Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
İbn-i Sina’nın tıp alanındaki eserlerinde beslenme ve yaşam düzenine önemli yer ayrıldığı biliniyor. Ancak günümüzde sosyal medyada ve çeşitli internet sitelerinde “çocukların hafızasını güçlendiren İbn-i Sina tarifi” olarak paylaşılan ceviz, bal ve pekmez karışımının doğrudan İbn-i Sina’nın eserinden alınmış birebir bir reçete olduğu kesin biçimde ortaya konmuş değil. Bu nedenle söz konusu karışımı tarihî bir reçete olarak değil, geleneksel bir beslenme önerisi olarak değerlendirmek gerekiyor.
Günümüzde İbn-i Sina’nın çocukların hafızası için önerdiği iddiasıyla paylaşılan karışımın temelinde üç besin bulunuyor: ceviz, bal ve pekmez. Bu üç malzemenin bir araya getirilmesiyle hazırlanan karışım, özellikle kahvaltıda veya ara öğünde küçük miktarlarda tüketilebilecek bir besin olarak gündeme geliyor.

Ceviz, çocuk beslenmesinde öne çıkan kuruyemişlerden biri. Çocuk Hastanesi Philadelphia’nın beyin sağlığını destekleyen besinler arasında ceviz gibi kuruyemişleri de saydığı görülüyor. Kuruyemişler magnezyum, demir, çinko, B grubu vitaminleri ve antioksidan bileşenler bakımından beslenmeye katkı sağlayabiliyor. Bal ve pekmez ise doğal olarak şeker içeren besinler. Bu nedenle karışım hazırlanırken miktarın abartılmaması gerekiyor. Özellikle çocukların günlük beslenmesinde bu tür yoğun şeker içeren gıdaların ana öğünlerin yerine geçmemesi önem taşıyor.

İnternette İbn-i Sina’ya atfedilen tarifte ceviz, bal ve pekmez birlikte kullanılıyor. Evde hazırlanacaksa cevizler ince şekilde çekilerek bal ve pekmezle karıştırılabilir. Elde edilen karışım ekmek üzerine çok ince bir tabaka halinde sürülebilir veya yoğurt gibi bir besinin içerisine az miktarda eklenebilir. Burada önemli nokta, karışımın “ne kadar çok tüketilirse o kadar faydalı” şeklinde değerlendirilmemesi. Ceviz besleyici bir seçenek olsa da bal ve pekmez yüksek miktarda şeker içeriyor. Bu nedenle küçük porsiyonlar tercih etmek daha uygun olacaktır.

Ayrıca ceviz bütün veya iri parçalar halinde küçük çocuklara verilecekse boğulma riski göz önünde bulundurulmalı. Küçük yaş grubunda kuruyemişlerin uygun kıvamda ve güvenli şekilde hazırlanması gerekiyor.
Çocukların beyin gelişimini yalnızca tek bir yiyeceğe bağlamak doğru değil. Sağlıklı bilişsel gelişim için çeşitli besin gruplarını içeren dengeli bir beslenme düzeni gerekiyor.

Ceviz gibi kuruyemişlerin yanı sıra yumurta, balık, süt ve süt ürünleri, baklagiller, sebze ve meyveler, tam tahıllar ve sağlıklı yağ kaynakları da çocukların beslenmesinde yer alabiliyor. Özellikle balık ve bazı diğer besinler omega-3 yağ asitleri açısından önemli kaynaklar arasında bulunuyor. Çocuk Hastanesi Philadelphia da beyin sağlığı açısından omega-3 içeren balıkları ve ceviz gibi kuruyemişleri beslenme seçenekleri arasında gösteriyor.
Uyku ve fiziksel hareket de en az beslenme kadar önemli. Çocuğun yaşına uygun uyku düzenine sahip olması, gün içerisinde hareket etmesi ve okul dışındaki zamanlarda zihinsel olarak dinlenebilmesi gelişimin genel olarak desteklenmesine katkı sağlıyor.

İbn-i Sina’nın eserlerinde insan sağlığı, beslenme ve yaşam düzeni geniş bir çerçevede ele alınıyor. Türkiye Bilimler Akademisi tarafından yayımlanan çalışmalarda da İbn-i Sina’nın insanın biyolojik ve zihinsel yönlerini bütüncül biçimde değerlendiren yaklaşımına dikkat çekiliyor.
İbn-i Sina’nın tıp alanındaki en önemli eserlerinden biri olan “el-Kanun fi't-Tıbb”, yüzyıllar boyunca tıp eğitimi ve uygulamaları üzerinde etkili olmuş eserlerden biri olarak biliniyor. TDV İslâm Ansiklopedisi’nde de İbn-i Sina’nın eserlerinde beslenme, ilaçlar ve çeşitli tedavi yöntemleri gibi konulara yer verdiği belirtiliyor. Bu nedenle eski tıp kaynaklarında yer alan beslenme tavsiyelerine günümüz bilgileriyle birlikte bakılması gerekiyor. Geçmişte kullanılan bir besinin günümüzde de sağlıklı kabul edilmesi mümkün olsa da, tarihî bir önerinin modern tıbbi tedavi olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.

Ceviz, bal ve pekmez karışımı hazırlanacaksa çocuğun yaşına ve genel beslenme düzenine uygun miktarda verilmesi önemli. Özellikle bala ilişkin yaş sınırı konusunda dikkatli olunmalı. Bir yaşından küçük bebeklere bal verilmemesi gerekiyor.
Kuruyemiş alerjisi bulunan çocuklarda ise ceviz kesinlikle gelişigüzel kullanılmamalı. Daha önce ceviz veya başka kuruyemiş tüketiminde alerjik reaksiyon görülmüşse çocuk doktoruna danışılması gerekiyor.