Ne emekli olabiliyorlar, ne iş bulabiliyorlar! Araf jenerasyonu: İlanlarının yüzde 80'inde 35 yaş sınırı

İstihdam piyasasının büyüyen yarası her geçen gün personellere sıkıntı olmaya devam ediyor. Herhangi bir nedenle işini kaybeden bazı 40 yaş üstü profesyoneller yeni bir ararken fazla tecrübeli ve maliyetli oldukları sebebiyle sistem dışına itiliyor. Özel sektörde veya kamuda iş arayan 40 yaş üstü vatandaşlar, kariyerlerinin en verimli çağında âdeta bir ‘araf jenerasyonu’na dönüşmüş durumda.

Özetle

HABERİN ÖZETİ

Ne emekli olabiliyorlar, ne iş bulabiliyorlar! Araf jenerasyonu: İlanlarının yüzde 80'inde 35 yaş sınırı

Okunma süresi 33 saniyeye düşürüldü.

Paylaş

Türkiye'de istihdam piyasasında yaşanan sorunlar nedeniyle, işini kaybeden 40 yaş üstü profesyoneller, yeni iş bulmakta zorlanarak bir 'araf jenerasyonu' haline gelmişlerdir.

Yayımlanan iş ilanlarının yaklaşık %80'inde '18-35 yaş arası' kriteri bulunmakta, yapay zeka destekli insan kaynakları yazılımları 40 yaş ve üzeri adayların CV'lerini doğrudan elemektedir.

İşverenler, 40 yaş üstü adayları 'maliyetli', 'ego çatışması potansiyeli olan' veya 'yönetilmesi zor risk' olarak görmekte, bu adaylar 'fazla nitelikli' (overqualified) damgası yemektedir.

Tecrübeli profesyoneller, uzmanlık alanlarından dışlanarak hayatta kalmak için giriş bariyeri düşük veya yaşın sorun edilmediği alanlara (moto-kuryelik, emlakçılık, serbest danışmanlık) yönelmek zorunda kalmaktadır.

Çözüm önerileri arasında 40+ istihdamına özel SGK teşviki, iş ilanlarında yaş ayrımcılığının yasaklanması ve KOBİ'lere tecrübeli isimlerin mentor olarak yerleştirileceği programlar bulunmaktadır.

Okunma süresi 33 saniyeye düşürüldü.

Paylaş

ÖZETİ PAYLAŞ

Özeti Paylaş

‘18-35 YAŞ ARASI’ KRİTERİ

Kariyer platformlarındaki veriler, 40 yaş üstü adayların uğradığı ‘algoritmik dışlanmayı’ bütün çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Konuyla ilgili ulaştığımız Kariyer Sitesi Yöneticisi Ozan Talatoğlu konuyla ilgili yaptığı açıklamada “Platformumuzdaki milyonlarca ilanı ve başvuru trendlerini incelediğimizde acı bir gerçekle karşılaşıyoruz. Üst düzey yönetici pozisyonları (C-Level) hariç tutulduğunda, yayımlanan iş ilanlarının neredeyse yüzde 80’inde kesin bir ‘18-35 yaş arası’ kriteri bulunuyor. Şirketlerin kullandığı yapay zekâ destekli insan kaynakları yazılımları (ATS), 40 yaş ve üzeri bir adayın CV’sini, tecrübesine veya eğitimine hiç bakmadan doğrudan eliyor. İşveren o başvuruyu görmüyor bile. Bu kitle ne sisteme entegre edilebiliyor ne de sistemden çıkıp emekli olabiliyor. Ortada muazzam bir beyin göçü ve nitelik israfı var” dedi.

40 YAŞ ÜSTÜNE 'FAZLA NİTELİKLİSİNİZ' BASKISI

İşin psikolojik ve kurumsal boyutu ise bir başka çıkmaz sokağı işaret ediyor. Kıdemli çalışanların iş bulamamasının ardında sadece yaş değil, işverenlerin ‘maliyet ve ego’ korkusu da yatıyor.

