Daha önce ağırlıklı olarak hayvanlarda görülen Shamonda virüsü, Fransa'da ilk kez bir insanda tespit edildi. Hayvanlardan insanlara geçiş ihtimaliyle gündeme gelen virüsün, ağır bağışıklık yetmezliği bulunan bir hastada görülmesi ve hastanın hayatını kaybetmesi endişeleri artırdı.
HABERİN ÖZETİ
Okunma süresi 39 saniyeye düşürüldü.
Okunma süresi 39 saniyeye düşürüldü.
ÖZETİ PAYLAŞ
Peki Shamonda virüsü nedir, nasıl bulaşır, insandan insana geçer mi? COVID-19 gibi bir salgına yol açma riski var mı? Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Pelin Uysal, merak edilen soruları Tgrthaber.com Özel Haber Editörü Zeynep Gizem Er'e cevapladı.
İlk kez 1965 yılında Nijerya'da sığırlarda tespit edilen Shamonda virüsü, bugüne kadar ağırlıklı olarak hayvanlarda görülen enfeksiyon etkenleri arasında yer alıyordu. Özellikle sığır, koyun ve keçilerde görülen virüs, hayvanlarda üreme sistemi üzerinde de ciddi etkilere yol açabiliyor.
Virüsün yapısı ve hayvanlarda yol açtığı belirtileri anlatan Prof. Dr. Pelin Uysal, şu değerlendirmede bulundu:
''Shamonda virüsü, Orthobunyavirus cinsi içinde yer alan, Simbu serogrubuna ait bir RNA virüsüdür. Esas olarak hayvanlarda, özellikle geviş getirenlerde (sığır, koyun ve keçilerde) saptanmış bir virüstür. İlk kez 1965 yılında Nijerya'da sığırlardan izole edilmiştir. Esas olarak hayvanları enfekte eden bir virüstür. İnsan sağlığı açısından önemli soru, virüsün hayvanlardan insanlara geçip geçemediği ve insanlarda klinik hastalık oluşturup oluşturmadığıdır. Fransa'da bildirildiği belirtilen son olay bu açıdan ayrıca değerlendirilmelidir.
Shamonda virüsünün insanlarda hastalık oluşturduğuna ilişkin bugüne kadar belgelenmiş bir vaka bulunmuyordu. Ancak Ekim 2026'da Fransa'da açıklanan ilk insan enfeksiyonu, virüsün insan sağlığı üzerindeki olası etkilerini yeniden gündeme taşıdı.
Ağır bağışıklık yetmezliği bulunan ve kök hücre nakli geçiren hastada ensefalit (beyin iltihabı) gelişti. Yapılan incelemelerde Shamonda virüsü tespit edilen hasta hayatını kaybetti.
İlk insan vakasının özelliklerini anlatan Prof. Dr. Uysal, şu ifadeleri kullandı:
"Virüsün bugüne kadar insanlarda hastalık yaptığı bilinmiyordu. Ancak Ekim 2026'da Fransa'da ilk insan enfeksiyonu bildirildi.
Shamonda virüsünün insanlarda görülme sıklığına ilişkin henüz yeterli bilimsel veri bulunmuyor. Şu ana kadar belgelenen insan enfeksiyonu sayısının bir olduğunu belirten Prof. Dr. Uysal, tek vakadan hareketle toplumdaki gerçek enfeksiyon oranının hesaplanamayacağına dikkat çekti:
"Şu an için dünya genelinde belgelenmiş insan vakası sayısı yalnızca birdir. Ancak burada önemli bir ayrım var: Bu, insanlarda enfeksiyon sıklığının kesin olarak bir milyonda bir veya başka bir oran olduğu anlamına gelmez. Toplumdaki gerçek enfeksiyon sıklığını hesaplayacak yeterli epidemiyolojik veri yoktur. Sağlıklı kişilerde enfeksiyon oluşturup oluşturmadığı, oluşturuyorsa klinik hastalığa ne sıklıkla yol açtığı henüz bilinmemektedir."
Shamonda virüsünün Avrupa'da hayvanlar arasında da tespit edilmesi dikkat çekti. Ancak hayvanlarda görülen enfeksiyonlarla insan vakalarının birbirinden ayrılması gerekiyor.
