Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Türkiye, enerji alanında attığı stratejik adımlarla küresel ölçekte etkisini artırıyor. Türkiye-Irak petrol anlaşması, TPAO'nun Irak'ın stratejik öneme sahip Kerkük sahalarına ortak olması, Gabar'da günlük petrol üretiminin 80 bin varili aşması ve Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nın yeniden tam kapasiteyle devreye alınmasına yönelik çalışmalar, Türkiye'nin enerji merkezi hedefini bir kez daha ortaya koydu.
TESPAM Başkanı Oğuzhan Akyener, Tgrthaber.com Özel Haber Editörü Zeynep Gizem Er'e yaptığı analizde, Türkiye'nin son dönemde enerji alanında attığı stratejik adımların yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik sonuçlar doğurduğunu söyledi.
Akyener; Türkiye-Irak petrol anlaşmasının bölgesel dengelere etkisini, TPAO'nun Kerkük ortaklığının tarihsel ve stratejik önemini, Gabar'daki rekor üretimin enerji bağımsızlığına katkısını ve Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nın yeniden devreye girmesiyle Türkiye'nin enerji merkezi olma hedefinde nasıl yeni bir aşamaya geçeceğini değerlendirdi.
Ayrıca TPAO'nun uluslararası enerji şirketleriyle geliştirdiği ortaklıkların, Türkiye'nin küresel enerji ligindeki konumunu güçlendirdiğini ve yeni yatırım fırsatlarının önünü açabileceğini ifade etti.
Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı'nın yeniden etkin kullanımını sağlayacak anlaşma ile TPAO'nun Kerkük sahalarındaki ortaklığı Türkiye için ne ifade ediyor? Bu gelişme, Türkiye'nin enerji tarihinde bir kırılma noktası olarak değerlendirilebilir mi?
Oğuzhan Akyener: ''TPAO'nun Kerkük sahasındaki ortaklığı ve Irak-Türkiye ham petrol boru hattının yeniden etkin kullanıma başlanması enerji tarihinde açıkçası bir kırılma noktası olarak değerlendirilemez ama enerji tarihi için önemli. Çünkü Kerkük sahası Abdülhamit Han'dan bu yana ki Türkiye biliyorsunuz o dönem Osmanlı Devleti formatındaki haliyle petrol sektöründeki gidişatı açıkçası çok yakından takip eden bir devletti. 1800'lü yılların sonlarında 1900'lü yılların başlarında Amerika, İngiltere'de Avrupa'da sanayi devrimi yapılırken petrol yaygınlaşırken petrolde çok önemli atılımlar yapılırken Osmanlı Devleti de bu konulara gözlerini kapatmış uzaktan takip eden bir devlet değildi. Yakinen süreçleri takip ediyordu. Kendi topraklarında arama, üretim, petrolü tüketebilecek mekanizması ve sanayi hamlelerinin yapılmasına kadar bütün atılımlar yapılmıştı. Ancak takdiriilahi biraz da nasip olmadı ve açıkçası kaybettik. Tüm kabiliyetlerimizi ve bunun akabinde de sahalarımızı kaybettik. Kerkük sahası ve civarındaki petrol potansiyeli Abdülhamit Han döneminde biliniyordu ve bu bağlamda önlemler de alınmıştı. Abdülhamit Han bölgeyi kendi şahsi malı haline getirmişti ki şayet devlet yıkılır yeni bir devlet kurulursa yeni devlet bu topraklar üzerinde hak iddia edebilsin