HGS ihlalli geçiş ödemelerinde yapılan yeni değişiklik, milyonlarca araç sahibini ve başkasına ait araçları kullanan sürücüleri yakından ilgilendiriyor. Daha önce plaka üzerinden sorgulanabilen geçiş borçlarına ilişkin işlemlerin sınırlandırılmasıyla birlikte, sürücülerin HGS borcunu öğrenme ve ödeme sürecinde araç sahibiyle iletişim kurması gerekebiliyor.
Peki yeni uygulama araç sahiplerini nasıl etkileyecek? HGS ihlalli geçiş cezası hangi durumda katlanacak, borç zamanında ödenmezse ne olacak?
Avukat Mertcan Nacar, Tgrthaber.com Özel Haber Editörü Zeynep Gizem Er'e yaptığı değerlendirmede, HGS'de yeni ödeme sisteminin hukuki sonuçlarını, araç sahibi ile sürücünün sorumluluklarını ve ihlalli geçiş ücretinin ödenmesinde dikkat edilmesi gereken süreleri anlattı.
Nacar, özellikle başkasının aracını kullananların karşılaşabileceği sorunlara ve olası uyuşmazlıklarda hak kaybı yaşamamak için alınması gereken önlemlere dikkat çekti.
HGS ihlalli geçişlerinde plaka üzerinden borç sorgulama ve ödeme imkânının sınırlandırılması, özellikle başkasına ait araçları kullanan sürücüler için yeni bir sorun doğurdu.
Borcu kendi hesabından görüntüleyemeyen sürücünün araç sahibinden bilgi almak ve ödeme sürecini onunla koordine etmek zorunda kalabileceğini belirten Avukat Mertcan Nacar, yeni sistemin günlük hayattaki etkilerini şöyle açıkladı:
''HGS ihlalli geçişlerine ilişkin ödeme ekranı değiştirilmiş ve başkasına ait bir aracın plakası üzerinden sorgulama yapılarak ödeme gerçekleştirilmesi sınırlandırılmıştır. Araç sahiplerinin e-Devlet üzerinden “Araçlarım” hizmetine girerek ilgili aracı seçmeleri, geçiş bilgilerini görüntülemeleri ve varsa borçlarını ödemeleri gerekmektedir. İşlemin şimdilik e-Devlet’in internet sitesi üzerinden yapılabilmekte. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un 30. maddesi uyarınca, geçiş ücretini ödemeden otoyoldan geçtiği tespit edilen araç sahipleri hakkında yaptırım uygulanabilmektedir. Düzenleme, KGM tarafından işletilen yolların yanında, belirli kanunlar çerçevesinde işletme hakkı devredilmiş otoyollarda da araç sahibinin sorumluluğunu esas almaktadır. Dolayısıyla, aracı başka bir kişinin kullanması veya sürücünün ödeme ekranına doğrudan erişememesi, araç sahibinin ilgili kurum ya da işletmeci karşısındaki sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Sistemdeki değişiklik özellikle başkasına ait araçları kullanan kişiler bakımından bazı pratik sorunlar doğurabilir. Örneğin, arkadaşının aracını kullanan bir kişi geçiş ücretinin ödenmediğini fark ettiğinde borcu kendi hesabından sorgulayamıyorsa araç sahibinden bilgi almak, ödeme tutarını öğrenmek ve parayı ona iletmek zorunda kalacaktır. Bu durum, ödemenin zamanında yapılmasını araç sahibi ile sürücü arasındaki iletişime daha fazla bağımlı hâle getirmektedir.''
HGS borcunu sorgularken veya ödeme ekranına erişirken sorun yaşayan araç sahiplerinin dikkat etmesi gereken kritik bir ayrıntı da yasal süreler.
Sistemsel aksaklıkların ödeme süresini otomatik olarak uzatmadığını vurgulayan Avukat Mertcan Nacar, ihlalli geçiş kayıtlarının düzenli kontrol edilmesi ve olası ödeme sorunlarının belgelenmesi gerektiğini belirterek şu uyarıda bulundu:
''Bununla birlikte, ödeme ekranına erişimde yaşanan güçlükler kanuni ödeme sürelerini kendiliğinden uzatmaz. Bu nedenle araç sahibinin ihlalli geçiş kayıtlarını düzenli olarak kontrol etmesi ve borçları süresinde ödemesi önemlidir. Özellikle sistemsel bir sorun nedeniyle ödeme yapılamaması hâlinde, sorunun yaşandığını gösteren ekran görüntüsü, hata kaydı veya ilgili kurumla yapılan yazışmalar saklanmalıdır. Bunlar, sonradan çıkabilecek bir uyuşmazlıkta başvuruyu destekleyebilir; ancak tek başına cezanın uygulanmasını otomatik olarak engellemez.''
HGS ihlalli geçişlerinde süreyi kaçırmak, araç sahipleri açısından daha yüksek mali yüklerle karşılaşma riskini beraberinde getirebiliyor.
