Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğinde İstanbul’da düzenlenen 9. İstanbul Arabuluculuk Konferansı başladı. Dünya diplomasisinin gözü İstanbul’a çevrildi. Türkiye’nin öncülüğünde hayata geçirilen tarihi zirvede, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’dan oluşan R4 ile İngiltere, Almanya ve Fransa’dan oluşan E3 ülkeleri ilk kez aynı masada buluşarak küresel krizlere karşı barış ve koordinasyon arayacak. Peki bu görüşmede Türkiye'nin kritik rolü ve kazanımları neler olacak? Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'un sorularını cevapladı.
İstanbul Arabuluculuk Konferansı ile R4 ve E3 ülkelerinin bir araya gelmesi nasıl bir diplomatik sürece işaret ediyor? Bu buluşmayı sıradan bir diplomatik toplantıdan ayıran özellik nedir?
Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger: İstanbul’da, Türkiye’nin ev sahipliğinde, “Barış İçin Ortaklıklar ve Yeni Perspektifler: Değişen Dünyada Arabuluculuk” temalı 9. Arabuluculuk Konferansı 23 Ekim 2026’da başladı. İki gün sürecek konferansa yedi ülkenin dışişleri bakanları katıldı. Konferansa Mekke Savunma İttifakı üyesi ülkelerin ve Mısır’ın dışişleri bakanlarının yanı sıra Batı Avrupa’yı temsilen İngiltere, Fransa ve Almanya’nın dışişleri bakanları da katıldı.
Söz konusu toplantının karakteristik özelliği, katılımcı ülkelerin bu formatta ilk kez bir araya geliyor olmasıdır. Türkiye’nin koordinatörlüğünde gerçekleştirilen toplantıda bir yandan enerji krizine çözüm aranırken öte yandan bununla doğrudan bağlantılı bölgesel savaşların, diplomasiye ağırlık verilerek barışla sonlandırılması öngörülüyor.
Katılımcılar öncelikle İsrail üzerindeki baskının artırılması yoluyla Gazze’deki dramın sona erdirilmesi için yapılması gerekenleri ele alacak. Ayrıca, beşinci yıl dönümüne yaklaşan Rusya-Ukrayna Savaşı’nda arabuluculuk ve barış misyonu müzakere edilecek. Düşük yoğunluklu şekilde devam eden İran-ABD çatışmasında ise gerilimin yeniden tırmanmasını ve çatışmaların genişlemesini önlemek için alınabilecek tedbirler masaya yatırılacak.
Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’dan oluşan R4 ile İngiltere, Almanya ve Fransa’dan oluşan E3’ün ilk kez aynı masada buluşması, uluslararası diplomasi açısından ne ifade ediyor?
Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger: Toplantının İstanbul’da ve Türkiye’nin koordinatörlüğünde gerçekleştiriliyor olması büyük önem taşıyor. Çünkü Türkiye hem Batı dünyasının bir parçası, Avrupa Konseyi’nin kurucu ülkelerinden biri, 1952’den beri NATO ittifakı içerisinde yer alan ve 2005’ten beri AB ile müzakereler yürüten bir ülke hem de İslam dünyasının önde gelen ülkelerinden biri. Türkiye aynı zamanda Türk dünyasını iş birliğine yönlendiren bir aktör.
Osmanlı mirasının bir parçası olması nedeniyle Türkiye, çok geniş bir coğrafyada tarihsel ve kültürel ağırlığa sahip. Tüm bu faktörlerin sonucunda Türkiye, uzun zamandır birçok ihtilafta doğal bir arabulucu ülke statüsünde bulunuyor. Mağrip’te, Maşrık’ta, Güneydoğu Asya’da ve Balkanlar’da zaman zaman çatışmaya dönüşen ihtilaflarda Türkiye, kolaylaştırıcı ve arabulucu bir aktör olarak öne çıkıyor.
Bu toplantının somut gündeminde hangi konular var?
Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger: Toplantı, devam eden çatışmaları sonlandırmayı ve barışı tesis etmeyi amaçlıyor. Bu kapsamda, son beş yıl içerisinde patlak veren çatışmaların toplantı gündeminde yer aldığını söyleyebiliriz.
