Arı beyninden ilham alan GPS çipleri geliştiriliyor

Avrupa Birliği destekli araştırmacılar, artan enerji tüketimi sorununa çözüm bulmak amacıyla bal arılarının navigasyon yeteneklerini taklit eden yeni nesil GPS çipleri üzerinde çalışıyor. Peki bu sistem ne işe yarayacak?

Arı beyninden ilham alan GPS çipleri geliştiriliyor
KAYNAK:
Murat Makas
|
GİRİŞ:
03.02.2026
saat ikonu 09:48
|
GÜNCELLEME:
03.02.2026
saat ikonu 09:48

InsectNeuroNano projesi üzerinde çalışan bilim insanları, bal arılarının beyninden ilham alarak çalışan GPS çipleri geliştirmek için kolları sıvadı. Bu fikrin arkasında ise telefon gibi nispeten küçük teknolojik aletlerin GPS ihtiyacını giderecek çipler üretme ihtiyacı yatıyor.

TechSpot'un haberine göre, günümüzde akıllı telefonlar, araçlar, dronlar ve giyilebilir teknolojilerin tümü çalışmak için devasa bir işlem gücüne ve karmaşık GPS verilerine ihtiyaç duyuyor.

Araştırmacılar ise bu tip cihazlar için tohum tanesinden büyük olmayan ve yalnızca mikrowatt düzeyinde enerji harcayan bir çipin yeterli olup olmayacağını bulmak için harekete geçtiler.

Arı beyninden ilham alan GPS çipleri geliştiriliyor

ARILARIN 'YERLEŞİK GPS'İ ARAŞTIRMACILARA İLHAM OLDU

Tipik bir bal arısı yarım inç büyüklüğünde ve birkaç miligram ağırlığında olmasına rağmen karmaşık uçuş manevralarını başarıyla gerçekleştiriyor. Hatta yiyecek ararken kilometrelerce yol kat edip kovanına hatasız dönebiliyor. Yani bir başka deyişle arılar, gökyüzündeki desenleri analiz ederek ve bunları kendi hızlarına göre değerlendirerek konumlarını belirlemelerini sağlayan "yerleşik GPS" ile donatılmış durumdalar.

Arıların her gün kaybolmadan kovana birden fazla kez gidip gelme sürecinde, saniyede tahmini 10 trilyon işlem (TOPS) gerçekleştirdikleri ve 10 mikrowatt (0,00001 watt) ile 1 santiwatt (0,01 watt) arasında güç kullandıkları bilinmekte. Daha da somutlaştırmak gerekirse, ortalama bir arının ağırlığının 300 ila 500 katı civarındaki Intel Core Ultra 285K işlemci, benzer 10 TOPS iş yükü için için 10-15 watt güce ihtiyaç duyuyor.

Dolayısıyla arılar, aynı iş yükünü tamamlamak için modern işlemcilerden neredeyse 1 milyon kat daha az güç harcıyorlar.

Lund Üniversitesi'nden Anders Mikkelsen ve Avrupa'daki çeşitli üniversitelerden araştırmacılar, herhangi bir harici işlemciye ihtiyaç duymadan konum belirleyebilen, böceklerden ilham alan düşük güçlü bir çip üretme misyonunu üstlendi.

Arı beyninden ilham alan GPS çipleri geliştiriliyor

Ekibin yaklaşımı, geleneksel yapay zeka öğreniminden ziyade nanofotonik devreler kullanılarak "doğal zeka" kökenli kavramlara odaklanıyor. Nanofotonik devreler, elektriği değil ışığı metrenin milyarda biri büyüklüğündeki son derece küçük çip yapıları üzerinden yönlendiriyor.

Proje başarılı olursa, geliştirilen minik özelleşmiş çipler çevresel sensörlerden kirliliği temizleyen otonom robotlara kadar pek çok alanda kullanılabilecek.

Ancak gökyüzünde robotik böcek sürülerini görmek için henüz erken olduğunu da belirtmek gerekiyor. Mikkelsen'e göre bugünkü prototiplerin yarının teknolojisine dönüşmesi için önümüzde on yıllık bir süreç var.

ETİKETLER
#Teknoloji
YorumYORUM YAZ
Uyarı
Küfür, hakaret, bir grup, ırk ya da kişiyi aşağılayan imalar içeren, inançlara saldıran yorumlar onaylanmamaktır. Türkçe imla kurallarına dikkat edilmeyen, büyük harflerle yazılan metinler dikkate alınmamaktadır.