Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
Yapay zekânın iş hayatındaki rolü her geçen gün biraz daha büyüyor. Ancak ABD’de yapılan son deney, bu teknolojinin yalnızca işleri otomatikleştirmekle kalmayıp çalışanların kaderini belirleyen kararlar da verebileceğini gösterdi. Yapay zekâ araştırma girişimi Andon Labs, San Francisco’daki Andon Market’in yönetimini Anthropic tarafından geliştirilen Claude modeline bıraktı. Claude, deney kapsamında gerçek iş sözleşmelerine sahip çalışanları yöneten bir mağaza müdürü olarak görevlendirildi. Ve işler bir noktada oldukça sıra dışı bir hâl aldı. Yapay zekâ, gerçek bir çalışanın işten çıkarılmasına karar verdi.
Andon Labs’ın paylaştığı bilgilere göre Claude, geçtiğimiz ay çalışanlardan birinin iş akdinin feshedilmesi yönünde karar aldı. Söz konusu çalışanın 23 vardiyanın 17’sine geç kaldığı belirtildi. İlginç olan ise yapay zekâ yöneticinin bu durumu başta fark etmemesiydi.
Bunun temel nedenlerinden biri Claude’un çalışma belleğinin sınırlı olmasıydı. Daha önce hazırlanan çalışan el kitabı bir süre sonra modelin belleğinden çıktı. Bir Andon Labs çalışanının Claude’dan el kitabını yeniden bulup incelemesini istemesiyle birlikte durum değişti. Claude, belgeleri tekrar değerlendirdiğinde çalışanın sürekli geç kaldığını fark etti.
Claude ilk olarak çalışanla görüşülmesini ve kendisine yazılı uyarı verilmesini önerdi. Ancak şirket ekibi, ilgili çalışanla daha önce birkaç kez yüz yüze görüşüldüğünü ve resmi uyarıların zaten yapıldığını yapay zekâya bildirdi. Bunun üzerine Claude kararını değiştirdi ve çalışanın işten çıkarılmasına hükmetti. Andon Labs’a göre bu olay, bir büyük dil modelinin yönetici olarak görev yaptığı ve gerçek bir çalışanın işten çıkarılması yönünde nihai karar verdiği bilinen ilk örnek.
Doğrusu deneyin en dikkat çekici taraflarından biri de burada ortaya çıkıyor. Çünkü Claude, diğer çalışanlara karşı aynı ölçüde sert davranmıyordu.

Çalışanların aktardığına göre yapay zekâ müdür, daha önce işe geç kalma konusunda oldukça müsamahalı bir yaklaşım sergilemişti. Hatta çalışanlara geç kalmaları konusunda fazla endişelenmemeleri gerektiğini söylediği bile oldu. Yani bir tarafta sık sık geç kalan bir çalışanı işten çıkaran Claude vardı, diğer tarafta benzer konularda çalışanları rahatlatan yine aynı yapay zekâ. Bu durum, yapay zekânın yönetim kararlarında tutarlılık sağlamasının hâlâ kolay olmadığını gösteren detaylardan biri oldu.
Deney yalnızca çalışan yönetimi açısından değil, ticari sonuçlarıyla da dikkat çekti. Andon Market mart ayında faaliyete başladığında şirketin banka hesabında 100 bin dolar bulunuyordu. Beş ay sonra bu rakam 61 bin 186 dolara kadar geriledi. Andon Labs CEO’su Lukas Petersson, yaşanan kayıpta Claude’un fazla hoşgörülü yönetim tarzının yanı sıra verdiği ticari kararların da etkili olmuş olabileceğini düşünüyor.Başka bir ifadeyle Claude, bir çalışanı işten çıkaracak kadar yöneticilik sorumluluğu üstlense de işletmenin mali tarafında aynı başarıyı gösteremedi.