diye. Ancak olmadı elimizde tutamadık. O yüzden Kerkük bölgesi enerji tarihimizde bizim için büyük bir ahtır. Yüzyıldan da belki biraz daha fazla bir zaman sonra tam hak elde etme şekline olmasa da ama üretim sürecinde bir paya sahip olabilmeyle alakalı önemli bir adım attık. Kerkük sahasındaki üretimden milli petrol şirketimiz gelir elde edecek. Kerkük sahası Türk enerji tarihi için herhangi bir saha demek değildir. Bizim için yeni bir umuttur. Milli petrol şirketimizin sürekli farklı bölgelerde farklı coğrafyalarda petrol sahası ortaklığı girişimlerini ve başarılarından gurur duyuyoruz. Ancak bunların hepsinden öte Kerkük bizim şehrimizdir. Türkmen nüfusunun yaşadığı bir şehirdir. Bizim Misak-ı Milli sınırlarımız içerisindeki önemli bir başkenttir. Dolayısıyla Kerkük'ün bizim için anlamı büyüktür. Dolayısıyla bu yadsınamaz bir başarıdır. Diğer taraftan ham petrol hattının yeniden etkin kullanımının sağlanması konusu ise bu da aslına bakarsanız uzun süredir belki 50 yılı aşkın bir süreden beri yapılmış olan Kerkük-Ceyhan petrol boru hattı üzerinden yapılan sevkiyatın yeniden başlatılması anlamına geliyor. Şu an biz buraya Irak-Türkiye boru hattı olarak ifade ediyoruz. Çünkü eski Kerkük-Ceyhan petrol boru hattı işlevini yitirdi. Diğer yandan uzun süredir Kerkük-Erbil-Ceyhan petrol boru hattı işlevde. Şimdi bu boru hattında tahkim süreci yaşandı. Türkiye'yi bir yaptırıma maruz bırakmaya çalıştılar. Türkiye bu yaptırımları ödemeyecek. Yani işin o ayrı boyutu. Ancak bundan sonraki süreçte de Irak'ın gerçekten alternatif kanallara ihtiyacı var. Hürmüz Boğazı'nda yaşananlar bunu daha açık bir şekilde gösterdi. Diğer taraftan İran'ın zayıflaması yine Türkiye'nin elini güçlendirdi bölgede. Artık Irak'taki İran lobisinin bir kısmı 'Biz Türkiye'de çalışmak zorundayız' diyebiliyor. Yaşanan gelişmeler konjonktürü Türkiye'nin lehine doğru çevirmiş durumda. Türkiye'nin artan teknik ve siyasi kabiliyetleri bölge ülkelerini Türkiye'yle daha yakın çalışmaya itiyor. Mevcut petrol boru hattının daha etkin kullanımını sağlamayla alakalı girişimler, ki yeni bakanlık tarafından yapılan açıklama 700.000 varil civarında bir kullanım kotası verilmesi. İnşallah bu 1 milyona rahatlıkla çıkabilir. Çünkü hattın kapasitesi şu an 1 milyon varil. Akabinde Kalkınma Yolu sürecinin başlamasıyla birlikte de daha yüksek hacimleri inşallah göreceğiz. Bu Türkiye'nin hem jeostratejik konumunun güçlendirilmesi hem Türkiye'nin bir enerji merkezi olma hedefinin petrol merkezi olma ayağının daha da sağlamlaştırılmasıdır. İnşallah ileride doğal gaz ayağının da pekiştirilmesi noktasında önem arz ediyor. Bu bir başlangıç inşallah çok daha büyük kabiliyetlere sahip işler yapacak.''
Türkiye artık sadece bir boru hattı ülkesi olmaktan çıkıp petrol üreten, yöneten ve yatırım yapan ülkeler ligine mi yükseliyor? Bu dönüşümün jeopolitik okuması nedir?
