Yapay zekâ destekli alışverişte yeni bir dönem başlıyor. ChatGPT'nin işletmelere yönelik mavi tik uygulaması, dijital ticaretin kurallarını değiştirmeye hazırlanıyor. Doğrulanmış işletme profilleriyle tüketicilerin karşısına çıkmayı hedefleyen sistem, ChatGPT'nin yalnızca sorulara cevap veren bir yapay zekâ aracı olmaktan çıkarak ürün araştırma, fiyat karşılaştırma ve alışveriş süreçlerinde de etkili bir platforma dönüşebileceğini gösteriyor. Peki, ChatGPT'de mavi tik ne anlama geliyor? Doğrulanmış işletmelere güvenerek alışveriş yapmak ne kadar güvenli? Yapay zekânın önerdiği markalar tüketicilerin tercihlerini değiştirebilir mi? Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Dijital İletişim Araştırmacısı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, ChatGPT'deki mavi tik uygulamasının dijital ticarete etkilerini, işletmeler açısından doğuracağı rekabeti ve tüketicileri bekleyen riskleri Tgrthaber.com Özel Haber Editörü Zeynep Gizem Er'e değerlendirdi. ChatGPT kullanıcılarına seslenen Prof. Dr. Kırık, "Yanıltıcı bilgilere, yanlış fiyatlara ve kişisel verilerin kötüye kullanılmasına karşı dikkatli olunmalı" uyarısında bulundu.
ChatGPT'nin işletmelere yönelik mavi tik uygulamasının dijital dünyada önemli bir dönüşümün işareti olduğunu belirten Prof. Dr. Ali Murat Kırık, yapay zekânın artık yalnızca bilgi edinmek için kullanılan bir araç olmaktan çıktığını söyledi.
Ürün araştırma, fiyat karşılaştırma ve marka değerlendirme süreçlerinde yapay zekânın daha fazla rol üstleneceğine dikkat çeken Prof. Dr. Kırık, mavi tikin tüketici açısından bir güven unsuru oluşturmayı amaçladığını ancak tek başına satış veya görünürlük garantisi anlamına gelmediğini vurguladı:
"Bence ChatGPT’nin işletmelere mavi tik vermesi, dijital dünyada yeni bir dönemin başladığını gösteriyor. Çünkü yapay zekâ artık yalnızca sorularımıza cevap veren veya bilgi aradığımız bir araç olmaktan çıkıp ürünleri araştırdığımız, fiyatları karşılaştırdığımız, markaları değerlendirdiğimiz ve alışveriş kararlarımızı şekillendirdiğimiz yeni bir ticaret kanalına dönüşüyor. Mavi tik, işletmenin doğrulanmış bir profil üzerinden temsil edildiğini gösterirken tüketici açısından da bir güven unsuru oluşturmayı amaçlıyor. Ancak bunun tek başına işletmenin daha fazla önerileceği veya daha çok satış yapacağı anlamına gelmediğini unutmamak gerekiyor. Google’ın önemini bir anda kaybedeceğini düşünmüyorum ama tüketicilerin arama ve alışveriş alışkanlıklarının değişeceği çok açık."
Yapay zekâ platformlarının yaygınlaşmasıyla Google'ın tamamen önemini kaybedeceği yönündeki değerlendirmelere katılmadığını belirten Prof. Dr. Ali Murat Kırık, buna karşın tüketicilerin internet arama alışkanlıklarında önemli bir değişim yaşanacağını ifade etti.
Kullanıcıların artık onlarca internet sitesini tek tek dolaşmak yerine ihtiyaçlarını doğrudan yapay zekâya anlatarak ürün, fiyat ve alternatifleri bir arada görmek istediğini belirten Prof. Dr. Kırık, kişiselleştirilmiş önerilerin bu dönüşümü hızlandıracağını söyledi.
