Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul

ABD’de yapay zekâ sektörünün önemli oyuncularından Anthropic ile Pentagon arasındaki kriz yeni bir aşamaya girdi. Washington D.C.’deki federal temyiz mahkemesi, şirketin ABD Savunma Bakanlığı tarafından kara listeye alınmasına karşı yaptığı geçici durdurma başvurusunu reddetti.

Mahkeme kararında, tarafların çıkarları arasında yapılan değerlendirmede hükümetin gerekçelerinin ağır bastığı vurgulandı. Hakimler, Anthropic’in karşılaşabileceği zararların büyük ölçüde ekonomik olduğunu belirtti. Buna karşılık, aktif bir askeri çatışma ortamında Pentagon’un kritik yapay zekâ teknolojilerine erişiminin yargı kararıyla sınırlanmasının çok daha geniş sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekildi. Bir başka ifadeyle mahkeme, kamu yararı ve ulusal güvenlik gerekçelerini ön plana aldı.
Kararda, Anthropic’in geçici bir karar olmadan “telafisi güç zararlar” yaşayabileceği ihtimali kabul edildi. Ancak mahkemeye göre bu zararların niteliği esas olarak finansal. Şirketin ifade özgürlüğü iddiaları da karar metninde yer aldı. Fakat hakimler, devam eden dava sürecinde Anthropic’in bu hakkının fiilen engellendiğini gösterecek yeterli kanıtın sunulmadığını belirtti.

Temyiz mahkemesinin bu kararı, Mart ayı sonunda San Francisco’da verilen başka bir federal mahkeme kararından farklı bir tablo ortaya koyuyor. O davada mahkeme, Trump yönetiminin Anthropic’in Claude modeline yönelik kullanım yasağını geçici olarak durdurmuştu. Son gelişmelerle birlikte ortaya çıkan tablo biraz karmaşık. Anthropic tamamen sistem dışı bırakılmış değil. Şirket, diğer federal kurumlarla çalışmalarını sürdürebilecek. Ancak Savunma Bakanlığı ile doğrudan sözleşmelerden dışlanmış durumda. Dahası, Pentagon projelerinde çalışan savunma yüklenicileri de Claude modelini kullanamayacak.
Bu hukuki gerilimin kökleri Mart ayına uzanıyor. Pentagon, Anthropic’i o dönemde “tedarik zinciri riski” olarak sınıflandırmıştı. Bu tanım, şirketin teknolojisinin ABD ulusal güvenliğini tehdit edebileceği iddiasına dayanıyordu. Anthropic ise bu karara sert tepki verdi. Şirkete göre söz konusu sınıflandırma anayasaya aykırı, keyfi ve hukuki süreçlere uygun olmayan bir misilleme niteliğinde. Taraflar arasındaki asıl anlaşmazlık ise teknik ve etik bir noktada düğümlenmiş durumda. Pentagon, Anthropic’in geliştirdiği yapay zekâ modellerine tüm yasal amaçlar için sınırsız erişim talep etti. Şirket ise buna karşılık, teknolojisinin tam otonom silah sistemlerinde ya da geniş çaplı iç gözetim faaliyetlerinde kullanılmayacağına dair güvence istedi. Bu güvence sağlanamayınca dosya mahkemeye taşındı.

Anthropic’in teknolojisi geçmişte Pentagon’un gizli ağlarında kullanılan ilk yapay zekâ çözümleri arasında yer almıştı. Özellikle Palantir gibi savunma yüklenicileriyle entegrasyon kabiliyeti sayesinde dikkat çekmişti.