İnsan kaynakları uzmanı Merve Yorulmaz şirketlerin bu kitleye bakış açısındaki defoları şöyle anlatıyor:

Kırk yaşındaki bir adayı mülakata aldığımızda, yöneticilerin ilk tepkisi genelde ‘Bu kişi bizim vereceğimiz maaşı beğenmez, ilk fırsatta çeker gider’ veya ‘Bölüm müdürü ondan 5 yaş küçük, aralarında ego çatışması çıkar’ oluyor. Oysa o aday ev kredisini ödemek veya çocuğunu okutmak için yeni mezun maaşına bile razı durumda. İşverenler tecrübeyi bir zenginlik değil, ‘yönetilmesi zor bir risk’ olarak kodlamış durumda. ‘Overqualified’ (fazla nitelikli) damgası yiyen adaylar, çaresizlikten CV’lerindeki üniversiteleri veya yöneticilik geçmişlerini silerek iş başvurusu yapmaya başladılar.

YA KURYELİK YA DA EMLAKÇILIK YAPIYORLAR

Kendi uzmanlık alanlarından dışlanan bu tecrübeli kitle, hayatta kalmak ve 60 yaşına kadar geçecek o uzun boşluğu doldurmak için ‘giriş bariyeri düşük’ veya ‘yaşın problem edilmediği’ alanlara kaymak zorunda bırakılıyor. Bu durum, ekonomide gizli bir vasıfsızlaştırma dalgası oluşturuyor. Bugün birçok eski bankacı, mühendis veya satış yöneticisi, hızlı nakit akışı sağlamak için moto-kuryelik veya araçlı taşımacılık (platform ekonomisi) yapıyor. Sermaye gerektirmeyen, yaşın değil çevrenin ve ikna kabiliyetinin para ettiği gayrimenkul danışmanlığı (emlakçılık), beyaz yakalıların en büyük sığınağı olmuş durumda. Ayrıca birçok kişi, işsiz kaldığını çevresine açıklayamadığı için dijital profillerine ‘Serbest Danışman’ yazarak proje bazlı, sigortasız ve güvencesiz işler kovalıyor.

ÇÖZÜM İÇİN YOL HARİTASI

n Uzmanlar ve mağdurlar, devletin acilen devreye girerek bir “Araf Jenerasyonu Eylem Planı” hazırlaması gerektiğini vurguluyor. Masadaki en güçlü çözüm önerileri ise şunlar:

40+ istihdamına özel SGK teşviki: Nasıl ki kadınlar, engelliler ve 30 yaş altı gençler için işverenlere SGK prim indirimleri yapılıyorsa, 40 yaş üstü tecrübeli personeli işe alan kurumlara da “Kıdem ve Tecrübe Teşviki” adı altında prim destekleri verilmeli.

İş ilanlarında yaş ayrımcılığının yasaklanması: Birçok Avrupa ülkesinde uygulandığı gibi, fiziksel bir zorunluluk (ağır sanayi, güvenlik vb.) gerektirmediği sürece iş ilanlarına “yaş sınırı” koymak fırsat eşitliğine aykırı bulunarak yasal yaptırıma bağlanmalı.

KOBİ’lere ‘kurumsal hafıza’ transferi: KOSGEB veya İŞKUR üzerinden, belirli bir yaşın üzerindeki tecrübeli isimleri, kurumsallaşmaya çalışan Anadolu’daki KOBİ’lere “rehber/mentor” olarak yerleştirecek, maaşının bir kısmını devletin fonladığı eşleştirme programları kurulmalı.

İLGİLİ HABERLER

Ağrı'da akrabaların arazi anlaşmazlığı cinayetle bitti! Baba ve oğlu yakalandı

Altın fiyatları fırladı! Gram altın yükseliyor: İşte 7 Mayıs 2026 güncel altın fiyatları

Devlet Bahçeli'nin önerdiği statü Abdullah Öcalan'a verildiğinde ne olur? Şamil Tayyar tehlikeyi açıkladı: Öfkenin nerede duracağı bilinmez