Ortadoğu’da İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarıyla tırmanan gerilim yalnızca bölgeyi değil, küresel ekonomiyi de yakından ilgilendiriyor. Enerji fiyatları ve yakıt maliyetlerindeki hızlı yükseliş şimdiden hissedilmeye başladı. Ancak bazı uzmanlara göre asıl risk, henüz yeterince konuşulmayan başka bir alanda yatıyor: yapay zekâ yatırımları.
Yıllardır yaptığı ekonomik ve jeopolitik analizlerle dikkat çeken Çinli akademisyen Prof. Jiang Xueqin, İran savaşının Batı ekonomisini dolaylı yoldan sarsabilecek bir domino etkisi yaratabileceğini söylüyor. Breaking Points adlı YouTube kanalına konuşan Xueqin’e göre savaşın en kritik etkilerinden biri, Batı dünyasına önemli ölçüde yatırım sağlayan Körfez sermayesinin zayıflaması olabilir.
Profesör Xueqin’e göre İran’ın askeri hamleleri yalnızca petrol tesisleriyle sınırlı kalmayabilir. Körfez ülkelerinin kritik altyapıları da risk altında. Özellikle enerji tesisleri ve su arıtma sistemleri bu senaryoda ön plana çıkıyor. Xueqin,İran’ın enerji altyapısına yönelik saldırılarının ardından bir sonraki hedefin su arıtma tesisleri olabileceğini düşünüyor.
Bu noktada dikkat çeken bir ayrıntı var: Körfez ülkeleri su ihtiyacının yaklaşık yüzde 60’ını bu tesislerden karşılıyor. Yani böyle bir saldırı yalnızca ekonomik değil, doğrudan insani bir kriz de yaratabilir. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri başta olmak üzere bölgedeki birçok ülke için bu durum ciddi bir kırılma anlamına geliyor.
Bir diğer kritik risk ise Hürmüz Boğazı’nın kapanması. Böyle bir senaryoda Körfez ülkelerinin petrol ihracatı büyük ölçüde durabilir. Aynı zamanda gıda tedariki de ciddi şekilde aksayabilir. Petrol gelirleri daralan, tedarik zinciri baskı altına giren ülkelerin ekonomik öncelikleri hızla değişebilir.
Xueqin’e göre Körfez ülkelerinin geri adım atabileceği alanların başında yapay zekâ ve veri merkezi yatırımları geliyor. Son yıllarda Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri hem kendi ülkelerinde hem de Batı’da yapay zekâ projelerine milyarlarca dolarlık yatırım yapıyor. Bu yatırımlar, küresel ölçekte yapay zekâ sektörünün büyümesini ciddi biçimde destekliyor. Ancak Körfez sermayesinin akışının yavaşlaması ya da tamamen kesilmesi durumunda bu büyümenin sürdürülebilirliği sorgulanabilir.
Ekonomi çevrelerinde son dönemde sıkça dile getirilen bir kavram var: “AI balonu.” Bazı analistler, yapay zekâ sektöründe oluşan değerlemelerin gerçek ekonomik karşılığının çok üzerinde olduğunu düşünüyor. Xueqin’e göre Körfez yatırımlarının azalması, bu balonun patlamasını hızlandırabilecek bir tetikleyici olabilir. Böyle bir finansal kırılma yalnızca teknoloji sektörünü değil, tüm küresel ekonomiyi etkileyebilir. Profesörün dikkat çektiği benzer bir örnek de geçmişte yaşanmıştı. İnternet şirketlerinin hızla değer kazandığı dot-com dönemi, küçük bir güven kaybıyla domino etkisi yaratmış ve büyük bir piyasa çöküşüne dönüşmüştü.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
11:56
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ
