Sosyal medyada yazdığınız bir kelime, yaptığınız bir retweet veya WhatsApp grubunda attığınız bir mesaj başınıza hukuki iş açabilir. “Sadece paylaştım”, “arkadaş grubundaydık” ya da “yıllar önce yazmıştım” demek her zaman kurtarmıyor.
HABERİN ÖZETİ
Okunma süresi 42 saniyeye düşürüldü.
Okunma süresi 42 saniyeye düşürüldü.
ÖZETİ PAYLAŞ
Peki sosyal medya kullanırken hangi aksiyonlar başınıza bela açabilir? “Hırsız”, “dolandırıcı”, “şerefsiz” demek ne zaman suç sayılıyor? Eski tweetler için süre ne kadar? Yapay zekâyla hazırlanan sahte video ve seslerin sorumlusu kim? Avukat Hadi Dündar, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a sosyal medya sınırlarını tek tek anlattı.
Sosyal medyada hakaret ile eleştiri arasındaki sınır nerede?
Avukat Hadi Dündar: Eleştiri, düşüncesini açıklamaktır. Ama hakaret etmeden. Hakaret ise kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnadı ya da sövme niteliğindeki sözlerdir. Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi bu ayrımı esas alır. Kanun koyucu burada kişinin fikrini mi açıkladığı, yoksa bir başkasına zarar vermeye mi başladığı ayrımını yapar.
Yargıtay da her ağır, sert veya rahatsız edici sözün otomatik olarak hakaret sayılamayacağını; sözün söylendiği kişi, olay, ortam ve bağlam içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir. Özellikle kamuya mal olmuş kişiler bakımından eleştiri sınırı daha geniştir. Ancak bu, kişinin başkasına hakaret edebileceği ya da onun onurunu ve şerefini zedeleyebileceği anlamına gelmemektedir.
“Dolandırıcı”, “hırsız”, “şerefsiz” demek hangi durumda suç?
Avukat Hadi Dündar: Eğer birini doğrudan “dolandırıcı”, “hırsız” veya benzeri ifadelerle suç işlemiş biri olarak gösterirseniz, hakaret suçunu oluşturabilir.
Burada önemli olan, ortada bir hüküm yokken sizin kesin bir hükme vararak bir insanı “dolandırıcı”, “hırsız” veya başka bir şekilde suç işlediğini ima etmeniz ya da onun o suçu işlediğini söylemenizdir. Bu da tabii ki masumiyet karinesini ortadan kaldırır ve aynı zamanda başkası hakkında kesin hüküm vermiş olursunuz. Bundan dolayı da bu sözler birine karşı kullanıldığında hakaret suçu açısından değerlendirilir.
Bir paylaşımı retweet etmek suç oluşturur mu?
Avukat Hadi Dündar: Retweet etmek, “Ben sadece başkasının paylaşımını aktardım” denilerek her durumda sorumluluktan kurtulmayı sağlamaz. Paylaşımın yeniden yayılmasına bilerek katkı sağlanması, içeriğin niteliğine göre sorumluluk doğurabilir.
Özellikle hakaret içeren bir paylaşımın bilinçli şekilde yeniden paylaşılması halinde, kişinin eylemi Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi kapsamında ayrıca değerlendirilebilir. Ancak bunun için paylaşımın içeriği, kullanıcının kastı ve paylaşımın nasıl yapıldığı birlikte incelenir.
Ayrıca sosyal medya paylaşımının herkes tarafından görülebilir olup olmadığı da Türk Ceza Kanunu’nun 125/4. maddesindeki aleniyet bakımından önem taşır.
WhatsApp grubunda yazılan mesajdan dolayı dava açılabilir mi?
Avukat Hadi Dündar: Evet. WhatsApp grubunun kapalı olması, yazılan mesaj nedeniyle hiçbir şekilde hukuki veya cezai sorumluluk doğurmayacağı anlamına gelmez.
Arkadaşlar arasında kurulan grup içerisinde belirli bir kişiye yönelik hakaret içeren mesaj yazılması halinde Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi kapsamında hakaret suçu gündeme gelebilir.
Örneğin birine hakaret etmenin kriterlerinden bir tanesi, hakaretin başkalarının da duyabileceği veya görebileceği şekilde gerçekleşmesidir. Burada başkasının yanında olmayan bir hakaret ile insanlar içerisinde yapılan veya sosyal medya üzerinden yapılan hakaret ayrı değerlendirilebilir.
WhatsApp grubu içerisinde eğer birden fazla kişi varsa ve bunların içerisinde bir kişiye yönelik hakaret durumu söz konusuysa, nasıl bir topluluk içerisinde birine hakaret edildiğinde hakaret suçu sayılıyorsa, orada da birine hakaret edildiğinde hakaret suçu oluşabilir. Her suç kendi kriterleri açısından değerlendirilir.
Fakat şunu net söyleyebiliriz: “WhatsApp grubudur, kendi arkadaş grubumuz içerisindedir, istediğimiz şekilde hukuk kurallarını ihlal edebiliriz” diyemeyiz. Çünkü hukuk kuralları nasıl sosyal hayatta geçerliyse, sosyal medyada da aynı şekilde bütün kurallar geçerlidir.
Eski tweetler nedeniyle yıllar sonra soruşturma açılabilir mi?
Avukat Hadi Dündar: Evet, şartları varsa açılabilir. Ancak burada iki ayrı süreyi birbirinden ayırmak gerekir.
Hakaret suçu, kural olarak şikâyete bağlıdır ve Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesi uyarınca mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içerisinde şikâyet hakkını kullanması gerekir. Türk Ceza Kanunu’nun 131. maddesi de kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret bakımından farklı bir düzenleme öngörmektedir.
Dolayısıyla “Tweet eskiyse kesinlikle soruşturma açılamaz” demek de, “Her zaman soruşturma açılabilir” demek de doğru değildir. Şikâyet süresi, suçun zamanaşımı ve mağdurun paylaşımı veya faili ne zaman öğrendiği birlikte değerlendirilmelidir.
Eski bir paylaşımın yıllar sonra gündeme gelmesi tek başına zamanaşımını ortadan kaldırmaz. Kısaca ve özet şeklinde şunu söyleyebiliriz: Yapılan paylaşımın içeriğinde hangi suç var, bu suç için zamanaşımı nedir, bu suç ne zaman öğrenildi ve o paylaşım ne zaman gündem oldu ve bütün toplum tarafından öğrenildi; bunları ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.
Ona göre de soruşturma açıldığı zaman kovuşturmaya dönüşür mü, dönüşmez mi ya da soruşturma kovuşturmaya dönüştüğünde dahi bir ceza çıkar mı, çıkmaz mı; her olayı kendi özelinde değerlendirebiliriz.
Fakat her suçun zamanaşımı farklıdır. Bazı suçların zamanaşımı sekiz yıldır, bazıları iki yıldır, bazıları altı aydır, bazıları 15 yıldır, bazı suçlarda ise zamanaşımı söz konusu değildir. Her biri ayrı ayrı değerlendirilir.
Yapay zekâyla üretilen sahte görüntü ve seslerin hukuki sorumluluğu kime ait?
Avukat Hadi Dündar: Burada temel ölçüt, yapay zekâyı kimin kullandığından ziyade eylemi kimin gerçekleştirdiği, içeriği hangi amaçla ürettiği ve nasıl kullandığıdır.
Bir kişinin yapay zekâ kullanılarak sahte görüntüsünün veya sesinin oluşturulması; içeriğin niteliğine göre hakaret, Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi; özel hayatın gizliliğinin ihlali, Türk Ceza Kanunu’nun 134. maddesi; kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi veya yayılması, Türk Ceza Kanunu’nun 136. maddesi; iftira, Türk Ceza Kanunu’nun 267. maddesi gibi farklı suçları gündeme getirebilir.
Dolayısıyla “Yapay zekâ yaptı, sorumlusu yok” şeklinde bir yaklaşım hukuken mümkün değildir. Yapay zekâ bir araçtır; cezai sorumluluk kural olarak aracı kullanan ve suçun kanuni unsurlarını kasten gerçekleştiren gerçek kişiye aittir.
Ayrıca mağdurun kişilik haklarının ihlali bakımından Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde manevi tazminat talepleri de gündeme gelebilir.
Çok basit bir örnek verebilirim size bu konuda: Silahla birini yaraladığınızda şahsın vücuduna mermi girer, mermi de silahtan çıkar. Fakat silaha herhangi bir ceza verme durumu söz konusu olabilir mi? Hayır.
Burada silahın kimin elinde olduğu, kimin ateşlediği, hangi amaçla ateşlediği ve kimin isteğiyle bunu yaptığı ile ilgili bir araştırma yapılır. Doğru mudur? Burada da aynı durum söz konusudur. Hangi yapay zekâyla bu eylemi gerçekleştirdiğinizin tek başına bir önemi yoktur. Eğer bir eylem gerçekleşmişse, bu eylemi kimin gerçekleştirdiği, hangi amaçla gerçekleştirdiği ve ortaya çıkan içeriği nasıl kullandığı değerlendirilir.
Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
09:26
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