Ekonomist Necmettin Batırel, ABD ve Avrupa’nın artan borç yükü karşısında Türkiye’nin kamu borcu, kişi başına düşen borç miktarı ve toplam borçluluk oranını değerlendirdi. Küresel borç tablosundaki dikkat çeken rakamları inceleyen Batırel, Türkiye’nin borç karnesini ortaya koydu.
HABERİN ÖZETİ
Okunma süresi 35 saniyeye düşürüldü.
Okunma süresi 35 saniyeye düşürüldü.
ÖZETİ PAYLAŞ
Küresel ekonominin bu iki dev merkezi borç sarmalına nasıl düştü? ABD federal hükümetinin borcu, özellikle 2000'li yıllardan itibaren uygulanan genişlemeci politikalar, kriz müdahaleleri ve yapısal bütçe açıkları nedeniyle patlama yaşadı. 2001 yılındaki 11 Eylül saldırıları sonrası askerî harcamalar, 2008 küresel finans krizi ve 2020 COVID-19 salgınında piyasalara enjekte edilen trilyonlarca dolarlık teşvikler kamu borcunu katladı. ABD'nin sadece 2026 mali yılındaki bütçe açığı yaklaşık 2 trilyon dolara ulaşarak millî gelirin %6,2'sine karşılık geldi. Enflasyonu dizginlemek adına Fed'in faiz oranlarını yüksek tutması, borçlanma maliyetlerini uçurdu. ABD'nin piyasaya olan borcu millî gelirinin %100'ünü aşarak 80 yılın zirvesine çıkarken, hükümetin yıllık faiz ödemeleri tek başına 1,1 trilyon doları geçti.
Avrupa'nın 32 ülkesini kapsayan toplam borç (kamu, şirket ve hanehalkı) 95 trilyon doları aşarak küresel borcun %25'ini oluşturuyor. Avrupa'nın en yüksek borç stokuna sahip ülkesi, 15,5 trilyon dolar ile Fransa olmuştur. Fransa'yı Birleşik Krallık ve Almanya izliyor. Bölgenin toplam borcunun millî gelire (GSYH) oranı %325 seviyesine tırmandı. Rusya-Ukrayna Savaşı sonrası enerji kriziyle baş etmek için verilen milyarlarca euroluk devlet destekleri, yaşlanan nüfusun getirdiği sosyal güvenlik yükleri ve artan borçlanma maliyetleri, Avrupa hükümetlerinin bütçelerini dengelemesini imkânsız hâle getirmektedir.
| Bölge / Ülke | Borç ve Mali Göstergeler | Borcun Millî Gelire (GSYH) Oranı | Borçlanmanın Temel Nedenleri ve Etkileri |
|---|---|---|---|
| ABD |
|
|
|
| Avrupa (32 Ülke) |
|
|
|
2026 yılı güncel verilerine göre ABD'de kişi başına düşen ulusal kamu borcu yaklaşık 118.000 ila 121.000 dolar, Avrupa Birliği (AB) genelinde ise kişi başına düşen ortalama kamu borcu yaklaşık 35.700 euro (yaklaşık 38.700 dolar) seviyesindedir. Ülkenin toplam borcunun Gayri Safi Yurt İçi Hasılası'na (GSYH) oranı %128 seviyesindedir. Eurostat verilerine dayanan AB Borç Haritası raporlarına göre, AB'deki 27 ülkenin toplam kamu borcunun nüfusa bölünmesiyle elde edilen kişi başına düşen ortalama borç 35.700 euro düzeyindedir.
Belçika: Kişi başına 60.100 euro ile AB'deki en yüksek kişi başı borç yüküne sahip ülkedir.
İtalya: Kişi başına yaklaşık 54.400 euro borç düşüyor.
Fransa: Kişi başına 52.000 euro borç düşüyor.