"Google döneminin tamamen kapanacağını düşünmüyorum ancak alışkanlıkların ciddi biçimde değişeceğini öngörüyorum. Tüketiciler artık onlarca internet sitesini gezmek yerine, ihtiyaçlarını doğrudan yapay zekâya anlatarak kendilerine uygun ürünleri, fiyatları ve alternatifleri tek bir yerde görmek istiyor. ChatGPT bu süreci kolaylaştırdıkça ürün araştırma ve karşılaştırma aşamasında daha fazla tercih edilebilir. Özellikle kişiselleştirilmiş öneriler ve zaman tasarrufu, bu dönüşümün en önemli nedenleri olacak. Dolayısıyla gelecekte Google ve yapay zekâ platformlarının birbirinin alternatifi olmaktan çok, farklı ihtiyaçlara cevap veren kanallar olarak birlikte var olacağını düşünüyorum."
ChatGPT tarafından önerilen işletmeler arasında yer almanın markalar için yeni bir dijital rekabet alanı oluşturacağını belirten Prof. Dr. Ali Murat Kırık, bugüne kadar Google aramalarında üst sıralarda çıkmak için yapılan SEO çalışmalarının yanına yapay zekâ platformlarında görünür olma hedefinin de ekleneceğini söyledi.
İşletmelerin dijital kimliklerini güçlendirmesi, ürün bilgilerini güncel tutması ve yapay zekâ sistemlerinin doğru değerlendirebileceği kapsamlı içerikler oluşturması gerektiğini belirten Prof. Dr. Kırık, mavi tikin doğrulanmış işletme kimliği açısından avantaj sağlayabileceğini ancak arama sonuçlarında üst sıralara çıkma garantisi vermediğini vurguladı:
"Kesinlikle yeni bir rekabet alanı yaratacak. Bugüne kadar işletmeler Google aramalarında üst sıralarda çıkmak için SEO çalışmalarına yatırım yapıyordu. Bundan sonraki süreçte ise yapay zekâ platformlarının önerilerinde yer almak da dijital pazarlamanın önemli hedeflerinden biri hâline gelecek. İşletmelerin doğru, güncel ve kapsamlı ürün bilgileri sunması, dijital içeriklerini geliştirmesi ve güvenilir bir dijital kimlik oluşturması önem kazanacak. Mavi tik ise doğrulanmış işletme kimliği açısından avantaj sağlayabilir; ancak doğrudan daha üst sıralarda görünme garantisi olarak değerlendirilmemeli."
Yapay zekâ destekli arama sistemlerinin yaygınlaşmasıyla dijital pazarlama sektöründe yeni ölçümleme yöntemlerinin gündeme geleceğini belirten Prof. Dr. Ali Murat Kırık, markaların yalnızca internet sitesi ziyaretçi sayılarını ve reklam erişimlerini değil, yapay zekâ tarafından ne sıklıkla önerildiklerini de takip etmek isteyeceklerini söyledi.
Prof. Dr. Kırık, bu dönüşümün yeni uzmanlık alanlarını da beraberinde getireceğine işaret ederek şöyle konuştu:
"Dijital pazarlama sektöründe yeni bir ölçümleme dönemi başlayacağını düşünüyorum. Çünkü markalar artık yalnızca web sitelerinin kaç ziyaretçi aldığını veya reklamlarının kaç kişiye ulaştığını değil, yapay zekâ tarafından ne sıklıkla önerildiklerini, hangi ürünlerinin ilgi gördüğünü ve tüketicilerin hangi sorularla kendilerine ulaştığını da takip etmek isteyecek. Bu veriler pazarlama stratejilerinin daha hedefli oluşturulmasını sağlayabilir. Aynı zamanda SEO'nun yanında yapay zekâ aramalarında görünürlük sağlayan yeni uzmanlık alanlarının ve hizmetlerin ortaya çıkmasını bekliyorum."
İşletmelerin oluşturacağı yapay zekâ temsilcilerinin müşteri hizmetleri ve satış süreçlerinde daha fazla kullanılacağını öngören Prof. Dr. Ali Murat Kırık, ürün bilgisi verme, fiyat paylaşma, sipariş takibi ve müşterilere ürün önerme gibi işlemlerin otomatikleşebileceğini belirtti.
