Yapay zeka ve robotların giderek daha fazla işi üstlenmesi, yalnızca istihdamı değil vergi sistemini de tartışmaya açtı. Microsoft’un kurucusu Bill Gates’e göre mevcut sistem, insan çalışanların yerini makineler aldığında önemli bir gelir kaybıyla karşı karşıya kalabilir. Gates’in önerisi ise oldukça net: İnsanların yaptığı işi robotlar yapıyorsa, sosyal güvenlik sistemine onlar da katkı sağlamalı. ABD’de bu katkının karşılığı FICA vergisi. Çalışanların maaşlarından kesilen FICA, temel olarak sosyal güvenlik ve sağlık sisteminin finansmanında kullanılıyor. Türkiye’deki en yakın karşılığı ise SGK primleri.
HABERİN ÖZETİ
Okunma süresi 38 saniyeye düşürüldü.
Okunma süresi 38 saniyeye düşürüldü.
ÖZETİ PAYLAŞ
The New York Times yazarı Ezra Klein ile yaptığı söyleşide konuya değinen Gates, otomasyon nedeniyle insanların işlerini kaybetmesi halinde toplumun bu çalışanları nasıl koruyacağına karar vermesi gerektiğini söyledi. Gates’e göre bir yapay zeka sistemini kullanmak kağıt üzerinde daha ucuz olabilir. Ancak sırf ekonomik hesap bunu söylüyor diye şirketlerin mutlaka insan çalışanların yerine makineleri tercih etmesi gerekmiyor.
Gates, insan ve robot emeğinin aynı vergi sistemi içinde değerlendirilebileceğini belirterek şu ifadeleri kullandı: “Bir emek birimi tanımlarsınız ve bunun bir insan ya da robot tarafından gerçekleştirilmesinden bağımsız olarak, insan çalışanın ödeyeceğiyle aynı FICA vergisinin ödenmesini sağlarsınız.”
ABD’de FICA kapsamında çalışanların ücretlerinden genel olarak yüzde 7,65 oranında kesinti yapılıyor. Bu oranın yüzde 6,2’si sosyal güvenlik sistemi, yüzde 1,45’i ise Medicare için alınıyor. İşveren de aynı oranda katkıda bulunuyor. Yüksek gelirli çalışanlar için ayrıca ek Medicare vergisi uygulanabiliyor. Gates’in dikkat çektiği nokta da tam burada ortaya çıkıyor. Bir insanın yaptığı işi robot devraldığında yalnızca çalışan işini kaybetmiyor, devletin o çalışandan ve işverenden elde ettiği vergi geliri de ortadan kalkabiliyor.
Gates, robotların geniş çapta insan çalışanların yerini almasının hem çalışanlar hem de kamu bütçesi açısından ciddi sonuçları olabileceğini düşünüyor. İşini kaybeden insanların ekonomik açıdan zorlanması bir yana, çalışan sayısının azalması devletin topladığı verginin de düşmesi anlamına geliyor. Robotlardan vergi alınması ise Gates’e göre şirketlerin insan istihdam etmek yerine otomasyona geçerek elde ettiği tasarrufun bir bölümünün kamuya aktarılmasını sağlayabilir. Böylece hem sosyal güvenlik sistemi desteklenebilir hem de vatandaşlara yönelik ekonomik koruma mekanizmaları için kaynak yaratılabilir.
Gates bu yaklaşımını, “Sadece ekonomik göstergeler bir yapay zekayı kullanmanın daha düşük maliyetli olduğunu söylüyor diye toplum bunu yapmak zorunda değil” sözleriyle anlattı. “Vergi sistemi insanı makineyle değiştirmeye yöneltiyor” Gates, ağustos ayında yayımladığı yaklaşık 6 bin kelimelik yazısında da yapay zeka çağının ekonomik ve toplumsal sonuçlarını gündeme getirmişti. Toplumun yapay zekanın yaratacağı dönüşüme yeterince hazır olmadığını savunan Gates, robotların yanı sıra yapay zeka tokenlarının da vergilendirilmesini önermişti.
Gates’e göre mevcut vergi sistemi şirketleri insan çalıştırmak yerine makine kullanmaya teşvik ediyor.
“Bir işveren olarak birini işe aldığınızda, o kişinin kazancı üzerinden bordro vergileri ödersiniz. Ancak bir robot satın aldığınızda, genellikle bunu hemen işletme gideri olarak düşebilirsiniz. Vergi sistemi insanları makinelerle değiştirmeye yöneltiyor.” Gates, robot ve yapay zeka vergisinin insan emeğinden uzaklaşma sürecini bir miktar yavaşlatabileceğini düşünüyor. Bu yolla elde edilecek gelirin ise çalışanların yeniden eğitilmesi ve daha güçlü bir sosyal güvenlik ağı kurulması için kullanılabileceğini savunuyor.
İLGİLİ HABERLER
Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Google Play
App Store
11:16
Haberi Paylaş
YORUM YAZ