24 Şubat 2022’de Rusya, operasyon adı altında Ukrayna’ya yönelik bir saldırı başlattı. Rusya, bu saldırıyı meşrulaştırmak için Nazilerin Ukrayna’da iktidara geldiği, Rus Ortodoks Kilisesi’nin faaliyetlerinin kısıtlandığı ve Rusça konuşmanın yasaklandığı yönünde propaganda yapmaya başladı. Rusya’nın saldırganlığı nedeniyle başlayan savaşın ne zaman ve ne şekilde sona ereceği belirsizliğini koruyor. Putin, işgal edilen dört bölgenin esasen Rus toprağı olduğu argümanını ileri sürdü. Toplantıda, Rusya-Ukrayna çatışmasının barışla sonuçlandırılması güçlü biçimde gündeme gelecek.
İkinci olarak, 7 Ekim 2023’te Aksa Tufanı ile başlayan Gazze Savaşı’nın mevcut durumu ele alınacak. 10 Ekim 2025’te ateşkes sağlanmış olmasına rağmen İsrail’in saldırıları devam ediyor. Filistin halkının yaşadığı dram sona ermiş değil. Gazze Barış Kurulu’nun tesis edilmesine rağmen uygulamada yaşanan problemler ve diplomatik yollarla baskı kurulması konuları ele alınacak.
Bir başka çatışma, 28 Şubat 2026’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısıyla başladı. 40 günlük ateşkesin ardından düşük yoğunluklu şekilde devam eden çatışma, 18 Haziran 2026’da 14 maddelik bir mutabakat zaptı imzalanmasına rağmen uzlaşı ve barışla sonuçlanmış değil. İsrail yönetimi, bu savaşın uzamasını, yeni katılımlarla genişlemesini ve nihayetinde bir Arap-Acem veya Şii-Sünni çatışmasına dönüşmesini sağlamaya çalışıyor. Trump üzerindeki İsrail’in ve ABD’deki Siyonist lobinin baskısı artarak devam ediyor.
Bu çatışmayla dolaylı olarak bağlantılı bir başka gerilim de Yemen Savaşı. Husiler ile Yemen hükümeti arasındaki çatışma, Suudi Arabistan’ı hedef alan misillemelerle yeni bir ivme kazanmış durumda.
İstanbul Konferansı’nda, sayılan tüm bu çatışmaların uzlaşı ve barışla sonuçlandırılması katılımcıların önceliğini oluşturacak.
Türkiye’nin bu girişimi bölgesel barışa ve küresel diplomasiye kalıcı bir katkı sağlayabilir mi?
Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger: Türkiye, elinden gelen gayreti ve çabayı gösteriyor. Bugün Balkan coğrafyasında barış ve istikrar varsa bunun en önemli sebeplerinden biri Türkiye’nin bölgeye yönelik politikalarıdır. Bir dönem çatışma hâlinde olduğumuz Sırbistan ile bugün en ileri seviyede iş birliği içerisindeyiz.
Transkafkasya’ya baktığımızda da benzer bir durumla karşılaşıyoruz. Ermenistan-Azerbaycan çatışmasına çözüm bulmak amacıyla AGİT Minsk Grubu şemsiyesi altında yürütülen girişimler sonuç vermemişti. Türkiye, 2020 yılında 44 gün süren savaşta Azerbaycan’a çok geniş bir yelpazede destek sağladı. Günümüzde ise Transkafkasya’da barış tesis edilmeye çalışılıyor. Ermenistan ile Türkiye, diplomatik temsilcilikleri yeniden canlandırmak ve sınır kapılarını açmak için hazırlık içerisinde.
Suriye’de Arap Baharı döneminde patlak veren iç savaşın sonlandırılmasında da Türkiye’nin büyük katkısı oldu. Özellikle Astana ve Soçi süreçleri sonucunda uzlaşı sağlanması ve ardından 61 yıllık Baas rejiminin devrilmesi, Suriye halkının tamamının temsiline dayanan üniter bir yapı oluşturulması, Türkiye’nin katkılarıyla gerçekleşti.
Sudan, Somali ve Libya gibi ülkeler de başka örnekler sunuyor. Tüm bunlar bize şunu gösteriyor: Türkiye, ulusal gücünü oluşturan unsurların dengeli dağılımı, tarihsel tecrübesi, kültürel ağırlığı ve geniş bir çerçeveye yayılan potansiyeliyle bölgesel ve küresel barışa katkı sağlayan bir aktördür. İstanbul’daki toplantı, Türkiye’nin bu misyonunun gelecek yıllarda daha da genişleyeceğinin işareti olarak okunmalıdır.
Google Play
App Store
11:30
Haberi Paylaş
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