Buna karşın insan müşteri temsilcilerinin tamamen devre dışı kalmayacağını vurgulayan Prof. Dr. Kırık, özellikle karmaşık şikâyetler, özel talepler ve kriz anlarında insan faktörünün önemini koruyacağını ifade etti.
"Yapay zekâ temsilcilerinin müşteri hizmetlerinde ve satış süreçlerinde çok daha fazla kullanılacağını düşünüyorum. Ürün bilgisi verme, fiyat paylaşma, sipariş takibi, sık sorulan soruları yanıtlama ve müşteriye ürün önerme gibi süreçler büyük ölçüde otomatikleşebilir. Ancak insan müşteri temsilcilerinin tamamen ortadan kalkacağını düşünmüyorum. Özellikle karmaşık şikâyetlerde, özel taleplerde, kriz anlarında ve empati gerektiren durumlarda insan faktörü önemini koruyacak. Bana göre geleceğin modeli insanın yerini tamamen yapay zekânın aldığı değil, insan ve yapay zekânın birlikte çalıştığı bir sistem olacak.
Yapay zekâ temsilcilerinin yanlış fiyat vermesi, eksik ürün bilgisi sunması veya tüketiciyi hatalı yönlendirmesi durumunda hukuki sorumluluğun da önemli bir tartışma başlığı olacağını belirten Prof. Dr. Ali Murat Kırık, işletmelerin kendi adlarına hizmet veren sistemleri denetlemesi gerektiğini söyledi:
"Burada en önemli konulardan biri hukuki sorumluluğun nasıl belirleneceği. Benim değerlendirmeme göre işletmeler, kendi adlarına hizmet veren yapay zekâ temsilcilerinin sunduğu bilgileri kontrol etmek ve tüketiciyi yanıltabilecek hataların önüne geçmek için gerekli önlemleri almak zorunda. Yanlış fiyat verilmesi, eksik ürün bilgisi sunulması veya tüketicinin hatalı yönlendirilmesi durumunda sorumluluk, olayın niteliğine ve ilgili mevzuata göre değerlendirilmelidir. İşletmelerin yapay zekâ sistemlerini yalnızca devreye alması yeterli değil; düzenli denetlemesi, güncel verilerle beslemesi ve gerektiğinde insan müdahalesine imkân tanıması gerekiyor."
ChatGPT'de mavi tik uygulamasının tüketiciler açısından önemli bir doğrulama mekanizması olabileceğini ancak mutlak güvenilirlik anlamına gelmediğini vurgulayan Prof. Dr. Kırık, tüketicileri yalnızca doğrulama işaretine bakarak alışveriş yapmamaları konusunda uyardı:
"Mavi tiki önemli bir doğrulama mekanizması olarak görüyorum ancak tek başına mutlak güvenilirlik göstergesi olarak değerlendirmiyorum. Bir işletmenin kimliğinin doğrulanmış olması, sunduğu her ürünün kaliteli, fiyatlarının doğru veya hizmetinin kusursuz olduğu anlamına gelmez. Ayrıca dijital sistemlerde sahte hesaplar, taklit işletmeler ve dolandırıcılık girişimleri her zaman bir risk oluşturuyor. Bu nedenle doğrulama süreçlerinin güçlü olması, işletme bilgilerinin düzenli kontrol edilmesi ve şüpheli faaliyetlerin hızlı biçimde tespit edilmesi gerekiyor. Tüketicilerin de yalnızca mavi tik gördükleri için sorgulamadan alışveriş yapmamaları gerektiğini düşünüyorum."
ChatGPT üzerinden işletmelerin ürün, fiyat ve müşteri verilerini paylaşmasının veri güvenliği açısından yeni tartışmaları beraberinde getirebileceğine dikkat çeken Prof. Dr. Ali Murat Kırık, özellikle kişisel verilerin korunması, yetkisiz erişim ve tüketici mahremiyetinin önem kazanacağını söyledi.
