Japonların 20 yıllık 'fare' deneyi hüsranla bitti

Japon bilim insanları, 20 yıl süren bir çalışma sonucunda fareleri art arda 58 nesil boyunca klonlayarak memelilerdeki genetik sınırları belirledi. 25'inci nesilden sonra artan mutasyonlar, genetik yapıyı bozarak son nesildeki yavruların doğumdan hemen sonra ölmesine sebep oldu.

Haberi Paylaş

+Aa-

Japonların 20 yıllık 'fare' deneyi hüsranla bitti

KAYNAK:

Murat Makas

GİRİŞ:

06.04.2026

09:42

GÜNCELLEME:

06.04.2026

09:42

Japonya'da yürütülen kapsamlı bir araştırma, memelileri klonlamanın sınırlarını gözler önüne serdi. Yamanashi Üniversitesi'nden genetikçi Sayaka Wakayama liderliğindeki ekip, 20 yıl boyunca tek bir dişi fareden tam 58 nesil boyunca yeni klonlar üretti. Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, art arda yapılan işlemler belli bir aşamadan sonra ölümcül genetik mutasyonlara yol açıyor.

Japonların 20 yıllık 'fare' deneyi hüsranla bitti

0:00 154

HABERİN ÖZETİ

Japonların 20 yıllık 'fare' deneyi hüsranla bitti

Japonya'da Yamanashi Üniversitesi'nden bir ekip tarafından 20 yıl süren kapsamlı bir fare klonlama araştırması, ardışık klonlamanın belli bir noktadan sonra ölümcül genetik mutasyonlara yol açtığını ve neslin tükenmesine neden olabileceğini ortaya koymuştur.

Yamanashi Üniversitesi'nden genetikçi Sayaka Wakayama liderliğindeki ekip, tek bir dişi fareden 20 yıl boyunca 58 nesil klon üretti.

Araştırmada, hücre çekirdeğindeki DNA'nın genetik materyali boşaltılmış bir yumurtaya aktarılması yöntemi kullanıldı ve 1.200'den fazla fare klonlandı.

İlk 25 denemede elde edilen klonlar sağlıklıydı, ancak sonraki nesillerde başarı oranları düştü ve genetik anormallikler arttı.

25. nesilden itibaren X kromozomunda kayıplar başladı ve 57. nesilde zararlı genetik değişimlerin sıklığı iki katına çıktı.

58. nesilde doğan fareler, bir gün sonra hayatını kaybetti, bu durum Muller's ratchet teorisiyle uyumlu bulundu.

Cinsel üremenin, memeli türlerinin uzun vadeli hayatta kalması için vazgeçilmez olduğu vurgulandı.

Araştırmacılar 2005 yılında başlayan projede, hücre çekirdeğindeki DNA'yı genetik materyali boşaltılmış bir yumurtaya aktararak klonlama işlemini defalarca tekrarladı. Süreç sonucunda orijinal donörden 1.200'ü aşkın fare dünyaya geldi.

İlk 25 denemede elde edilen hayvanlar tamamen sağlıklı görünüyordu. Hatta her yeni nesilde başarı oranının artmasından yola çıkan uzmanlar, uygulamanın sonsuza kadar devam edebileceğini düşünmüştü. Ancak işler beklendiği gibi gitmedi. Klonlanan farelerin başarı oranları kademeli olarak düştü ve aniden sona erdi.

MUTASYON BİRİKİMİ YAVRULARIN SONUNU GETİRDİ

25'inci nesilden itibaren X kromozomunda kayıplar yaşanmaya başladı. Zararlı genetik değişimlerin sıklığı 57. nesle gelindiğinde neredeyse iki katına çıktı. Genetik anormallikleri ortadan kaldırma yeteneğini kaybeden fareler, 58. nesilde doğduktan sadece bir gün sonra hayatını kaybetti.

Bilim insanları ulaşılan sonuçların, eşeysiz üreyen soylarda zararlı mutasyonların kaçınılmaz olarak biriktiğini ve nihayetinde neslin tükenmesine yol açtığını öngören "Muller's ratchet" teorisiyle kusursuz şekilde uyuştuğunu belirtiyor.

CİNSEL ÜREME UZUN VADELİ HAYATTA KALMAK İÇİN ŞART

Araştırma ekibi, canlıların üreme yeteneklerini test etmek amacıyla 20, 50 ve 55. nesillerden alınan dişi fareleri normal erkek farelerle çiftleştirdi. 20. nesil klonlar standart farelerle benzer yavru sayısına ulaştı. 50 ve 55. nesillerde ise oran ciddi şekilde düştü. Yine de bu yavruların kendi çocukları olduğunda üreme rakamları tekrar sağlıklı seviyelere çıktı.

Elde edilen bulgular, memeli türlerinin genetik mutasyonlara karşı şaşırtıcı derecede dirençli olabildiğini gösteriyor. Makalenin yazarları, cinsel üremenin memeli türlerinin uzun vadeli hayatta kalması için vazgeçilmez bir unsur olduğunu vurguluyor.