Türkiye, ABD ve Avrupa ülkeleri ile kıyaslandığında borçluluk oranları ve makroekonomik riskler açısından son derece korunaklı ve güvenli bir bölgede yer alıyor. Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) ve Merkez Bankası verilerine göre Türkiye, toplam borcunun millî gelire (GSYH) oranı bakımından dünya genelinde borç yükü %22,2 ile en düşük ülkelerden biridir. Kişi başına düşen kamu (devlet) borcu 11.800 dolar seviyesindedir. Karşılaştırmak gerekirse bu tutar ABD'de kişi başı 113.300 dolar, Japonya'da ise 110.700 dolardır.
Kişi Başı Dış Borç: Türkiye'nin toplam brüt dış borç stoku (kamu + özel sektör) üzerinden yapılan hesaplamalara göre kişi başına düşen dış borç miktarı yaklaşık 6.244 dolar civarındadır.
| Ülke / Bölge | Kişi Başı Kamu Borcu | Kişi Başı Dış Borç | Toplam Borcun GSYH'ye Oranı (%) |
|---|---|---|---|
| ABD | 113.300 - 121.000 $ | - | %128 |
| Avrupa Birliği (AB Ortalaması) | 35.700 € (~38.700 $) | - | - |
| Belçika | 60.100 € | - | - |
| İtalya | 54.400 € | - | - |
| Fransa | 52.000 € | - | - |
| Japonya | 110.700 $ | - | - |
| Türkiye | 11.800 $ | 6.244 $ | %22,2 |
Küresel Kıyaslama: Türkiye Neden "Güvenli Bölgede"?
Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) ve Hazine ve Maliye Bakanlığı verileri, Türkiye’nin borç yapısının Batı ekonomilerinden çok daha muhafazakâr olduğunu göstermektedir:
| Borç Kategorisi (Borç / GSYH) | Türkiye Oranı | Batı ve Dünya Genelindeki Durum |
|---|---|---|
| Toplam Borçluluk Oranı | %91 - %92 | Dünya ortalaması: %306; gelişmekte olan ülkeler ortalaması: %229; Avrupa ortalaması: %325 |
| Kamu (Devlet) Borcu | %23,9 | ABD: %125,8; Fransa: %118,4; İngiltere: %103,6 |
| Hanehalkı (Vatandaş) Borcu | %10,1 | Türkiye bu oranla hanehalkı borçlanmasında dünyanın en muhafazakâr ve dirençli tablolarından birini çizmektedir. |
| Kurumsal (Şirketler) Borcu | %38,9 | - |
Şirketlerin borçluluk oranı da küresel risk eşiklerinin oldukça altındadır. Türkiye'nin toplam 539 milyar dolarlık brüt dış borç stokunun tamamı devlete ait değildir. Dış borcun %59,8'i, yani 318 milyar doları özel şirketlere ve finans kuruluşlarına aittir. Devletin payı 197,9 milyar dolardır. Kalanı ise Merkez Bankası'na aittir: TCMB'nin dış yükümlülükleri 23,1 milyar dolar seviyesindedir.
Özetle; ABD ve Avrupa (özellikle 15,5 trilyon dolar borçla Fransa ve 14,7 trilyon dolarla İngiltere) devasa bir borç sarmalıyla yüzleşirken Türkiye, makro düzeyde borç oranı en düşük ve finansal şoklara karşı en dirençli ülkeler arasındadır. Hükümetin ve ekonomi yönetiminin (özellikle kamu borcunun millî gelire oranını düşük tutmaya yönelik politikaları), kamu borcunun GSYH’ye oranını %23,9 - %26 gibi gelişmekte olan ülkelere kıyasla sınırlı seviyelerde tutmasında etkili olmuştur.
Türkiye’de hanehalkı borçluluğunun millî gelire oranı yaklaşık %10,1 seviyelerindedir. ABD'de bu oran %67,2 - %68,1, İngiltere'de %72,6 - %73,5, Finlandiya'da %61,7 - %62,5, Fransa'da ise %59,1 - %59,4 seviyelerindedir.
Türkiye’de hâlâ ekonomik kriz var diyenlerin ya akıllarından zoru vardır ya gözleri kördür ya da yıkıcı hainler safında yer almaktadır.
Google Play
App Store
11:17
Haberi Paylaş
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