aşağılayan imalar içeren, inançlara saldıran yorumlar onaylanmamaktır. Türkçe imla kurallarına dikkat edilmeyen, büyük harflerle yazılan metinler dikkate alınmamaktadır.