Oğuzhan Akyener: ''Türkiye sadece bir transit ülkesi olmaktan çıkıyor. Türkiye'nin enerji merkezi olma hedefi doğrultusunda da sadece bir transit ülke olma hedefi yoktu. Türkiye'nin bir enerji merkezi olma hedefi içerisindeki ilk ayak bir doğal gaz ticaret merkezi haline dönüşmek ki bu bağlamda kendi sahalarımızı üretmeye başlamaktan LNG tesislerine, depolama tesislerine, doğal gaz ihracat anlaşmalarına kadar çok atılım yaptık. İkinci adım, petrol merkezi haline gelmekti. Bu bağlamda kendi üretimimizi arttırma, yeni keşifler yapmanın yanı sıra Ceyhan'da bir üs kurmayla alakalı önemli atılımlar yapıyoruz ve yapmaya devam ediyoruz. Irak'ta yapılan anlaşmalar da bunu gösteriyor. İleride bakarsınız Suriye'de de kabiliyetlerimiz gelişir. Üçüncü ayağı ise, enerji finansman merkezi olmak. Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gelişmeler, Birleşik Arap Emirlikleri gibi finans merkezlerinin bombalanması finansın da yine Körfez'den Türkiye'ye kaymasına sebep oluyor. Dolayısıyla diğer ayak da bu bağlamda ifade edilebilir. Son ayak da bir maden merkezi olmak. Bu bağlamda Türkiye aslına bakarsanız çok daha somut adımlar atıyor. Bunun yanı sıra Türkiye artık enerji diplomasisini daha rahat kullanabileceği kabiliyetlerini daha rahat geliştirebileceği birçok farklı bölgede de arama-üretim projelerinde yer alma atılımlarıyla da kabiliyetlerini pekiştiriyor. Libya'dan Pakistan'a, Somali'den Bulgaristan'a, Irak'tan Rusya'ya kadar çok geniş bir yelpazede Türkiye'nin girişimlerini görüyoruz. Türkiye aynı zamanda büyük oyuncularla da önemli protokoller yapıyor. Zaten teknik kabiliyetlerini geliştirmesi de bunun göstergesidir. Şu an Karadeniz'i en iyi bilen şirket bizim milli petrol şirketimiz. Hiç kimse Karadeniz'i Türkiye'den daha iyi bilemez. Diğer taraftan Bulgaristan örneğinde olduğu gibi bu bölgelerde çalışma yapmak isteyen firmalar için milli petrol şirketimiz çalışmak istenen bir kurum haline gelmiştir. Diğer yandan da sondaj sismik yapabilme kabiliyetleri de bir hayli gelişti. Dünyadaki sayılı şirketlerinden bir tanesi haline geldi. Bu kabiliyetlerimizi kullanarak daha büyük atılımlar yapmaya devam edeceğiz. Jeopolitik açıdan da şunu söyleyebiliriz: Enerji Türkiye'nin Kızılelması'dır ve bu Kızılelma doğrultusunda Türkiye Yüzyılı'na giden rotada inşallah Türkiye enerji kartını bir kaldıraç olarak kullanmaya devam edecektir.''
Gabar'daki rekor üretim, Kerkük ortaklığı ve Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı birlikte değerlendirildiğinde Türkiye'nin küresel enerji denklemindeki konumunu nasıl değiştiriyor?
Oğuzhan Akyener: ''Gabar'daki rekor üretim, Kerkük ortaklığı, Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı, bunların hepsi Türkiye'nin enerji merkezinin bir alt hedefi olan bir petrol merkezi olma hedeflerindendir. Bu petrol merkezi de yerli üretim ya da dışarıdan gelen üretimler ile Ceyhan'a daha fazla petrol gelecek. Azerbaycan petrolü de burayı besliyor. Bunların hepsi Türkiye'ye gelecek, Ceyhan'a gelecek. Ceyhan'da Türkiye yeni kuracağı rafinerilerle petrokimya, fabrikalarıyla, kimya sektörüyle alakalı tesislerle, Türkiye petrol ve türevlerini işleyen, depolayan, satan, bir merkezi İskenderun'dan Adana'ya kadar geniş bir bölgede kurmayı planlıyor. Bu da Türkiye'nin haliyle, bir petrol ticaret merkezi olma hedefini besliyor.''
BP ve ConocoPhillips gibi küresel enerji devleriyle aynı konsorsiyumda yer almak TPAO'nun uluslararası konumunu nasıl etkiler? Bu ortaklık, gelecekte TPAO'nun farklı ülkelerde yeni petrol sahalarına yatırım yapmasının önünü açabilir mi?
Oğuzhan Akyener: ''Aslına bakarsanız TPAO Azerbaycan projelerinde de yani birçok uluslararası firmayla BP ile aynı konsorsiyum içinde yer aldı. Ama Türkiye'nin siyasi anlamda artan ve güçlenen rolü, diğer taraftan milli petrol şirketimizin teknik anlamda üretim kabiliyetleri, know-how ve devletin siyasi desteği gibi anlamda artan kabiliyetleriyle birlikte Türkiye Petrolleri birçok büyük oyuncu nezdinde birlikte çalışılmak istenen bir yapı haline geldi. Bu tarz büyük firmalarla da aynı konsorsiyumlarda yer almak, iletişim halinde kalmak, iş birliği anlaşmalarını geliştirmek haliyleonların farklı fırsatları bize söylemesini, bizim gördüğümüz bazı fırsatları onlarla paylaşmamızda yani iş işi getirir mantığıyla yeni kapılar açma noktasında fırsatlar sunacaktır. Bu tarz girişimler milli petrol şirketimiz tarafından değerlendirilmekte.''
