AK Parti kaynaklarından edinilen bilgilere göre, emekli maaşlarına artış ve refah payı verilmesi planlanıyor. En düşük emekli aylığı alan vatandaşlar için tamamlayıcı bir düzenleme üzerinde durulurken, olası adımların Sosyal Güvenlik Kurumu’nun bütçe imkânları çerçevesinde şekillenmesi bekleniyor.
Emeklilere yönelik düzenleme hazırlıkları kapsamında farklı şehirlerde çalışmalar yürütülerek bölgesel ihtiyaçlar tespit edildi. Türkiye’de 27,5 milyon prim ödeyen çalışan ve 18 milyon emekli bulunuyor. Çalışan emekliler ile çalışamayan emeklilerin ihtiyaçlarının ayrı ayrı değerlendirilmesi planlanıyor.
Gündemdeki seçenekler arasında öncelikle tüm emekliler için ortak bir alt sınır belirlenmesi, ardından en düşük emekli aylığı alanlara ek ödeme yapılması da yer alıyor. Refah payı veya ek ödeme uygulamasına karar verilmesi halinde, ödemelerin çeşitli kriterler doğrultusunda farklılaştırılabileceği belirtiliyor. Peki emeklinin cebine ne kadar girecek? Bu uygulama ne zaman başlayacak? Ekonomist Muhammed Bayram, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş’a yaptığı açıklamada, en düşük emekli maaşı ve emeklilere verilmesi gündemde olan refah payına ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.
AK Parti kulislerinde refah payının da gündeme geldiği konuşuluyor. Masada gerçekten bir refah payı formülü var mı?
Ekonomist Muhammed Bayram: Evet, en düşük emekli maaşı ve tüm emeklilere yönelik yeni bir düzenleme kapıda. Bu düzenlemede belli kriterler ve sınırlar masada ancak netleşmiş bir durum söz konusu değil. Şu an için netleşen tek şey, Sayın Cumhurbaşkanımızın söylediği; “Emekliler bizim başımızın tacı. Dün olduğu gibi bugün de onların yanındayız, sorunların farkındayız, gerekeni yapacağız.” açıklamasıdır.
Tabii 65 yaş üzerindeki emekliler ve 65 yaş altındaki emeklileri ikiye ayırmak gerekiyor. Öncelikle 65 yaş altındaki emekliler için bir seyyanen zam söz konusu. Bu seyyanen zam da tüm emeklilere uygulanmak üzere bir ek ödeme olacak.
Biliyorsunuz, AK Parti hükümeti sayısız düzenleme yaptı. Bu düzenlemeler arasında bayram ikramiyesi, banka promosyonları, vergi iadesinin kaldırılarak ek ödeme yapılması gibi emeklilerin cebine doğrudan etki eden uygulamalar bulunuyor. Ancak bu düzenlemeler parça parça oldu ve emeklinin doğrudan maaş artışını hissetmesine fayda sağlamadığını şu anda görüyoruz.
Yani emekli bu dönemde doğrudan maaşının artmasını istiyor. Herhangi bir isim altında gıda yardımı, yiyecek yardımı, elektrik faturası, su faturası veya doğal gaz faturası yardımı değil, doğrudan maaşına zam bekliyor.
Evet, şu anda AK Parti kulislerinde ve Cumhurbaşkanlığı tarafında seçenekler tartışılıyor ve konuşuluyor. Ancak en ön plana çıkan seçenek, şu anda tüm emeklilere seyyanen bir zam artışı, yani kök maaşta eşitleme yapılması; daha sonrasında da ihtiyaca binaen ek ödemelerin gerçekleştirilmesi.
En düşük emekli maaşına tamamlayıcı düzenleme yapılması ne anlama geliyor?
Ekonomist Muhammed Bayram: Öncelikle en düşük emekli maaşı konusunda şunu söylemek gerekiyor: Evet, emekliler bizim başımızın tacı. Geçinemeyen emeklilerimiz maalesef var. En düşük emekli maaşı alanları düşüneceğiz ancak bunun yanında hem en düşük emekli maaşına yapılacak zammın artırılması hem de en düşük emekli maaşından daha fazla maaş alanların mağduriyetinin giderilmesi gerekiyor.
Burada daha önce uygulanan intibak yasası gündeme gelebilir. Yani 2000 öncesi işe girenler, 2000-2008 arasında işe girenler ve 2008 sonrasında işe girenler için bir eşitleme yapılması gerekiyor.
Kim ne kadar sigorta primi ödediyse o kadar maaş alması sağlanmalı. Bunu yaparken de aylık bağlanma oranı en yüksek olan dönem baz alınmalı ve ona göre işlem yapılmalı. 2000 öncesinde yüzde 70 olan aylık bağlanma oranının 2008 sonrasında yüzde 30'lara kadar düşmesi bir adaletsizlikti. Bütün emeklilerin aylık bağlanma oranları en yüksek seviyeden verilmeli.