ECDC'nin 27 Ekim 2026 tarihli raporuna dikkat çeken Prof. Dr. Uysal, Avrupa'daki hayvan vakalarına ilişkin şu bilgileri verdi:
"Burada insan ve hayvan vakalarını birbirinden ayırmak gerekiyor. ECDC'nin 27 Ekim 2026 tarihli raporunda Avrupa'da bu ülkelerde hayvan enfeksiyonları bildirilmiştir. Fransa dışındaki bu ülkelerde insan vakası bildirilmiş değildir."
Shamonda virüsünün bulaşma yolu da en çok merak edilen konular arasında yer alıyor. Virüsün hayvanlar arasında enfekte Culicoides cinsi küçük sokucu tatarcıklar aracılığıyla taşındığı biliniyor.
Fransa'daki ilk insan vakasında da enfekte bir tatarcığın ısırığı, en güçlü bulaşma ihtimali olarak değerlendiriliyor. Ancak bu ihtimalin henüz kesinleşmediğini belirten Prof. Dr. Uysal, şu açıklamayı yaptı:
"Bilinen temel bulaş yolu vektör aracılığıyladır. Culicoides cinsi küçük sokucu tatarcıklar (biting midges) virüsün temel taşıyıcılarıdır. Enfekte hayvanı sokan Culicoides virüsü alır. Virüs vektörde çoğalabilir. Enfekte vektör başka bir hayvanı soktuğunda virüsü aktarır. İnsanlarda da ilk vakanın bu tür bir vektör aracılığıyla bulaşmış olabileceği düşünülmektedir. Fransa'daki insan vakasında en güçlü bulaş hipotezi, enfekte Culicoides ısırığıdır. Ancak araştırmalar henüz tamamlanmamıştır."
Shamonda virüsüyle ilgili en kritik sorulardan biri de insandan insana bulaşma ihtimali. Özellikle COVID-19 ve influenza gibi solunum yolu enfeksiyonlarıyla kıyaslanan virüsün öksürük, hapşırık veya yakın temasla yayıldığına ilişkin şu ana kadar herhangi bir kanıt bulunmuyor.
Prof. Dr. Pelin Uysal, virüsün solunum yoluyla bulaştığının gösterilmediğini belirterek şu uyarıda bulundu:
"Şu ana kadar insandan insana bulaş gösterilmemiştir. Solunum yoluyla bulaştığına dair kanıt yoktur. Öksürük, hapşırık veya yakın temasla bulaştığı gösterilmemiştir. Kan transfüzyonu gibi alternatif bulaş yolları araştırılmaktadır. Hayvanlarda gebelik sırasında anneden fetüse geçiş görülebilmektedir. Dolayısıyla COVID-19 veya influenza gibi solunum yoluyla yayılan bir virüs olarak değerlendirilmemelidir."
Shamonda virüsüne karşı insanlarda etkinliği kanıtlanmış özel bir antiviral ilaç veya koruyucu aşı bulunmuyor. Olası insan enfeksiyonlarında tedavi, hastanın klinik durumuna göre destekleyici yaklaşımlarla yürütülüyor.
Özellikle bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda yakın takip ve multidisipliner tedavinin önemine dikkat çeken Prof. Dr. Uysal, şu ifadeleri kullandı:
"Şu an için Shamonda virüsüne yönelik onaylanmış spesifik antiviral ilaç yoktur. İnsanlarda etkinliği kanıtlanmış bir tedavi protokolü yoktur. Koruyucu aşı bulunmamaktadır. Tedavi, olası insan enfeksiyonunda destek tedavisi şeklindedir."
Özellikle ağır hastalarda:
Antiviral tedavi konusunda henüz yeterli klinik kanıt bulunmamaktadır."
Shamonda virüsünün ilk kez insanda tespit edilmesi, pandemi ihtimalini de gündeme getirdi. Ancak mevcut bilimsel veriler, virüsün insandan insana bulaştığını veya genel toplum için belirlenmiş bir halk sağlığı riski oluşturduğunu göstermiyor.
Prof. Dr. Pelin Uysal, göğüs hastalıkları ve halk sağlığı açısından üç kritik noktaya dikkat çekti:
"Virüs mutasyon yoluyla insana geçmiş olabilir ve bilinen vaka bir ve onun da bağışıklık sistem zayıflığı olan bi hasta olması genelleme yapmak için çok zor."
Google Play
App Store
16:07
Haberi Paylaş
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