Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Türkiye’de psikolojik sorunlar gerçekten arttı mı, yoksa farkındalığımız mı yükseldi? Bağımlılıklardan gelecek kaygısına, belirsizlikten yapay zekanın beyne etkilerine kadar mutlulukla aramızdaki engeller hakkında detaylı bilgiler veren Prof. Dr. Sedat Özkan, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a hayat değiştirecek mutluluk reçetesini anlattı.
HABERİN ÖZETİ
Okunma süresi 45 saniyeye düşürüldü.
Okunma süresi 45 saniyeye düşürüldü.
ÖZETİ PAYLAŞ
Modern insanın en büyük sınavının belirsizlik ve uyaran yoğunluğu olduğunu belirten Özkan, uykusuzluktan kaygıya kadar pek çok kronik sorun için somut çözüm önerileri sunarak mutlu olmanın formülünü verdi.
Türkiye'de Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi (bedensel hastalıkların ruhsal boyutunu inceleyen dal) ve Psiko-onkoloji alanlarının kurucusu olan Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Sedat Özkan, Türkiye'nin içinde bulunduğu ruhsal iklimi analiz ederek hayatı yaşanabilir kılacak altın kuralları sıraladı..
Türkiye’de psikolojik sorunlar gerçekten arttı mı, yoksa biz mi daha çok haberdar olduk?
Prof. Dr. Sedat Özkan: Dünyada ve ülkemizde bazı psikolojik rahatsızlıkların arttığı doğrudur. Bipolar, şizofreni gibi hastalıklarda artış olduğunu düşünmüyorum. Sıklık ve yaygınlığın arttığını düşünmüyorum. Bunlar büyük ölçüde genetik ve gelişimsel zemindedir. Tabii, tüm psikolojik rahatsızlıklarda farkındalık artmıştır. Toplumumuzun psikolojik rahatsızlıklara dönük bakış açısı daha bilimseldir. Psikiyatrik hastalıkların sebep ve süreçleri daha doğru anlaşılmaktadır.
Öte yandan, tüm dünyada ve ülkemizde bazı psikiyatrik rahatsızlıklarda da artış vardır. Alkol, madde ve kumar bağımlılığında bir artış olduğunu gözlemliyorum; ancak araştırma yapmadım, klinik gözlemim bu yöndedir. Eski on yıllara göre bilgi ve iletişimin geometrik oranda arttığını biliyoruz. Dolayısıyla insan beynine eskiye göre çok daha fazla uyaran gelmektedir. AI ile birlikte bu daha da artacaktır.
İnsanlar beyinlerine tüm dünyadan gelen uyaran ve bilgiler karşısında bocalamaktadır. Dünyanın herhangi bir yerindeki deprem, toplumsal, siyasal olaylar, çatışmalar ve savaşlara ilişkin bilgi ve görüntüler insanları sarmakta; kişisel, ailesel ya da toplumsal gelecekle ilgili kaygılar oluşturmaktadır. Güven hissinin zedelenmesi, dünyanın geleceğine dönük endişeler ve belirsizlikler kaygı bozukluklarını artırmaktadır.
Sizce bugün Türkiye’de insanların en büyük psikolojik sorunu nedir?
Prof. Dr. Sedat Özkan: Bunun net cevabı için sosyal psikolojik araştırma yapmak gerekir. Ancak klinisyen olarak insanları; güven zedelenmesi, belirsizlik ve kontrol dışında olma hissi zorluyor. Bu da zaman içinde çaresizlik ve çözümsüzlük algısına götürebiliyor. Belirsizlik, kaygı, dünyadaki olayları izledikçe karamsarlık ve gelecek endişesini önemli psikolojik sorunlar olarak görüyorum.
Mutlu olmak imkansız mı, insan nasıl mutlu olabilir?
Prof. Dr. Sedat Özkan: Bence imkansız değil. Mutlu olmak bilinç, inanç ve emek gerektirir. Bana sorarsanız bu dünyada ölümden başka her şeyin çaresi vardır. Mutlu olmak sağlam ve sağlıklı bir psikoloji gerektirir.
Çaba, bilinç ve emek gerektirir. Önce tabii temel gereksinimlerin karşılanması lazım. Hayata, ilişkilere sevgiyle bakmalı, sorunlara akılcı yaklaşmalı.
