Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
Telegram, Discord, X ve YouTube gibi platformlar üzerinden suç içerikli paylaşımlar yapan ve kendilerini "C31K" olarak adlandıran yeni nesil suç örgütüne yönelik dev operasyon düzenlendi. 22 ilde düzenlenen operasyonlarda 27 şüpheli yakalandı. Şüphelilerin 3 farklı ilde 3 ayrı okula saldırı planladıklarına ilişkin paylaşımları da ortaya çıktı.
Peki 19'u çocuk olan şüpheliler nasıl oldu da okul saldırısı gibi bir eylemi konuşabilecek bir noktaya geldi? Psikolojik Danışman Mehtap Kayaoğlu, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a yaşanan durumun sebeplerini ve aşamalarını analiz etti.

Şiddet içerikli eylemler planlayan, hedef belirleyen ve insan hayatını bilinçli biçimde tehlikeye atan çocuk ve ergenleri değerlendirirken, yaş faktörü ne ölçüde dikkate alınmalı? Psikoloji böyle bir vakayı nasıl ele almalı?
Psikolojik Danışman Mehtap Kayaoğlu: "Sözünü ettiğimiz davranış basit bir ergenlik taşkınlığı, kavga sırasında birini itmek ya da öfkeyle söylenmiş birkaç söz değil. Eğer insan öldürmekten, saldırı planlamaktan veya başkalarının yaşamını bilinçli biçimde tehlikeye atmaktan söz ediyorsak, karşımızda son derece ciddi bir şiddet davranışı vardır. Çocuk ya da ergen olmak bu davranışın ağırlığını ortadan kaldırmaz.
Elbette gelişim psikolojisi açısından ergenlerin dürtü kontrolü, risk değerlendirmesi ve uzun vadeli sonuçları öngörme becerileri yetişkinlerle aynı düzeyde değildir. Fakat buradan “Ne yaptıklarını bilmiyorlardı” sonucuna da otomatik olarak varamayız.
Özellikle şiddetin konuşulması, planlanması, hedef belirlenmesi ve bunun süreklilik göstermesi durumunda olayın yalnızca “çocukluk” üzerinden açıklanması yetersiz kalır. Psikoloji burada faili aklamak için değil, bu kadar ağır bir şiddetin nasıl geliştiğini anlamak ve tekrarını önlemek için devreye girmelidir.

Bir çocuğun yalnızlığını, öfkesini, aidiyet ihtiyacını ve içinde bulunduğu grubun etkisini araştırırız; ama aynı anda mağdurun yaşam hakkını ve toplumun güvenliğini de merkeze koyarız. Empati, sınırların kaldırılması değildir. Anlamak, haklı bulmak değildir. Bu nedenle ben bu çocuklara yalnızca “kötü çocuklar” ve de yalnızca “internet ortamının kandırdığı masum çocuklar” olarak bakmanın doğru OLMADIĞINI düşünüyorum.
İkisinden de daha ciddi bir tabloyla karşı karşıya olabiliriz.

Çocuklar neden bu tür karanlık internet gruplarına çekiliyor?
Psikolojik Danışman Mehtap Kayaoğlu: Özellikle yalnızlık yaşayan, dışlanmış hisseden, öfkeli, değersizlik duyguları taşıyan ya da gerçek hayatta kendisine güçlü bir sosyal kimlik oluşturamayan bazı çocuklar için dijital gruplar çok güçlü bir aidiyet alanına dönüşebilir. Çocuk gerçek yaşamda bulamadığı kabulü internette bulduğunda, grubun dili ve değerleri giderek normalleşebilir. Üstelik anonimlik çocuğa gerçek hayatta yapamayacağı şeyleri söyleme ve deneme cesareti verebilir.

Şiddet içerikleri çocukların psikolojisini nasıl etkiliyor?
Psikolojik Danışman Mehtap Kayaoğlu: Şiddet içeriklerine tekrar tekrar maruz kalmak, özellikle gelişim çağındaki çocuklarda şiddete karşı duyarlılığın azalmasına ve bazı davranışların sıradanlaşmasına yol açabilir. İlk gördüğünde dehşete düştüğü bir görüntü, tekrar tekrar karşısına çıktığında aynı duygusal tepkiyi oluşturmayabilir. Buradaki önemli tehlikelerden biri budur: Şiddet bir süre sonra yalnızca izlenen değil, konuşulan, şakalaşılan ve bazı gruplarda statü kazanmak için kullanılan bir malzemeye dönüşebilir.

İnternette suç içeriklerine maruz kalmak şiddet davranışını tetikler mi?
Psikolojik Danışman Mehtap Kayaoğlu: Tek başına şiddet içeriği görmek bir çocuğu suçlu ya da saldırgan yapmaz. Böyle doğrusal bir ilişki kurmak bilimsel açıdan doğru değildir. Ancak yoğun ve sürekli maruziyet; aile içi sorunlar, sosyal izolasyon, öfke, akran etkisi, ruhsal güçlükler ve şiddeti teşvik eden bir grubun varlığı gibi başka risklerle birleştiğinde tehlikeli bir zeminin parçası olabilir. Özellikle grup içerisinde şiddetin alkışlanması ve çocuğun daha uç davranışlarla statü kazanması riski artırabilir.

Aileler çocuklarının böyle gruplarda olduğunu nasıl anlayabilir?
Psikolojik Danışman Mehtap Kayaoğlu: Burada tek bir belirti üzerinden hüküm vermemek gerekir. Ancak çocuğun internet kullanımını aşırı derecede gizlemeye başlaması, gece boyunca kapalı gruplarda zaman geçirmesi, şiddet ve ölümle ilgili içeriklere yoğunlaşması, kullandığı dilin giderek tehditkârlaşması, insan acısıyla alay etmeye başlaması, belirgin sosyal geri çekilme ve ani davranış değişiklikleri birlikte görülüyorsa aile bunu önemsemelidir.

19'u çocuk olan şüpheliler nasıl okul saldırısı gibi bir eylemi konuşabilecek noktaya gelmiş olabilir?
Psikolojik Danışman Mehtap Kayaoğlu: Bence burada en önemli psikolojik kavramlardan biri grup içinde normalleşmedir. Bir çocuk tek başınayken korkunç bulacağı bir düşünceyi, ait olduğu grup sürekli tekrar ediyor, mizah konusu yapıyor ve onaylıyorsa zamanla farklı değerlendirmeye başlayabilir. Önce şaka olarak başlayan bir söylem, sonra fanteziye, ardından plan konuşmalarına dönüşebilir.
Özellikle ergenlikte dürtü kontrolü, sonuçları uzun vadeli değerlendirme ve risk analiziyle ilişkili bilişsel süreçler hâlâ gelişmektedir. Buna bir de anonimlik, grup baskısı, öfke ve “kendini kanıtlama” ihtiyacı eklendiğinde dijital ortamda sınırlar çok hızlı aşılabilir.