Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul

Sigara yasağının kapsam alanı genişliyor. Birçok yarı açık alan ve açık alan da kapalı alan statüsüne alınacağı düzenlemede çocuk parkları ve sahiller kırmızı hat kapsamına girecek. Sağlık Bakanlığı sigara yasağı genişletmek için düğmeye basarken, Avrupa Birliği’ndeki (AB) sigara yasağı modellerini mercek altına aldı.

Yeni yasal düzenleme çerçevesinde Türkiye’de başta kamusal alan yasaklarını genişletmek olmak üzere pek çok model üzerinde çalışılıyor. Bu kapsamda, Fransa’daki uygulama gibi özellikle çocukların bulunduğu açık alanlar, parklar, plajlar, yürüyüş yolları, bina girişleri, otobüs durakları, restoranların açık bölümleri, kafe terasları gibi yoğun kullanılan açık alanların kısıtlama kapsamına alınabileceği belirtiliyor. Taslak çalışmada yarı açık mekânlar yeniden tanımlanıyor, pasif içiciliği azaltacak mesafe kuralları getiriliyor ve tütün ürünlerin kamusal görünürlüğü sınırlanıyor.

AB, 2040 yılına kadar “tütünsüz nesil” oluşturmayı ve sigara kullanım oranını yüzde 5’in altına indirmeyi hedefliyor. Fransa’da çocuk odaklı koruma modeli uygulanıyor. Bu çerçevede, plajlar, parklar, okul çevreleri ve spor alanları gibi çocukların yoğun olduğu açık alanlarda sigara yasaklandı. İhlallerde 135 avroya (yaklaşık 7.000 TL) kadar ceza uygulanabiliyor. Ülkede hâlihazırda kapalı kamusal alanlarda sigara yasağı bulunuyor. İspanya’da ise genişletişmiş açık alan modeli uygulanıyor. Bu modelde de mekânların terasları, üniversite kampüsleri, otobüs durakları ve açık hava eğlence mekânları gibi çok sayıda kamusal alan yasak kapsamına alındı. Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri de düzenlemeye dâhil edildi. İtalya’da açık kamusal alanlarda sigara içmek yasaklandı ve ihlallere 40-240 avro arası (yaklaşık 2.000 TL-12.500 TL) para cezası veriliyor. İsveç’te 2019’dan beri restoran terasları, otobüs durakları, oyun alanları ve kamu binalarının girişlerinde sigara yasak.

AB’de öne çıkan yasaklardan bir diğeri de sigara paketlerinin albenisini ortadan kaldırmak için nötr paketleme ve yüksek fiyat artışları. Bunun yanı sıra bazı AB ülkelerinde sigara satın alma yaşını yükseltme girişimleri var.
Yeni düzenleme hayata geçerse, Türkiye’de uzun süredir uygulanan kapalı alan yasağının kapsamı fiilen genişlemiş olacak. Bu tür adımların yalnızca içicileri değil, toplumun tamamını etkileyen pasif içiciliğe maruz kalmayı da azaltması hedefleniyor. Düzenlemenin tütün kontrol politikalarında daha müdahaleci bir dönemin başlangıcı olabileceği yorumları yapılıyor.

İstanbul’da kafe ve restoranlarda manzaralı açık alanların büyük ölçüde sigara içenlere ayrılması, sigara kullanmayan vatandaşların tepkisini çekiyor. Sigara içmeyenler, bu uygulamanın kendilerini kapalı alanlara mahkûm ettiğini ve mekânsal ayrımcılığa sebep olduğunu savunuyor. 21 yaşındaki Azra Acar, “Masalar çok yakın. İster istemez duman doğrudan soluduğum havaya karışıyor. Oturmak istemezsek, bu kez manzaralı taraf sigara içenlere kalıyor” derken 34 yaşındaki Ömer Gürel de “Kafelerde sigara içilmesi beni rahatsız ediyor. Üstelik en güzel yerleri alıyorlar. Bunu bir işgal olarak değerlendiriyorum. Neden açık havalar sadece sigara içenlerin elinde olsun. Açık alanda gün batımı izlemek istediğinizde sigaraya maruz kalıyorsunuz. Bu aynı zamanda kul hakkıdır” diye konuştu.