Mutlu olmak için olumsuzlukları ve yanlışlıkları gerekçe yapmayalım, olumlulukları artıralım. Bunun kuşkusuz çok boyutlu ilişkileri vardır. Ekonomik, sosyal ve çevresel boyutları vardır. Psikiyatri uzmanı olarak şunları söylemek isterim:
• Seven insan mutlu olur. Sadece kendini seven insan mutsuz olur.
• Dışa dönük yaşa, özgür sevgilerin ve yeni ilgilerin olmalı.
• Dogmatik değil, esnek, dengeli ve uygulanabilir olmalısın.
• Sorunları inkar etme, felaketleştirme.
• Bastırılan duygular ya depresyona ya da ilişkide mutsuzluğa götürür.
• Kendini doğru ve gerçekten tanmalısın.
• Dünya ile bağlarını artırmalısın.
o Bir gruba katılmalısın.
o İş sahibi olmalısın.
o Aile kurmalısın.
o Çocuklar yapmalı ve yetiştirmelisin.
• Yenilere odaklanmalı, yenilikler oluşturmalısın.
• Yeni, sağlıklı, dirençli bir zihniyet; güçlü ve icraatçı bir ego getirmeli, keşfetmeli, üretken olmalı, olumsuza odaklanmamalısın.
• Tüketerek değil, üretken ve anlamlı yaşam çabası içinde mutlu olunur.
• Amaçlarının değerlerini yok etmesine izin vermemelisin.
• Başkalarıyla uğraşmak yerine kendi doğruların doğrultusunda çalışmalı ve mutlu olmalısın.
• Haklı da olsan öfkenin seni yönetmesine izin vermemelisin.
• Kalıcı ve katkı sağlayan ürünler ortaya koymalısın. Sevgi ve değer üretmelisin.
• Batıl inançları bırakmalısın.
• Kızmak ve küsmek yerine konuşmalı ve paylaşmalısın.
• Serbest, özgür ve uygarca ifade etmelisin. İçe atmamalı, serbest düşünmelisin.
• Başkalarını mutlu ederek mutlu olmayı öğrenmelisin; ancak başkalarının mutluluğu kendi mutsuzluğunun pahasına olmamalıdır.
• Ait olmak, sahip olmak değil; kendin olabilerek mutlu olunur.
• Mutluluk için iyi ve dürüst yaşamak gerekir.
• Mülkiyet ve sahip olma hırsı değil; olmak, üretmek, paylaşmak mutluluktur.
• Mutluluk aranmaz, yaşam üretkenle anlamlı kılınır.
• Neye sahip olduğun, hangi grubun üyesi olduğun değil; kim ve ne olduğun esastır.
• Tutkuların ve tüketimin kurbanı olmamalısın.
• Biat eden değil, özgür düşünebilen, eleştirebilen, uzlaştırabilen, evrensel düşünebilen olmalısın.
• Sorunları önce zihinde çöz, sonra yaşamda. Sorunları tanımlarken duygusal ve dürtüsel olma. Sorunlar, dürtüsel ve yıkıcı davranışlarla değil; uygar iletişimle, akılla ve bilimle çözülür.
• Serbest düşünmeli, uygun ve uygar ifade etmelisin.
• Beden dili değil; sözel, uygar iletişimi ve aklını kullanmalısın.
• Yaşamına bilimle, ilişkilerine sevgiyle yön vermelisin.
Gece zihindeki seslerin susmaması ve uyuyamamak günümüzün çok karşılaşılan sorunlarından biri. Bu sorun için ne önerirsiniz?
Prof. Dr. Sedat Özkan: Bu süreklilik ve şiddet arz ediyorsa ve yaşantısına ciddi boyutta yerleşmişse ise tedavi gerektirir. Öte yandan, kişinin günlük hayattaki sorunlarının uzantıları sürekli beyinde devam ettiği için uyuyamıyor ise önerim çok basit: Bir kağıt al, aklından geçenleri yaz. Bunlardan değiştiremeyeceklerine odaklanma (İstanbul trafiği gibi). Bazıları için “su akar yolunu bulur” de. Çözebileceklerini de yaz, sonra uykuya dal. Pratik önerim budur.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
12:12
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