Bütün emekliler arasındaki adaletsizlik ortadan kaldırıldıktan sonra seyyanen zam gündeme gelmeli. Yani asıl maaşlara, kök maaşlara 5 bin ila 10 bin TL arasında seyyanen zam gelmeli.
Bu seyyanen zam da önceden memurlara verilen seyyanen zam gibi olmalı. Bundan sonraki tüm aylık artışları da bu seyyanen zamma uygulanmalı. Yani emeklinin asıl maaşı 20 bin liraysa devlet bunu tek seferlik 30 bin TL'ye çıkarmalı ve bundan sonra yapılacak tüm zamlar bunun üzerine gelmeli.
En düşük emekli maaşına gelecek olursak, aylık bağlanma oranlarının düzeltilmesiyle birlikte en düşük emekli maaşı konusunu bir daha konuşmamak üzere ortadan kaldırmak mümkün olacaktır. Yine aynı şekilde, bütün emeklilere olduğu gibi en düşük emekli maaşlarına da bir defaya mahsus zam gelecek ve bunun üzerine artış yapılacak.
Ancak bu tutarın da asgari ücrete yakın bir ücret olması hedefleniyor. En düşük emekli maaşı alanların asgari ücrete yakın bir maaş almasının, yani 30 bin TL ile 35 bin TL arasında bir rakama tekabül etmesinin söz konusu olabileceğini tahmin ediyorum.
Çalışan emeklilerle çalışamayan emeklilerin ihtiyaçlarının ayrı ayrı incelenmesi dikkat çekiyor. Burada nasıl bir ayrım yapılacak?
Ekonomist Muhammed Bayram: Öncelikle emeklilerin ihtiyaçlarının doğru tespit edilmesi gerekiyor. Çalışan emeklilerle çalışamayan emeklilerin durumları birbirinden farklı. Bu nedenle yapılacak düzenlemede emeklilerin ihtiyaçları ayrı ayrı değerlendirilebilir.
Burada temel amaç, bütün emekliler için ortak bir alt sınırın belirlenmesi ve ardından ihtiyaca göre ek ödemelerin yapılması olmalı. Böylece hem tüm emeklilerin maaşlarında bir artış sağlanabilir hem de geçim sıkıntısı yaşayan emeklilere ilave destek verilebilir.
Refah payı veya ek ödemelerde farklı kriterlerin uygulanabileceği belirtiliyor. Bu kriterler neler olacak?
Ekonomist Muhammed Bayram: 65 yaş üzerindeki emekliler için farklı bir formül söz konusu. Sayın Cumhurbaşkanımız zaten bundan bahsetmişti. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da bütçe görüşmelerinde bunu ifade etti.
Bu vatandaşlarımıza hane içi geliri dikkate alınarak, yine aynı şekilde asgari ücretin altında kalmayacak bir gelir düzeyini desteklemeye yönelik ekstra bir artış yapılması gündemde. Eğer herhangi bir geliri yoksa, bir evi yoksa, başkaca bir geçim kaynağı bulunmuyorsa bu vatandaşlarımıza sosyal yardımların verilmesiyle yaşam koşullarının desteklenmesi gündemde.
Ancak nihayetinde 65 yaş üzerindeki emekliler de tüm emeklilere uygulanacak seyyanen zam ve artıştan faydalanacak. Buna ek olarak sosyal ödeme imkânlarından da yararlanabilecekler.
Üzerinde çalışılan model hayata geçerse en düşük emekli maaşında nasıl bir değişim bekleniyor? Şu aşamada konuşulan bir rakam veya artış aralığı var mı?
Ekonomist Muhammed Bayram: Şu an için kesinleşmiş bir rakam yok. Ancak benim tahminim, en düşük emekli maaşının 30 bin TL ile 35 bin TL arasında, asgari ücrete yakın bir seviyeye çıkarılması yönünde.
Burada önemli olan yalnızca en düşük emekli maaşını artırmak değil, bütün emeklilik sistemindeki sorunları gidermek. Öncelikle aylık bağlanma oranları arasındaki adaletsizlik düzeltilmeli, ardından tüm emeklileri kapsayan seyyanen zam uygulanmalı ve en düşük emekli maaşı için de buna uygun bir düzenleme yapılmalı.
Ben bu dönemde tüm emeklilerin yüzünün güleceği bir kapının açılacağını ve bundan sonra en düşük emekli maaşını konuşmadan, tüm emeklilik sistemindeki sorunların giderilerek bir reformla hareket edileceğini düşünüyorum.
Google Play
App Store
12:30
Haberi Paylaş
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