Çevreye zarar veren belli kriterleri sağlayan araçların trafikten çekilmesi için devlet tarafından sağlanan vergi avantajına hurda teşviki deniyor. Teşvik yasalaşıp hayata geçirilirse hangi araçlar bu kapsama alınacak? İkinci el araç piyasası ve sıfır otomobil pazarı bu değişiklikten nasıl etkilenecek?
İMAS Derneği Başkanı ve MASFED Genel Bşk. Yrd. Hayrettin Temel, Tgrthaber.com Ekonomi Editörü Bengü Sarıkuş'un sorularını cevapladı.
Hurda teşviki nedir? Hangi araçları kapsıyor?
Hayrettin Temel: Hurda teşviki, eski araçların trafikten çekilerek hurdaya ayrılması karşılığında araç sahibine çeşitli vergi avantajları sunulması olarak açıklanabilir. Türkiye'de bu uygulama bazı dönemlerde gündeme geliyor ve dönemin ihtiyacına göre şekilleniyor.
Uygulamadaki temel amaç çevreye daha fazla zarar veren eski araçların trafikten çekilmesiyle ortalama araç yaşını düşürmek, trafik güvenliğini artırmak, enerji tasarrufuyla yeşil dönüşüme destek vermek.
Gündemde olan ve yasalaşma ihtimali konuşulan yeni hurda teşviki düzenlemesinde, hurda aracın 2000 model ve daha yaşlı olması, hurdaya ayrılacak araç için en az 10 yıl sahip olma şartı, teşvikten yararlanılacak araçların mutlaka yerli üretim olması ve satın alınan aracın belirlenen süre boyunca satılmaması durumu aranmaktadır.
Ayrıca şunu belirtmek önemli; düzenlemenin Meclis’te olduğunu, yasalaşmasının henüz kesin olmadığını ve maddelerin de süreç içerisinde ihtiyaca ve karara göre değişebileceğini vurgulayabiliriz.
Türkiye’de trafikteki araç parkının yaş ortalaması bugün ne durumda ve bu tablo hurda teşviki ihtiyacını gerçekten doğruluyor mu?
Hayrettin Temel: Türkiye’de bugün itibarıyla ortalama araç yaşı yaklaşık 14,5 olarak ölçülmektedir. Bu araçların önemli bir kısmının 20 yaş ve üzeri araçlardan oluştuğunu görüyoruz. Tabloya bakılarak hurda teşvikinin amacına uygun ve doğru uygulanması durumunda hem araç parkının gençleşmesi hem de çevresel ve yapısal iyileşmeler açısından faydalı olacağını düşünüyoruz.
Hurda teşviki yürürlüğe girerse sıfır araç satışlarında nasıl bir değişim bekliyorsunuz?
Hayrettin Temel: Teşvikin yalnızca yerli üretim araçları kapsayacak şekilde planlanması yaklaşık 10 civarında modeli doğrudan ilgilendirmektedir. Uygulamanın hayata geçmesi halinde, bu kapsamdaki modellerde satış sayıları yükselebilir. Dolayısıyla genel satış adetlerini de olumlu etkileyecektir.
Ancak hurda teşviki talebine bağlı olarak gelişen artışın dönemsel olacağını ve bu talep doyunca yeniden azalacağını söylemek mümkün.
Hurda teşviki ikinci el piyasasında fiyatları düşürür mü, yoksa arz daralması nedeniyle fiyatları daha da yukarı çeker mi?
Hayrettin Temel: Hurda teşviki, tanımı gereği genel tüketici kitlesini değil, elinde hurda kapsamına giren aracı bulunan tüketicileri ilgilendiren bir uygulama. Bu nedenle sıfır araç genel liste fiyatları üzerinde doğrudan yukarı veya aşağı yönlü güçlü bir etkisi olmasını beklemiyoruz. Bu sebeple ikinci elde de fiyatları doğrudan etkilemeyecektir. Ancak oluşabilecek psikolojik etkiler bu noktada fiyatlara etki edebilir.
Teşvikin oluşturduğu indirim algısı ve talebin belirli modellere yönelmesi, mevcut rekabet ortamında bazı markaları kampanya ve fiyat avantajları sunmaya yönlendirebilir. Bu senaryo yaşandığı taktirde ikinci elde de fiyatlar bir miktar etkilenebilir ancak çok büyük farklar olmayacaktır. Öte yandan elbette burada dönemin ekonomik koşulları ve piyasa dinamikleri belirleyici bir diğer ana faktör.
Hurda teşviki otomotiv piyasasını besler mi yoksa olumsuz mu etkiler?
Hayrettin Temel: Otomotiv piyasası, 2025 yılı itibarıyla hem sıfır hem ikinci el kanadında satış adetleri açısından oldukça güçlü bir seyir izledi. Her iki alanda da satış adetleri anlamında rekor seviyelere ulaşıldı. Bu nedenle olası bir hurda teşvikini daha çok pazarın büyümesini destekleyici, yapısal bir katkı olarak değerlendirmek daha doğru olur.
Kanunlaşması halinde tüketici tarafında kısa süreli bir bekleme refleksi oluşabilir ancak bu etkinin geçici olacağını ve piyasanın kısa sürede mevcut dengesini yeniden yakalayacağını öngörüyoruz. Genel fiyatlar açısından ise olumsuz bir sonuç beklemiyoruz.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
09:00
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