Geçiş ücretinin ödenmesinde 15 ve 45 günlük sürelerin önemine dikkat çeken Avukat Mertcan Nacar, hangi aşamada ceza uygulanabileceğini ve araç sahiplerinin hangi durumlarda itiraz yoluna başvurabileceğini anlattı:
''Geçiş ücretinin ödenmesine ilişkin süreler bakımından 6001 sayılı Kanun’un 30. maddesi dikkate alınmalıdır. Genel düzenlemeye göre, ihlalli geçiş tarihini izleyen 15 gün içinde geçiş ücretinin usulüne uygun ödenmesi hâlinde ceza uygulanmaz. Bu sürede ödeme yapılmaması durumunda, 45 günlük süre içinde ücretle birlikte bir kat ceza ödenmesi söz konusu olabilir. 45 günlük sürenin geçirilmesi hâlinde ise geçiş ücretiyle birlikte dört kat tutarında ceza uygulanması gündeme gelir. Özel işletmeci tarafından işletilen yollar bakımından da aynı maddenin ilgili hükümleri geçerlidir. Vatandaşların itiraz hakları da devam etmektedir. Geçişin gerçekte yapılmaması, borcun yanlış hesaplanması veya ödemenin sistemde görünmemesi söz konusuysa ilgili kurum ya da işletmeci nezdinde inceleme talep edilebilir.
KGM tarafından verilen idari para cezalarına karşı, Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesi kapsamında, kural olarak kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Özel işletmecinin tahsil ettiği alacaklar bakımından ise alacağın hukuki niteliğine göre farklı başvuru yolları gündeme gelebilir. Plaka üzerinden sorgulama ve ödeme imkânının sınırlandırılması, borç takibini ve ödeme işlemlerini zorlaştırabilir; ancak araç sahibi ile sürücü arasındaki sorumluluk dağılımını değiştirmez. Bu nedenle sistemin kullanımındaki güçlüklerden bağımsız olarak, borcun süresinde ödenmesi ve hatalı işlemlere karşı yasal başvuru haklarının korunması gerekir.''
Aracı başka bir kişinin kullanmış olması araç sahibinin ilgili mevzuat kapsamındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını açıklayan Av. Nacar, araç sahibinin kuruma karşı sorumluluğu ile sürücünün araç sahibine karşı mali sorumluluğu aynı hukuki mesele olmadığının altını çizdi:
''Bu sorunun yanıtı araç sahibi ve sürücü arasındaki özel hukuk ilişkisi değerlendirilerek verilmelidir. 6001 sayılı Kanun’un 30. maddesi, geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması durumunda araç sahibini esas almaktadır. Dolayısıyla bir kişi, başkasına ait aracı kullanırken HGS bakiyesinin yetersiz olması nedeniyle geçiş ücreti ödenmemişse, sırf aracı başka bir kişinin kullanmış olması araç sahibinin ilgili mevzuat kapsamındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Aynı maddenin özel işletmeciler tarafından işletilen yollarla ilgili hükümlerinde de tahsilatın araç sahibi üzerinden yapılması öngörülmektedir. Bununla birlikte, araç sahibinin dış ilişkide sorumlu olması, sürücünün kendi aralarındaki ilişkide hiçbir yükümlülüğü bulunmadığı anlamına gelmez. Sürücünün geçiş ücretini üstlenip üstlenmediği ve ödeme konusunda taraflar arasında nasıl bir anlaşma yapıldığı önemlidir.
Örneğin, bir kişi arkadaşından aldığı araçla otoyoldan geçerken geçiş ücretini kendisinin ödeyeceğini kabul etmişse, bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle araç sahibinin zarara uğraması durumunda sürücünün sorumluluğu gündeme gelebilir. Sürücünün ödemeyi geciktirmesi sonucunda ceza doğmuşsa ve gecikmenin kendi yükümlülüğünü ihlal etmesinden kaynaklandığı ispatlanabiliyorsa, araç sahibi ilgili bedelin veya oluşan zararın karşılanmasını genel hükümlere dayanarak talep edebilir.
HGS bakiyesinin yetersiz olması nedeniyle doğan geçiş borcu ve ilgili yaptırımlar bakımından mevzuat, esas olarak araç sahibini muhatap almaktadır. Buna karşılık sürücü, araç sahibiyle arasındaki anlaşma gereği geçiş ücretini ödeme yükümlülüğünü üstlenmişse ve bu yükümlülüğü ihlal ederek zarara neden olmuşsa, genel hükümler çerçevesinde araç sahibine karşı sorumlu tutulabilir. Dolayısıyla araç sahibinin kuruma karşı sorumluluğu ile sürücünün araç sahibine karşı mali sorumluluğu aynı hukuki mesele değildir.''
HGS borcunu araç sahibine elden veren veya banka yoluyla gönderen sürücüler için ödemenin yapıldığını belgelemek büyük önem taşıyor
İleride ceza, eksik ödeme ya da taraflar arasında anlaşmazlık yaşanması hâlinde hangi belgelerin işe yarayacağını açıklayan Avukat Mertcan Nacar, sürücülerin kendilerini güvence altına almak için izlemesi gereken adımları sıraladı:
''Yeni sistemde, başkasına ait bir aracın plakası üzerinden doğrudan ödeme yapılamaması nedeniyle sürücünün borcu araç sahibinden öğrenmesi ve ödemeyi onunla koordineli şekilde gerçekleştirmesi gerekmektedir. Bu durumda izlenebilecek en güvenli yöntem, öncelikle borç tutarının ve ilgili geçişin doğrulanması, ardından ödemenin kayıtlı ve ispatlanabilir bir yöntemle yapılmasıdır.
