Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
Uzmanların ve ebeveynlerin dikkat çektiği yöntemlerden biri, çocuk için evde “ekransız zaman kutusu” oluşturmak. Bu yöntemde çocuğun tablet istediği zaman doğrudan “hayır” demek yerine, önceden hazırlanmış küçük etkinliklerin bulunduğu bir kutudan seçim yapması sağlanıyor. Böylece çocuk yalnızca ekrandan uzaklaştırılmıyor, aynı zamanda yerine koyabileceği farklı bir uğraş da buluyor. Peki çocukları tabletten uzak tutacak yeni yöntem nedir?
Çocukların tablet kullanımını azaltmak isteyen ailelerin yaptığı en yaygın hatalardan biri, ekranı bir anda tamamen ortadan kaldırmak olabiliyor. Özellikle uzun süredir tablet kullanan çocuklarda bu durum ağlama, öfke ve itiraz gibi tepkilere neden olabiliyor.

Yeni yöntemde ise daha farklı bir yaklaşım öne çıkıyor. Çocuğa “Tableti bırak” demek yerine “Şimdi kutudan bir etkinlik seçebilirsin” deniliyor. Kutunun içerisinde yaşa uygun olarak boyama, yapboz, hikâye kartları, küçük bulmacalar, bloklar, kes-yapıştır çalışmaları veya basit ev etkinlikleri bulunabiliyor. Buradaki amaç çocuğun elinden tableti almak değil, tabletin yerine geçebilecek seçenekleri artırmak. Çocuk seçim hakkına sahip olduğunda ise sürece daha kolay uyum sağlayabiliyor.

Bu yöntemi uygulamak isteyen ebeveynlerin büyük ve pahalı oyuncaklara ihtiyacı bulunmuyor. Evde bulunan malzemelerle basit bir kutu hazırlanabiliyor.
Örneğin kutunun içerisine şu seçenekler konulabilir:
| No | Etkinlik / Materyal |
|---|---|
| 1 | Boyama ve çizim kâğıtları |
| 2 | Yaşa uygun hikâye kitapları |
| 3 | Yapboz |
| 4 | Hafıza kartları |
| 5 | Lego veya benzeri bloklar |
| 6 | Çıkartma kitapları |
| 7 | Basit kelime oyunları |
| 8 | Mandal ve iplerle yapılabilecek küçük çalışmalar |
| 9 | Hamurla şekil verme etkinlikleri |
| 10 | Evde bulunan malzemelerle yapılabilecek mini görev kartları |
Etkinliklerin tamamının aynı anda kutuya konulması da gerekmiyor. Ebeveynler birkaç günde bir seçenekleri değiştirerek çocuğun ilgisini canlı tutabilir.

Yöntemin dikkat çeken noktalarından biri de çocuğun karar sürecine dahil edilmesi. Örneğin ebeveyn “Tablet yok, şimdi bunu yapacaksın” demek yerine “İstersen yapboz, istersen boyama yapabilirsin” diyebilir. Bu küçük değişiklik çocuğun kendisini tamamen kısıtlanmış hissetmesini engelleyebilir. Ayrıca çocuk kendi seçtiği etkinliği yaptığı için sürece karşı daha olumlu yaklaşabilir. Özellikle küçük yaşlarda birkaç seçenek sunmak yeterli oluyor. Çok fazla alternatif hazırlamak ise çocuğun karar vermekte zorlanmasına neden olabilir.

Ekran kullanımını azaltmaya yönelik yöntemlerin yalnızca tabletin yerine etkinlik koymaktan ibaret olmadığı belirtiliyor. Ev içerisinde belirli bir rutin oluşturmak da büyük önem taşıyor.
Örneğin çocuk okuldan geldikten sonra yemek yiyebilir, kısa bir süre dinlenebilir, ardından oyun veya etkinlik zamanına geçebilir. Tablet kullanılacaksa bunun hangi zaman aralığında olacağı önceden belirlenebilir.
Burada önemli olan, her gün farklı bir kural uygulamak yerine mümkün olduğunca tutarlı davranmak. Çocuk tablet kullanabileceği zamanı bildiğinde gün içerisinde sürekli “Tablet ne zaman?” diye sormasının da önüne geçilebilir.

Çocukların ekran alışkanlığını değiştirirken yalnızca onların davranışlarına odaklanmak yeterli olmayabilir. Çocuklar evde gördükleri davranışları da takip ediyor.
Anne veya babanın sürekli telefonla ilgilendiği bir ortamda çocuktan uzun süre boyunca tablet kullanmamasını istemek zorlaşabiliyor. Bu nedenle özellikle ekransız zamanlarda ebeveynlerin de telefonlarını bir kenara bırakması öneriliyor.

Akşam yemeği, ailece oyun oynanan saatler veya yatmadan önceki zaman dilimi ekranlardan uzak geçirilebilir. Böylece ekransız zaman yalnızca çocuk için konulan bir kural olmaktan çıkıp aile rutininin parçası haline gelebilir.
Çocukların ekran başından kalkması için her zaman yeni bir oyuncak satın almak gerekmiyor. Ailelerin birlikte yapabileceği basit etkinlikler de tabletin yerine geçebilir. Birlikte yemek hazırlamak, evde küçük bir hazine avı düzenlemek, kitap okumak, masa oyunu oynamak, resim yapmak veya kısa bir yürüyüşe çıkmak bunlardan bazıları olabilir.