İşletmelerin yapay zekâ yatırımlarını yalnızca teknolojik açıdan değerlendirmemesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Kırık, Türkiye'de KVKK kapsamında veri işleme süreçlerinin hukuki dayanaklarının ve amaçlarının açıkça belirlenmesi gerektiğini vurguladı:
"Bu konu sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte en fazla dikkat edilmesi gereken alanlardan biri olacak. İşletmeler ürün ve fiyat bilgilerini paylaşırken müşteri verilerini de aynı sistemlere aktarmaya başlayabilir. Burada kişisel verilerin korunması, veri güvenliği, yetkisiz erişim ve tüketici mahremiyeti gibi ciddi konular gündeme geliyor. Özellikle Türkiye'de KVKK kapsamında işletmelerin hangi veriyi, hangi amaçla ve hangi hukuki dayanakla işlediğini açıkça belirlemesi gerekiyor. Ben işletmelerin yapay zekâ yatırımlarını yalnızca teknolojik açıdan değil, veri güvenliği ve hukuki uyum açısından da değerlendirmesi gerektiğini düşünüyorum."
ChatGPT'nin alışveriş önerilerinde bazı markaları diğerlerinden daha fazla öne çıkarmasının algoritmik tarafsızlık ve ticari yönlendirme tartışmalarını beraberinde getirebileceğini belirten Prof. Dr. Ali Murat Kırık, ücretli görünürlük modellerinin devreye girmesi hâlinde reklam ve organik önerilerin birbirinden açıkça ayrılması gerektiğini söyledi.
"Elbette bu sistemin gelişmesiyle birlikte ticari yönlendirme ve algoritmik tarafsızlık konusu daha fazla tartışılacak. Bir yapay zekâ platformunun bazı markaları diğerlerinden daha fazla önermesi, tüketicinin satın alma kararını doğrudan etkileyebilir. Eğer ücretli görünürlük modelleri devreye girerse bunların organik önerilerden açıkça ayrılması gerekiyor. Tüketicinin karşısındaki önerinin reklam mı, sponsorlu içerik mi yoksa bağımsız bir değerlendirme mi olduğunu bilmesi önemli. Bana göre şeffaflık, açık reklam etiketleri ve denetlenebilir algoritmik kriterler bu sistemlere duyulacak güvenin temelini oluşturacak."
Türkiye'deki işletmelerin yapay zekâ destekli ticaret dönüşümüne şimdiden hazırlanmaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Kırık, dijital altyapının güçlendirilmesi, ürün ve fiyat bilgilerinin güncel tutulması ve KVKK'ya uygun veri sistemlerinin oluşturulmasının önemine işaret etti.
Tüketicilere de uyarılarda bulunan Prof. Dr. Ali Murat Kırık, sahte işletmeler, yanıltıcı ürün bilgileri, yanlış fiyatlar ve kişisel verilerin kötüye kullanılması gibi risklere karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı:
"Türkiye'deki işletmelerin bu dönüşümü şimdiden dikkate alması gerektiğini düşünüyorum. Öncelikle dijital altyapılarını güçlendirmeleri, ürün ve fiyat bilgilerini güncel tutmaları, yapay zekâ sistemleriyle uyumlu veri altyapısı oluşturmaları ve KVKK başta olmak üzere ilgili mevzuata uygun hareket etmeleri gerekiyor. Tüketiciler açısından ise sahte işletmelere, yanıltıcı ürün bilgilerine, yanlış fiyatlara ve kişisel verilerin kötüye kullanılmasına karşı dikkatli olmak önemli. Ayrıca işletmelerin müşteri ilişkilerini tamamen yapay zekâya bırakmaması gerektiğine inanıyorum. Kısacası, önümüzdeki dönemde dijital rekabet yalnızca Google'da üst sıralarda yer almakla sınırlı kalmayacak; yapay zekâ tarafından önerilen, güvenilir bulunan ve tüketicinin tercih ettiği bir marka olmak çok daha önemli hâle gelecek."
Google Play
App Store
16:13
Haberi Paylaş
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