İlk olarak, borcun hangi geçişe ait olduğu ve tutarı belirlenmelidir. Sürücü, araç sahibinden geçiş tarihini, saatini, geçiş yapılan otoyol veya köprüyü ve ödenmesi gereken tutarı öğrenmelidir. Borç tutarının yalnızca sözlü olarak bildirilmesi, ileride yanlış tutar ödendiği veya başka bir geçişe ait bedelin talep edildiği yönünde uyuşmazlık çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle mümkünse ilgili geçiş kaydının veya borç ekranının görüntüsü alınmalıdır.
İkinci olarak, ödemenin banka transferiyle yapılması ve resmî ödeme makbuzunun alınması tercih edilmelidir. Sürücü, üzerinde anlaşılan tutarı araç sahibine banka üzerinden gönderirken açıklama kısmına aracın plakasını ve geçiş tarihini yazabilir. Örneğin, “06 ABC 123 plakalı aracın 19.10.2026 tarihli HGS ihlalli geçiş bedeli” şeklinde bir açıklama, transferin hangi amaçla yapıldığının ispatlanmasına yardımcı olur.
Araç sahibi de kendisine gönderilen tutarı ilgili resmî ödeme kanalı üzerinden ödemeli ve işlem sonrasında oluşan makbuzu sürücüyle paylaşmalıdır. Böylece sürücü, hem parayı araç sahibine gönderdiğini hem de ödemenin hangi borcun kapatılması için yapıldığını belgeleyebilir. Mümkün olduğunda borcun sistemde kapandığı da ayrıca kontrol edilmelidir.
Üçüncü olarak, elden ödeme yapılacaksa imzalı bir alındı belgesi düzenlenmelidir. Belge üzerinde tarafların adı ve soyadı, ödeme tarihi, teslim edilen tutar, aracın plakası ve ödemenin amacı açıkça belirtilmelidir. Ancak araç sahibinin parayı alıp ilgili borcu ödememesi hâlinde, yalnızca bu belgeye dayanılarak HGS borcunun kapandığı ileri sürülemez. Belgenin işlevi, öncelikle taraflar arasındaki para teslimini ve anlaşmayı kanıtlamaktır.
Dördüncü olarak, tarafların ödeme ve gecikme sorumluluğu önceden belirlenmelidir. Aracı kullanmadan önce geçiş ücretini kimin karşılayacağı, sürücünün ücreti ne zaman araç sahibine ileteceği, araç sahibinin ödemeyi hangi süre içinde yapacağı ve gecikme nedeniyle ceza doğarsa bunun nasıl karşılanacağı açıkça kararlaştırılabilir. Bu hususların mesajlaşma yoluyla yazılı olarak belirlenmesi de ileride delil olarak kullanılabilecek kayıtlar oluşturur.
Son olarak, sürücünün banka dekontunu, varsa imzalı alındı belgesini, taraflar arasındaki yazışmaları, geçiş kaydını ve resmî ödeme makbuzunu saklaması gerekir. Araç sahibi ödeme yapmadığı için sonradan ceza veya başka bir tahsilat işlemiyle karşılaşılırsa bu belgeler, sürücünün kendi yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğinin ve taraflar arasındaki anlaşmanın değerlendirilmesinde önem taşıyacaktır.
Aracı kullanan kişinin en önemli güvencesi, parayı araç sahibine teslim ettiğini belgelemekle yetinmeyip borcun resmî sistemde ödendiğini de doğrulamasıdır. Elden ödeme yapılması durumunda imzalı belge alınması, banka transferi veya yazılı mesaj kayıtlarının saklanması ve tarafların sorumluluklarının önceden belirlenmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda sürücünün hukuki durumunu güçlendirecektir. HGS ihlalli geçişlerine ilişkin ödeme ekranının değiştirilmesi, özellikle başkasına ait bir aracı kullanan sürücülerin borç sorgulama ve ödeme işlemlerini zorlaştırmaktadır. Bununla birlikte, sistemdeki değişiklik araç sahibinin ilgili mevzuat kapsamındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı gibi, sürücünün taraflar arasındaki anlaşmadan doğabilecek yükümlülüklerini de kendiliğinden sona erdirmez.
Bu nedenle araç sahibi ve sürücünün geçiş ücretinin kimin tarafından karşılanacağını açıkça kararlaştırması, ödemeyi belgeli şekilde yapması ve resmî ödeme işleminin tamamlandığını kontrol etmesi gerekir. Bu uygulama, hem süresinde ödeme yapılmaması nedeniyle doğabilecek ek mali yükleri önlemeye hem de taraflar arasında ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların çözümünü kolaylaştırmaya yardımcı olacaktır.''
Google Play
App Store
10:36
Haberi Paylaş
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