Gabar Sahası'nda günlük üretimin 80 bin varili aşması Türkiye'nin enerji bağımsızlığı açısından ne ifade ediyor?
Oğuzhan Akyener: ''Gabar sahasındaki günlük üretimin 80.000 varili aşması çok büyük bir olay. Örneğin; Adıyaman'da binlerce kuyu var ama 10.000 varil civarında üretim söz konusu. Şu an Türk petrol tarihinde bu rakamlarda üretim yapan başka saha yok. Bu bir ilk oldu. Doğal gazdada Sakarya gaz keşfi bir dönüm noktası oldu. İnşallah yenileri keşfedilir. 80.000 varil, Irak'la kıyaslanmayacak kadar küçük ama Türkiye için çok büyük bir rakam. Çünkü Türkiye'nin petroldeki yerli üretimini neredeyse ikiye katladı. Bu büyük keşifler Türkiye için bir dönüm noktası oldu. Türkiye'nin petrol arama-üretim konularında yakaladığı büyük bir ivme ile daha büyük bir iştahla eğilebilmesine sebep oldu. Türkiye'nin girişimlerini arttırdığı için zaten dolaylı etkileri var. Günlük petrol üretiminin artması direkt olarak petrol ithalatını ve cari açığı azaltıyor. Şöyle söyleyeyim, günlük tüketimimiz 1 milyon varil civarında. Bunun 80.000 varili küçük gibi gözükse de bu önemli bir başlangıç. Burada yakaladığımız sinerjiyle inşallah adım adım yeni keşiflerle yeni girişimlerle enerjide dışa bağımlılığımızı azaltacağız. Gabar'daki üretim diğer taraftan enerjide dışa bağımlılığı azaltma anlamında %1,5'luk bir paya tekabül ediyor.''
Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nın yeniden tam kapasiteyle devreye girmesi Türkiye'nin önümüzdeki dönemde Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'nun en önemli petrol ticaret merkezlerinden biri olabilir mi?
Oğuzhan Akyener: ''Türkiye Ceyhan'da bir stratejik üs haline gelmek istiyor. Herkes şu an petrolü konuşsa da biz petrolü yıllar önce konuşuyorduk. Kalkınma Yolu'ndan çok daha önce hatta Kalkınma Yolu konusu gündeme gelmeden önce konuşuyorduk. Bu hatlarla Türkiye'nin desteğiyle Irak'ın sürdürülebilir bir petrol arzı sağlanabilirse bölgeye yatırımlar yapılır, yeni sahalar üretime alınabilirse Türkiye'nin desteğiyle Irak'ın yatırım anlamında önü açılır. Yeni yatırımcılar, yeni yatırımlar gelmeye başlarsa doğalgaz alanında da yatırımlar artar. Bu da söz konusu olursa bu adım da başarılırsa zaten akabinde olacak şey Irak'ın yani bölgeden zaten lojistik anlamda lojistik faaliyetlerinin artması ile birlikte terör de tutunamayacaktır. Ve Irak doğal gaz anlamında da bir ticaret merkezi haline gelebilecektir. Irak yatırım yapılabilmesi kaidesiyle önümüzdeki dönemlerde 65 milyar metreküp doğal gaz ihraç edebilecek potansiyele erişebilecektir. Bu adımların hepsi birbirini destekleyen adımlar. Bu doğal gaz yine Ceyhan'a gelecek. 65 milyar metreküp yıllık gaz az çok büyük bir hacim. Bunların hepsini üst üste koyup değerlendirdiğimizde bu Türkiye'nin hem doğal gaz hem petrol anlamında önünü açacak ticaret merkezi olma hedeflerini güçlendirecek atılımlara dönüşecektir. ''
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
10:40
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